پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,124 |
| تعداد مقالات | 76,627 |
| تعداد مشاهده مقاله | 153,529,169 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,672,718 |
دریاهای مینوی در فلسفۀ ایرانشهری و عرفان اسلامی | ||
| فلسفه | ||
| مقاله 2، دوره 23، شماره 1 - شماره پیاپی 44، آذر 1404، صفحه 13-44 اصل مقاله (1.42 M) | ||
| نوع مقاله: علمی -پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jop.2025.396476.1006899 | ||
| نویسنده | ||
| نصرالله پورجوادی* | ||
| استاد | ||
| چکیده | ||
| ابوریحان بیرونی در کتاب الصیدنه وقتی میخواهد ضعف زبان پارسی را در مقایسه با زبان تازی یادآور شود میگوید که زبان پارسی صرفاً به درد قصه گوییهای شبانه و داستانسرایی کردن برای پادشاهان میخورد، و نه برای طرح مباحث و مسائل دقیق علمی و فلسفی. یکی از زندهترین و پرتحرّکترین تعبیرات اشاری که هم در زبان پارسی میانه و هم در دورۀ جدید در میان فلاسفه و عرفای ایرانی رایج بوده است تعبیر «دریا» است. این نام که در زبان پارسی معمولی به معنای شناخته شده بهکار میرفته، نزد حکما و عرفای ایرانی برای اشاره به چیزهای مینوی و صفات اهورائی وهمچنین ضدّ آنها یعنی صفات اهریمنی به کار رفته است. البته در دورۀ پیش از اسلام، حکمای ایرانی دریا را برای نامیدن کلیّاتی که در عالم مینو وجود دارند و افلاطون و افلاطونیان آنها را مثل مینامند بهکار میبردهاند و در دورۀ اسلامی عرفای ما عمدتاَ آن را برای اشاره به صفات الهی یا حالات و مقامات نفسانی و کمالات و رذائل اخلاقی در نظر گرفتهاند. در این مقاله که در دو بخش تنظیم شده است، ابتدا سعی خواهیم کرد معنایی را که در زبان پارسی میانه، بهخصوص در کتاب دینکرد ششم برای «دریا» در نظر داشتهاند بررسی کنیم و سپس کارکرد این کلمه را در آثار و سخنان عرفای پارسی زبان، از بایزید بسطامی و ابوالحسن خرقانی گرفته تا نویسندگان و شعرایی چون رشیدالدین میبدی و فریدالدین عطار بررسی نماییم. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دریا؛ کلیات؛ دینکرد؛ عالم مینو؛ مثل | ||
| مراجع | ||
|
منابع
اقبال آشتیانی، عباس (1357). خاندان نوبختی، چ 3، تهران.
امام، محمد کاظم (1353). فلسفه در ایران باستان و مبانی حکمة الاشراق و افکار و آثار و تاریخچۀ زندگانی سهروردی، تهران.
اوستا (1364). نگارش جلیل دوستخواه، از گزارش پورداود، چ 5، تهران.
اوشیدری، جهانگیر (1371). دانشنامۀ مزدیسنا، تهران، نشر مرکز.
بررسی دینکرد ششم (1392). ترجمۀ مهشید میرفخرایی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
بغدادی، عبدالقادر بن طاهر (1388). ترجمۀ الفرق بین الفرق یا تاریخ مذاهب اسلام، ترجمۀ محمدجواد مشکور، چ 7، تهران.
بویس، مری (1393). تاریخ کیش زردشت، ترجمۀ همایون صنعتیزاده، ج 1، تهران.
پورجوادی، نصرالله (1380). اشراق و عرفان، تهران.
پورجوادی، نصرالله (1381). دو مجدد، تهران.
نصرالله پورجوادی (1393). زبان حال، چ 2، تهران.
حبیبی، نجفقلی (1396). سهروردی، احیاگر حکمت اشراقی، تهران: وایا.
دادستان دینیک (1400). به کوشش محمدامین شایسته دوست، تهران.
کتاب سوم دینکرد (1381). به کوشش فریدون فضیلت، تهران: فرهنگ دهخدا.
کتاب سوم دینکرد (1399). ترجمه و یادداشتهای فریدون فضیلت، تهران.
زارع، زهرا (1399). «رمز آتش»، جستارهایی در حکمت فهلوی، ج2، تهران.
سهروردی (1357). ترجمۀ حکمةالاشراق، ترجمۀ جعفر سجادی، تهران: دانشگاه تهران.
سهروردی (1392). ترجمۀ حکمةالاشراق، ترجمۀ فتحعلی اکبری، چاپ دوم، تهران.
سهروردی (1355). حکمةالاشراق، در: مصنّفات، ج 2، تصحیح هانری کربن، تهران.
شاکد، شائول (1381). از ایران زردشتی تا اسلام، ترجمۀ مرتضی ثاقبفر، تهران.
شهرستانی (1975). الملل و النحل، به کوشش محمدسیّد کیلانی، ج 1، بیروت.
عطار، فریدالدین محمد بن ابراهیم (1388). تذکرة الاولیاء، تصحیح نیکلسون، چاپ افست تهران.
غزالی، احمد بن محمد (1356). بحر الحقیقه، به اهتمام نصرالله پورجوادی، تهران.
فرنبغ دادگی (1390). بندهشن، ترجمۀ مهرداد بهار، تهران.
قشیری (1345). ترجمۀ رسالۀ قشیریه، تصحیح فروزانفر، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
کربن، هانری (1394). اسلام در سرزمین ایران: چشماندازهای معنوی و فلسفی، ج 2، ترجمۀ رضا کوهکن، تهران: مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران.
مقدسی، مطهّر بن طاهر (1903). البدء والتاریخ، ج3، چاپ کلمان هوار، 1899-1919، پاریس.
مولوی، جلالالدین محمد، مثنوی معنوی.
میبدی، رشیدالدین احمد بن محمد (1339). کشف الاسرار و عدة الابرار، به کوشش علی اصغر حکمت، ج 5، تهران
نسفی، عزیزالدین (1388). الانسان الکامل، تصحیح ماریژان موله، چ 9، تهران.
References Dēnkard VI → The Wisdom of the Sasanian Sages (Dēnkard VI), (1979). by Aturpāt-i Ēmētān, tr. Shaul Shaked,Boulder, Colorado MacKnzie (1971). A Concise Pahlavi Dictionary, London. Plato (1961), The Collected Dialoguse of Plato, Edited by Edith Hamilton and Huntington Cairns. New York, Bollingen Foundation. Shaked, Shaul (1995). From Zoroastrian Iran to Islam. (2nd essay), Variorum (Great Britain & U.S.A). The Wisdom of the Sasanian Sages (Dēnkard VI), (1979). by Aturpāt-i Ēmētān, tr. Shaul Shaked,Boulder, Colorado. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 146 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 94 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب