پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,117 |
| تعداد مقالات | 76,481 |
| تعداد مشاهده مقاله | 152,846,499 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 114,922,148 |
پیشینه و تحلیلی از پیوندهای فکری و فرهنگی ایران و تونس | ||
| پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی | ||
| دوره 58، شماره 1، آبان 1404، صفحه 109-139 اصل مقاله (753.05 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhic.2025.382329.654523 | ||
| نویسنده | ||
| ابوالفضل خوشمنش* | ||
| گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| ایران و تونس دو کشوری با فاصلههای تاریخی، جغرافیایی و فرهنگی زیادی و در عین حال، ارتباطات و اشتراکاتی قابلتوجهاند. ازجمله عوامل تفاوت میان این دو کشور میتوان فاصلۀ جغرافیایی و تمایزهای زبانی، فکری، فرهنگی، مذهبی و سیاسی را برشمرد. و از عوامل قرابتهای میان دو کشور میتوان پیشینههای تمدنی، پیوندهای تاریخی، عُلقههای دینیِ قبل و بعد اسلام، از آیین مانوی و دین اسلام گرفته تا مذهب و حبّ اهلبیت(ع)، پیشینۀ ادبیات ضدّاستعماری و ضدّاستبدادی، پیوندهای زبانی و فرهنگی، از طریق سه زبان فارسی، عربی و فرانسه و نیز شخصیتهای فکری و فرهنگی مورد توجه میان دوکشور را ذکر کرد. تبیین این پیوندها در حال حاضر بیش از پیش برای تقویت تعاملات و پرهیز از تباعد میان این دو کشور مفید و ضروری است. سخن اصلی مقاله تأکید بر مایههای پیوند مؤثر و ارتباط میان این دوکشور در آسیا، آفریقا و جهان اسلام، تعامل بیشتر با نواحی فکری و تمدنی جهان اسلام و عرب و دعوت به کوشش بیشتر برای زدودن عواملی است که دستگاه فعال ایرانهراسی به آن دامن میزند و میتواند هر زمان موجب اختلاف و هزینههای ناشی از آن بشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ایران و تونس؛ پیوندهای فکری و فرهنگی؛ دوستی اهلبیت؛ هویت اسلامی | ||
| مراجع | ||
|
ابراهیم، محمد (1385). جنبش اسلامی در تونس، ترجمۀ جواد اصغری. تهران: مؤسسه مطالعات اندیشهسازان نور.
ابنالأثیر، عزالدین (1385ق). الکامل فیالتاریخ. بیروت: دارصادر.
ابنخلدون، عبدالرحمان (1363). العِبر (تاریخ ابنخلدون)، ترجمۀ عبدالمحمد آیتی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
ابنخلدون، عبدالرحمان (1366). المقدمه (مقدمه ابنخلدون)، ترجمۀ محمد پروین گنابادی. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
ابنمنظور، محمد بن مکرم (1414). لسان العرب. بیروت: دارصادر.
ابواللوز (2021). الخطاب الاسلامی للسیاسیین فی تونس بین عامی 1981-1991 فی: من قبضة بن علی الی ثورَة الیاسمین؛ الاسلام سیاسی فی تونس. دبی: مرکز المسبار للدراسات و البحوث.
اسپوزیتو، جان (1389). جنبشهای اسلامی معاصر-اسلام و دموکراسی، ترجمۀ شجاع احمدوند. تهران: نی.
اسدآبادی، لطفالله (1926). شرح حال و آثار سید جمالالدین اسدآبادی معروف به افغانی. برلین: انتشارات ایرانشهر.
اعلانی، أعلیه (1395). اسلامگرایان تونس از معارضه تا حکومت: پیدایش، تحول، افقهای پیشرو، ترجمۀ محمد عربشاهی. تهران: دفتر نشر وزارت امور خارجه.
اعلانی، أعلیه (2006). الاسلامیون بتونس بین المواجهة و المشارکة 1980-2006 فی «أعمال الندوة» الإسلامیون و الحکم فی البلاد العربیه و ترکیا». مراکش: نشر مرکز الدراسات الدستوریة و السیاسیة (طبعه أولی).
التونجی، محمد (1998). معجم المعرّبات الفارسیه منذ بواکیر العصر الجاهلی حتی العصر الحاضر، راجعه السباعی محمد السباعی. بیروت: مکتبه لبنان ناشرون.
الشابی، علی؛ المهدی، صالح و الأنفر، محمد (1971). تونس وإیران: قرون من التلاقح الحضاری. تونس: دارالتونسیه للنشر.
المقری التلمسانی، احمد بن محمد (بیتا). نفح الطیب، تحقیق یوسف الشیخ محمد البقاعی. بیروت: دارالطباعه و النشر.
الورتلانی، الفضیل (1992). الجزائر الثائره. الجزائر: دارالهدی.
امّهطلب، مصطفی (1390). ابنخلدون، نظریهپرداز عصبیّت اموی، بررسی مواضع ابنخلدون در قبال اهلبیت (ع)، شیعیان و خلفا. قم: دلیل ما.
امیری، کیومرث (1381). زبان و ادب فارسی در جهان. ج16/ مصر. تهران: دبیرخانه شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی.
اندرهیل، اِوِلین (1392). عارفان مسیحی، ترجمۀ حمید محمدیان و احمدرضا مؤیدی. قم: دانشگاه ادیان و مذاهب.
ایلخانی، محمد (1383). تاریخ فلسفه در قرون وسطی و رنسانس. تهران: سمت.
آذرشب، محمدعلی (1393). از تهران به سوی قیروان. تهران: شرکت تعاونی کارآفرینان فرهنگ و هنر.
باستانی پاریزی، محمدابراهیم (1401). اژدهای هفتسر (راه ابریشم). تهران: نشر علم.
براگینسکی، ایساکوویچ (1352). بیداری آفریقا (بررسی جنبشهای آزادیبخش ملی در آفریقای استعماری)، ترجمۀ جلال علوینیا. بیجا: حقیقت.
بستهنگار، محمد (1377). منارهای در کویر در: مجموعه مقالات آیتالله طالقانی. تهران: قلم.
بنعامر، احمد (1379). تونس عبر التاریخ منذ اقدم العصور الی اعلان الجمهوریه. تونس: مکتبه النجاح.
بننبی، مالک (1423). مشکله الافکار فی العالم الاسلامی، ترجمۀ بسام حرکه و احمد شعبو. بیروت: دارالفکر المعاصر، سوریا: دارالفکر.
بننبی، مالک (1434). بین الرشاد و التیه. بیروت: دارالفکر المعاصر، سوریا: دارالفکر.
تراب الزمزمی، عبدالمجید (1989). تونس فی مواجهه التضلیل. بیروت: دار الروضه للطباعه.
جمالی اسدآبادی، ابوالحسن (بهاهتمام) (1355). مقالات جمالیه. تهران: طلوع آزادی.
جمعی از نویسندگان (1393). اسلام سیاسی در تونس (بیداری اسلامی)، ترجمۀ مصطفی اسماعیلی و مهدی عوضپور. تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
جنیدی، مصدق (2001). الاسلامیون التقدمیون، طلائع التنویر الاسلامی فی تونس. تونس: دارالتونسیه للنشر.
جوالیقی، موهب بن احمد (1410). المعرب من الکلام الاعجمی علی حروف المعجم، تحقیق ف. عبدالرحیم. بیروت: دارالقلم.
جورشی، صلاح الدین (2011). المشهد الاسلامی فی تونس؛ قوی و مواقف، فی: من قبضه بن علی الی ثورَه الیاسمین؛ الاسلام سیاسی فی تونس. دبی: مرکز المسبار للدراسات و البحوث.
جوهری، ابونصر (1407). الصحاح تاج اللغه و اللغه العربیه، تحقیق احمد عبدالغفور عطار. بیروت: دارالعلم الملایین.
خالقی، محمدهادی (1387). دیوان نقابت (پژوهشی درباره پیدایش و گسترش اولیه تشکیلات سرپرستی سادات). قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
خسروشاهی، سیدهادی (1386). ابوذر زمان (یادمان آیت الله طالقانی). مجموعه شاهد یاران، بنیاد امور ایثارگران و جانبازان، دوره جدید، 22.
خورشیدیان، اردشیر (1380). نگرشی نو بر تخت جمشید. تهران: ماکان.
خوشمنش، ابوالفضل (1388). بیداری و بینالملل اسلامی با مروری بر نقش داعیان قرآنی در دو سده اخیر. قم: بوستان کتاب.
دوشن گیمن، ژاک (1398). دین ایران باستان، ترجمۀ رؤیا منجم. تهران: علم.
دهخدا، علیاکبر (1373)، لغتنامه. تهران: دانشگاه تهران.
دینوری، ابنقتیبه (بیتا). الامامه و السیاسه، تحقیق محمدطه الزینی. قاهره: مؤسسه الحلبی و الشرکاء للنشر و التوزیع.
رضاییراد، محمد (1389). مبانی اندیشه سیاسی در خرد مزدایی. تهران: طرح نو.
سپهبدی، عیسی (1329). تاریخ ادبیات فرانسه. تهران: دانشگاه تهران.
سحمرانی، اسعد (1395). مالک بن نبی، اندیشمند مصلح: مالکبن نبی، ترجمۀ صادق آیینهوند. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
شهرستانی، محمد بن عبدالکریم (1415). الملل و النحل، تحقیق علی حسن فاعور و امیر علی مهنا. بیروت: دارالمعرفه.
طالقانی، محمدعلی (1373). فرهنگ اصطلاحات حقوقی فارسی ـ لاتین. تهران: یلدا.
طهحسین (1382). فلسفه اجتماعی ابنخلدون، ترجمۀ امیرهوشنگ دانایی. تهران: نگاه.
عبداللطیف، عبدالشافی محمد (1429). العالم الإسلامی فی العصر الأموی. قاهره: دارالسلام للطباعه و النشر و التوزیع.
عبده، محمد (1981). الآثار الکامله. بیروت: دارالآداب.
عبیدی، المعز (1952). أخطاء السیاسات فی تونس و سبل إصلاحها. تونس: دار سحر للنشر.
عدلی رومان، هویدا (2000). التسامح السیاسی، المقومات الثقافیة للمجتمع المدنی فی مصر. القاهره: مرکز القاهره لدراسات حقوق الإنسان.
عسقلانی، ابنحجر (1972). الدرر الکامنه فی أعیان المائه الثامنه، تحقیق محمد عبدالمعید ضان. صیدرآباد (هند): مجلس دائره المعارف العثمانیه.
عنایت، حمید (1389). سیری در اندیشه سیاسی عرب. تهران: امیرکبیر.
غنوشی، راشد (1988). الاسلام و العنف. مجلة الاصلاح، ابوالعلاء الخطاب السیاسی للاسلامیین فی تونس بین عامی 1981-1991.
غنوشی، راشد (1398). زن در قرآن و واقعیت جامعه اسلامی، ترجمۀ علی شریفی. تهران: فاخر.
فانون، فرانتس (1356). استعمار میرا، ترجمۀ محمد امین کاردان. تهران: خوارزمی.
فراهیدی، خلیل بن احمد (1410). العین. قم: هجرت.
قزوینی حائری، یاسر (1392). سونامی در جهان عرب. تهران: امیرکبیر.
کات، دیوید (1357). فرانتس فانون، ترجمۀ ابراهیم دانایی. تهران: خوارزمی.
کرّو، ابوالقاسم محمد (1989). عصر القیروان. دمشق: دار طلاس.
کریستنسن، آرتور امانوئل (1368). ایران در زمان ساسانیان، ترجمه رشید یاسمی. تهران: نگاه.
کریمی، سید وحید (1384). انگلیس و دوگل، سیاست دفاعی انگلیس در ناتو و تأثیر آن بر خروج فرانسه از ناتو 1956-1968م. تهران: تاریخ ایران.
کعاک، عثمان (1387). روابط ایران و تونس در گذر زمان، ترجمۀ ستار عودی. تهران: اداره نشر وزارت امور خارجه.
کمرون، جورج گلن (1387). ایران در سپیدهدم تاریخ، ترجمۀ حسن انوشه. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
لاکست، ایو (1368). مسائل ژئوپلتیک: اسلام، دریا، آفریقا، ترجمۀ عباس آگاهی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
محمد، سوادی عبد (1988). طارق بن زیاد. بیروت: هیئه کتابه التاریخ.
مرکز الاستشارات و البحوث (1388). رویارویی نظام حکومتی و احزاب سیاسی در تونس، ترجمۀ ابوالفضل تقیپور و صغری روستایی. تهران: اندیشهسازان نور.
مرل، روبر (1355). بن بلاّ، ترجمۀ خلیل کوشا. تهران: شرکت سهامی انتشار تهران.
مطهری، مرتضی (1381). مجموعه آثار، ج21 (اسلام و نیازهای زمان، بخشی از پانزده گفتار). تهران: صدرا.
معین، محمد (1326). مزدیسنا و ادب پارسی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
معین، محمد (1360). فرهنگ فارسی. تهران: امیرکبیر.
موصللی، احمد و صافی، لوی (1388). ریشههای بحران روشنفکری در جامعه عربی، ترجمۀ پرویز آزادی. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
مونس، حسین (1377). سپیدهدم اندلس. آستان قدس رضوی: بنیاد پژوهشهای اسلامی.
مهدی، محسن (1352). فلسفه تاریخ ابنخلدون، ترجمۀ مجید مسعودی. تهران: علمی و فرهنگی.
ناصرخسرو قبادیانی بلخی، ابومعین (1398). سفرنامه، تصحیح محسن خادم. تهران: ققنوس.
ناصری طاهری، عبدالله (1375). مقدمهای بر تاریخ سیاسی اجتماعی شمال آفریقا از آغاز تا ظهور عثمانیها. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
نصری، عبدالله (1394). انکار قرآن. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
والرستاین، امانوئل (1345). استقلال آفریقا، ترجمه علیاصغر بهرام بیگی، تهران: سازمان کتابهای جیبی.
ویدنگرن، گئو (1377). دینهای ایران، ترجمۀ منوچهر فرهنگ. تهران: آگاهان ایده.
هالم، هاینتس (1377). فاطمیان و سنتهای تعلمی و علمی آنان، ترجمه فریدون بدرهای. تهران: فرزان.
هوشنگ مهدوی، عبدالرضا (1373). سیاست خارجی ایران در دوران پهلوی 1300 ـ 1357. تهران: البرز.
هیکل، محمدحسنین (1362). ایران، روایتی که ناگفته ماند، ترجمۀ حمید احمدی. تهران: الهام.
هیکل، محمدحسنین (1363). پاییز خشم، ترجمۀ محمدکاظم موسایی. تهران:امیرکبیر.
هیکل، محمدحسنین (1986). المصر لالعبدالناصر. بیروت: شرکه المطبوعات للتوزیع و النشر.
یالتا، پل (1370). مغرب بزرگ، از استقلالها تا سال 2000، ترجمۀ عباس آگاهی. تهران: وزارت امور خارجه
Atlas of the world’s religions. (1999). Edited by Ninian Smart. Oxford.
Brown, F., Robinson, E., Driver, S.R. (Samuel Rolles), Briggs, Ch.A. (Charles Augustus) & Gesenius, W. (1906). A Hebrew and English lexicon of the Old Testament: with an appendix containing the biblical Aramaic. Oxford [England]: Clarendon Press.
Dictionnaire français-grec. (1961). Paris: Hatier.
Ferro, M. (1994). Histoire des colonisations, des conquêtes aux indépendences, XIIIe-XXe siècle, Éditions du Seuil. Paris: N.N.
Julien, Ch.A. (1964). Histoire de l'Afrique du Nord, Tunisie-Algérie-Maroc, Des origines à la conquête arabe (647 ap. J.-C.). Payot. Paris.
Larousse, Le. R., Paris. (1981). Le Petit Larousse illustré, dictionnaire encyclopédique .Paris.
Micaud, Ch.A. (1964) Tunisia: The Politics of Modernization, With Leon Carl Brown, Clement Henry Moore; Pall Mall Press. Paris
Morgan, R. (1972). West European politics since 1945. London: Batsford.
Onions, C.T. (1983). The oxford dictionairy of English etymology. Oxford.
Pellegrin, A. (1948). Histoire de la Tunisie: Depuis les origines jusqu'à nos jours. Librairie Namura.
Saint, A. (1818). La cité de Dieu. Paris: Chez Gille Libraire. Rue de Paradis.
Taha, H. (1917). Étude analytique et critique de la philosophie sociale d'Ibn-Khaldoun. Paris: A. Pedone.
Tournoux, J.R. (1960). Secrets d’État. Paris: Plon.
Vidal, Jacques et les autres. (1984). Dictionnaire des religions. Paris: Presse Universitaire de France
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 155 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 140 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب