پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,140 |
| تعداد مقالات | 76,846 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,477,172 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,537,103 |
وحدتبخشی دو گذشته: باستانگرایی صوفیانة عصر پهلوی در کتاب اسرار تختجمشید (۱۳۳۴-۱۳۵۰ ه. ش) | ||
| پژوهشهای علوم تاریخی | ||
| دوره 18، شماره 1 - شماره پیاپی 41، اردیبهشت 1405، صفحه 1-1 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhss.2025.398829.473825 | ||
| نویسنده | ||
| زینب تمسکی* | ||
| محقق مستقل، دانشآموخته دکتری معماری (تاریخ و تئوری) دانشگاه شهید بهشتی، فلوی سابق موسسة حامی علوم انسانی | ||
| چکیده | ||
| پارسه، مجموعه کاخهایی شهره به تختِ جمشید، در گفتمانهای ملیگرایی عصر پهلوی به نمادی از هویت «ملی» ایران بدل شد. در این گفتمانهای ملیگرایانه، ایرانِ پیش و پس از فتح و غلبة مسلمانان به صورت دو گذشته با دو هویت مستقل صورتبندی شده است. چنین صورتبندیای از تاریخ ایران پیوندهای پیشین برساخته میان تختجمشید و گذشتة پس از اسلام ایران را نادیده میگرفت. در همین دوران، علیاکبر بصیری، بازنشستة ادارة فرهنگ و رئیس کتابخانة ملی شیراز، راه متفاوتی در فهم پارسه در پیش گرفت. کتاب یصیری، پرتو وحید در اسرار تخت جمشید، گذشتة ایران را به منزلة کلی واحد و بیگسست میبیند و مراحل سلوک صوفیانه را در بستر اثری از معماری یادمانی ایران باستان روایت میکند. این مقاله متاخرترین نشانههای ذهنیتی دیرپا از نسبت تختجمشید و حلقههای تصوف را آشکار میکند و به فهم وجهی از نحوة ترکیب لایههای هویتی ایرانی، درآستانة تحول گفتمانهای ملیگرایی، مدد میرساند. با تحلیل محتوای کتاب و زمینهی فکری شیراز دهه ۱۳۳۰، روشن میشود پروژة فکری بصیری پیشگام مفاهیم مشابهیست که در چارچوب «انقلاب آرام» علی میرسپاسی صورتبندی شدهاند. همچنین نشان داده میشود که این شعر در تقابل با گفتمان ضدتصوف زمانه، و در حاشیهی گفتمان ملیگرایی پهلوی، بدیلی برای روایت رسمی هویت ملی عرضه میکند. از سوی دیگر، بررسی بازنمایی تختجمشید در این شعر، نقش مکانهای تاریخی را در شکلدهی به حافظه، معنا و هویت فردی و جمعی برجسته میسازد. بدینترتیب، مقاله نهتنها متنی مغفول، بلکه تصویری از پیچیدگی مناسبات تصوف، حافظه تاریخی، هویت ملی و تحولات گفتمانی ایران مدرن معرفی میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| روایت هویت؛ ایران باستان و ایران اسلامی؛ دورة پهلوی دوم؛ تصوف ذهبیه؛ تختجمشید | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 187 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب