پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,130 |
| تعداد مقالات | 76,733 |
| تعداد مشاهده مقاله | 153,926,159 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,928,603 |
تحلیل روایت «آهو، موش و عقاب» مرزباننامه وراوینی از دیدگاه نشانهمعناشناسی بوم زیست با تأکید بر انسان، فرهنگ و محیط | ||
| پژوهشهای انسانشناسی ایران | ||
| مقاله 5، دوره 15، شماره 2 - شماره پیاپی 28، اسفند 1404، صفحه 74-88 اصل مقاله (1.4 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijar.2025.402410.459938 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد باقر شعبانی* 1؛ علی کریمی فیروزجایی* 2؛ حمیدرضا شعیری3؛ محمدرضا احمدخانی4 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان شناسی همگانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران | ||
| 2استاد گروه زبانشناسی همگانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران | ||
| 3استاد گروه زبان فرانسه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| 4دانشیار گروه زبانشناسی، دانشگاه پیام نور ، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: پژوهش حاضر با تکیه بر رویکرد نشانهمعناشناسی بومزیست، به تحلیل روایت «آهو و موش و عقاب» از مرزباننامه وراوینی میپردازد تا ساختارهای چندلایه تعامل انسان، فرهنگ و طبیعت را آشکار کند. هدف اصلی، شناسایی و بازنمایی نشانهها و رمزگان بومزیستی و دلالتهای اخلاقی، فرهنگی و آموزشی آنها در متن است. روششناسی: از منظر روششناسی، مطالعه حاضر بر تحلیل کیفی-توصیفی متن روایی و بررسی چندسطحی فرآیندهای نشانهای استوار است. این رویکرد، با تحلیل دقیق عناصر متنی و معنایی، به کاوش در ابعاد مختلف روایت میپردازد. لایه نخست: فرآیندهای نشانهای طبیعی میان گونهها و محیط زیست، این شامل ارسال پیام کمک از سوی آهو به موش، که نمادی از ارتباط زیستی و نیاز به یاری متقابل است، و نیز واکنش اجتنابگرایانه موش در برابر خطر عقاب، که نشاندهنده سازوکارهای بقا و غریزه طبیعی است. این تعاملات، پایه و اساس معنایی روایت را تشکیل میدهند و بستری برای شکلگیری لایههای بعدی فراهم میآورند. لایه دوم: مدلسازی فرهنگی رفتار حیوانات، به عنوان مثال، کمک آهو به موش میتواند نمادی از نوعدوستی و همبستگی در جامعه انسانی باشد، در حالی که واکنش موش میتواند نمادی از ترس، خودخواهی یا بیتفاوتی در مواجهه با مشکلات باشد. شجاعت احتمالی آهو در مواجهه با شکارچی و یا حتی بیتفاوتی برخی در مواجهه با خطر، همگی میتوانند تفسیرهای فرهنگی داشته باشند. لایه سوم: تنوع ساختاری و پویایی اکولوژیک روایت، این شامل ترسیم روابط سلسلهمراتبی (مانند رابطه شکارچی و شکار) و همچنین روابط شبکهای (مانند وابستگی متقابل آهو و موش، یا تأثیر اقدامات انسانی بر سرنوشت حیوانات) میان گونهها و انسانها در چارچوب روایت است. این تحلیل سهلایه، در نهایت سه الگوی بنیادین رابطه انسان، فرهنگ و طبیعت را در روایت آشکار میسازد. یافتهها: این پژوهش نشان میدهد که داستان «آهو و موش و عقاب» فراتر از یک قصه ساده حیوانات، بازتابی عمیق از یک شبکه پویا و نمادین از روابط زیستی-فرهنگی است. در این شبکه، ارزشهای نمادین و فرهنگی مانند زیبایی، معصومیت آهو، یا شرافت انسانی (در قالب مرد نیکوکار)، نقشی کلیدی در شکلدهی به تصمیمهای شخصیتهای انسانی (مانند صیاد) ایفا میکنند. همچنین، فقدان همکاری میان موش و آهو (که به شکار موش توسط عقاب منجر میشود)، پیامدهای منفی کاهش «سرمایه اجتماعی بومزیستی» را برجسته میکند. این مفهوم، به معنای تضعیف شبکههای حمایتی و همکاری در اکوسیستم است. در مقابل، کنش مسئولانه انسانی، مانند آزادسازی آهو توسط مرد نیکوکار، توانایی فرهنگ و عاملیت انسانی را برای تغییر مسیر روایت از سمت تخریب و نابودی به سمت نجات و احیا نشان میدهد. نتیجهگیری: روایت «آهو و موش و عقاب» نمونهای برجسته از همنشینی و درهمتنیدگی سطوح زیستشناختی، فرهنگی و اخلاقی است که بهصورت همزمان در شکلگیری معنا و پیام روایت نقش ایفا میکنند. رمزگان بومزیستی موجود در متن، علاوه بر بازتاب روابط اکولوژیک واقعی، به عنوان سازوکاری قدرتمند برای انتقال اخلاق جمعی، تقویت مسئولیتپذیری زیستمحیطی و آموزش همزیستی مسالمتآمیز بین انسان و طبیعت عمل میکنند. خوانشی نشانهمعناشناختی از این روایت، قابلیت تبدیل شدن به الگویی بومی و فرهنگی را دارد که میتواند در سیاستگذاریهای محیط زیستی، طراحی برنامههای آموزشی بوممحور و تولید محتوای فرهنگی برای رسانههای نوین مورد بهرهبرداری قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نشانهمعناشناسی بومزیست؛ مرزباننامه؛ روابط میانگونهای؛ اخلاق جمعی؛ سرمایه اجتماعی بومزیستی | ||
| مراجع | ||
|
حبابی،فائزه. (1402)، مجموعه داستان های فارسی مرزبان نامه به نثر ساده و روان، انتشارات آوای مهدیس،تهران
خطیبرهبر، خلیل. (1401)، مرزبان نامه، چاپ:بیست و نهم، انتشارات صفی علیشاه، تهران
سادات مقداری، صدیقه (1400)، محیط زیست از منظر زبان شناسی محیط زیستی، نشریه محیط زیست و توسعه، سال 12،شماره 23، بهار و تابستان ص 120-105
شعیری، حمیدرضا، سید ابراهیمی، فاطمه. (1400)،نقد ترجمه کتاب سیر نشانه شناسی : از نشانه شناسی سخت تا نشانه-انسان شناسی نرم، نشریهپژوهش نامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی، سال بیست و یکم ، شماره اول ، فروردین ص192-171
شعیری، حمیدرضا و محمودی بختیاری، بهروز، سبزواری مهدی. (1402)، فرهنگ توضیحی جهان نشانه و معنا، لوگوس، تهران
صفاریان، محمدحسین. (1399)،بررسی نشانه معناشناسی بوم زیست اصفهان در شعر فارسی،پایان نامه کارشناسی ارشد،استاد راهنما علی کریمی فیروزجایی، دانشگاه پیام نور استان تهران،مرکز پیام نور جنوب
کریمی فیروزجایی، علی. (1403)، تحلیل نشانه بوم زیست رابطه طبیعت و فرهنگ در داستان «مینا و پلنگ»، پژوهشهای انسان شناسی ایران، دوره 14بهارو تابستان شماره 27صص94-77
وارمیلی، نادیا، کاظمی، فروغ. (1404)، بررسی نشانه- بوم زیست گفتمانی در دو روایت «شیرو خرگوش» و «کبوتر طوق دار» از کلیه و دمنه نصرالله منشی، دو فصلنامه روایت شناسی، سال 9،شماره 17، بهار و تابستان1404 صص274-235
یوری لوتمان و دیگران (1402)، نشانه شناسیفرهنگی، گردآورنده فرزان سجادی، ترجمه گروه مترجمان، نشر علم، تهران
Carey, J. (2013), Re-imagining nature: environmental humanities and ecosemiotics, Bucknell University Press.
Farina, A (2021), Ecosemiotic landscape: a novel perspective for the toolbox of environmental humanities, cambridge.org.
Kull, K (1998), Semiotic ecology: Different natures in the semiosphere, Sign Systems Studies, 1998 - ceeol.com.
Nelly, M. & Riin, M. (2020), Hybrid Natures—Ecosemiotic and Zoosemiotic Perspectives, Ecosemiotics search.proquest.com.
Magnus, R. (2023) , Ecosemiotics: Signs in nature, signs of nature, Approaches to Biosemiotics. Valladolid: Ediciones, researchgate.net.
Maran,T. (2007), Towards an integrated methodology of ecosemiotics: The concept of nature-text, Sign Systems Studies, ceeol.com.
Maran,T. (2010), An ecosemiotic approach to nature writing, Philosophy Activism Nature, search.informit.org.
Maran,T& Kull,K(2014), Ecosemiotics: main principles and current developments,Geografiska Annaler: Series B, Human , Wiley Online Library.
Maran,T. (2023), Applied ecosemiotics: Ontological basis and conceptual models, Semiotics and its Masters, books.google.com.
Nöth,W. (1998) , Ecosemiotics ,Sign Systems Studies, ceeol.com.
Oelschlaeger, M. (2001), Ecosemiotics and the sustainability transition,Sign Systems Studies, ceeol.com.
Siewers, A.K. (2011), Pre-modern ecosemiotics: The green world as literary ecology, The place of nature in Estonia, library.oapen.org.
Tian, H. Y. W. (2023), Ecosemiotics and biosemiotics: a comparative study, Language and semiotic studies, degruyterbrill.com.
Zhang,Y. & Lin,W. (2020), Study on ecosemiotics from Russia to China, Conference onEducation, Language, Art and …, atlantis-press.com
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 455 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 137 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب