میز خدمت الکترونیک
دوره ویراستاری

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات127
تعداد شماره‌ها7,119
تعداد مقالات76,512
تعداد مشاهده مقاله152,912,621
تعداد دریافت فایل اصل مقاله115,034,406
اسمعیلی محمودآبادی, اباذر, شمسی پور, علی اکبر, محمدی, حسین. (1404). تعیین روند زمانی و مکانی و نقطه تغییر بارش و دمای بیشینه تهران. , 57(4), 1-22. doi: 10.22059/jphgr.2025.399196.1007896
اباذر اسمعیلی محمودآبادی; علی اکبر شمسی پور; حسین محمدی. "تعیین روند زمانی و مکانی و نقطه تغییر بارش و دمای بیشینه تهران". , 57, 4, 1404, 1-22. doi: 10.22059/jphgr.2025.399196.1007896
اسمعیلی محمودآبادی, اباذر, شمسی پور, علی اکبر, محمدی, حسین. (1404). 'تعیین روند زمانی و مکانی و نقطه تغییر بارش و دمای بیشینه تهران', , 57(4), pp. 1-22. doi: 10.22059/jphgr.2025.399196.1007896
اسمعیلی محمودآبادی, اباذر, شمسی پور, علی اکبر, محمدی, حسین. تعیین روند زمانی و مکانی و نقطه تغییر بارش و دمای بیشینه تهران. , 1404; 57(4): 1-22. doi: 10.22059/jphgr.2025.399196.1007896

تعیین روند زمانی و مکانی و نقطه تغییر بارش و دمای بیشینه تهران

پژوهش های جغرافیای طبیعی
مقاله 1، دوره 57، شماره 4، دی 1404، صفحه 1-22    اصل مقاله (1.05 M)
نوع مقاله: مقاله کامل
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jphgr.2025.399196.1007896
نویسندگان
اباذر اسمعیلی محمودآبادی؛ علی اکبر شمسی پور* ؛ حسین محمدی
گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
روندها و میزان تغییرپذیری زمانی و مکانی دو عنصر اساسی جو یعنی بارش و دما، اثرات محیطی، اقتصادی و اجتماعی بسیار شدیدی دارد. پژوهش حاضر باهدف تحلیل روند و بررسی همگنی دمای بیشینه و بارش در فصل‌های سرد سال (پاییز و زمستان) در چهار ایستگاه سینوپتیک شهر تهران طی دوره آماری 1994 تا 2023 انجام‌شده است. برای تحلیل روند، از آزمون ناپارامتری من کندال استفاده شد و میزان شیب تغییرات فصلی با استفاده از تخمین‌گر شیب سن محاسبه گردید. همچنین، به‌منظور شناسایی نقاط تغییر ساختاری در سری‌های زمانی، چهار آزمون آماری شامل پتی، نرمال استاندارد، بیشاند و فان نیومن به کار گرفته شد. نتایج حاصل از آزمون من کندال نشان داد که دمای بیشینه در هر دو فصل موردمطالعه، در اغلب ایستگاه‌ها دارای روند افزایشی معنادار بوده است. در برخی ایستگاه‌ها مانند شمیران و ژئوفیزیک، میانگین دما پس از نقطه تغییر تا بیش از ۲ درجه سانتی‌گراد افزایش‌یافته است. در مقابل، بارش پاییزه در هیچ‌یک از ایستگاه‌ها روند معناداری نداشت، اما در زمستان، ایستگاه‌های مهرآباد و چیتگر با کاهش معنادار بارش مواجه بودند. نتایج آزمون‌های همگنی نیز وقوع شکست‌های ساختاری در داده‌های دمایی و در برخی موارد بارش زمستانه را تأیید کردند. این یافته‌ها بیانگر وجود روندهای اقلیمی معنادار در تهران طی سه دهه گذشته هستند و نشان می‌دهند که شهر تهران در معرض گرمایش فصلی و کاهش نسبی منابع آبی در زمستان قرارگرفته است؛ موضوعی که باید در برنامه‌ریزی شهری و مدیریت منابع آب و انرژی موردتوجه قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
تغییر اقلیم؛ پارامترهای اقلیمی؛ روند؛ آزمون‌های همگنی؛ تهران
مراجع
  1. اسمعیلی محمودآبادی، اباذر؛ شمسی‌پور، علی‌اکبر و محمدی، حسین. (1404). شناسایی و تحلیل روند زمانی- مکانی امواج گرمایی در شهر تهران. مدیریت مخاطرات محیطی، 12(1)، 65-80. doi:jhsci.2025/389996/865/10/22059
  2. بازگیر، سعید؛ عباسی، فائزه؛ اسعدی‌اسکویی، ابراهیم؛ حقیقت، مسعود و رضازاده، پرویز. (1398). تحلیل همگنی داده‌های دما و بارش در ایران با رویکرد اقلیمی. تحلیل فضایی مخاطرات محیطی،  21(6)، 51-70. ‌
  3. بهاروندی، کبرا؛ خورشید دوست، علی‌محمد و نساجی زواره، مجتبی. (1400). آشکارسازی نوسانات اقلیمی با استفاده از روش آزمون همگنی نرمال استاندارد (مطالعه موردی: ایستگاه خرم‌آباد). نشریه علمی جغرافیا و برنامه‌ریزی، 25(75)، 51-63. doi:10/22034/gp.2021/10829.
  4. پیشگاه هادیان، پدرام؛ احسان‌زاده، اقبال و معینی، رامتین. (1395). مقایسه عملکرد روش‌های مختلف در بررسی روند تغییرات متغیرهای اقلیمی (مطالعه موردی: سد سفیدرود). تحقیقات منابع آب ایران، 12(2)، 49-66.
  5. حسین‌پور، زینب، شمسی‌پور، علی‌اکبر، کریمی احمدآباد، مصطفی و خوش‌اخلاق، فرامرز. (1402). تحلیل آماری امواج گرمایی در دامنه‌های جنوبی البرز. تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 23(68)، 81-98. http://dx.doi.org/10.52547/jgs.23.68.81
  6. خورشیددوست، علی‌محمد؛ رسولی، علی‌اکبر؛ سلاجقه، علی و نساجی‌زواره، مجتبی. (1395). ارزیابی همگنی سری‌های زمانی دمای بیشینه و کمینه سالانه و فصلی (مطالعه موردی ناحیه خزر). نشریه جغرافیا و برنامه‌ریزی،57، 149-133.
  7. خسروی، آمنه و آذری، محمود. (1401). تعیین روند زمانی و مکانی و نقطه تعیین دما و بارش در حوزه کشف رود، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 22(66)، 289-306. http://dx.doi.org/10.52547/jgs.22.66.289
  8. علی‌پور، حسن و ملکیان، آرش. (1398). تحلیل همگنی و روند بارش‌های آستانه با رویکرد آماری ناپارامتری در شمال غرب ایران. مهندسی مدیریت آبخیز، 11(4)، 928-917.  https://doi.org/10.22092/ijwmse.2018.109070.1256
  9. محمدی، حسین؛ عزیزی، قاسم؛ تقوی، فرحناز و یوسفی، یدالله. (1390). تغییرپذیری زمانی و مکانی بیشینه بارش ماهانه در بخش‌های جنوبی دریای خزر. پژوهش‌های جغرافیای طبیعی، 43(75)، 18-1.
  10. محمدی، حسین؛ عزیزی، قاسم؛ خوش‌اخلاق، فرامرز و رنجبر، فیروز. (1396). تحلیل روند شاخص‌های حدی بارش روزانه در ایران. پژوهش‌های جغرافیای طبیعی، 49(1)، 37-21. doi:10.22059/jphgr.2017.61577
  11. مدرسی، فرشته؛ عراقی‌نژاد، شهاب؛ ابراهیمی، کیومرث و خلقی، مجید. (1389). بررسی منطقه‌ای پدیده تغییر اقلیم با استفاده از آزمون‌های آماری (مطالعه موردی: حوضه آبریز گرگانرود – قره‌سو). نشریه آب‌وخاک، 24، 489-476.
  12. مرتضی‌پور، سامان؛ اسعدی اسکویی، ابراهیم و عباسی، فائزه. (1399). ارزیابی کارایی چند آزمون همگنی در شناسایی جهش در داده‌های اقلیمی دما، بارش و فشار؛ مطالعه موردی: ایستگاه فرودگاهی رشت. نیوار، 44(108-109)، 30-11. Doi:10.30467/nivar.2020.188070.1132
  13. Agbonaye, A.I., Okogbue, C.O. & Igbokwe, J.I. (2023). Trend analysis of climate extremes in the coastal region of Nigeria using the ETCCDI climate change indices. Modeling Earth Systems and Environment, 9(2), 1387–1405. https://doi.org/10.1007/s40808-022-01510-9
  14. Alipour, H. & Malkian, A. (2019). Spatial analysis of climate change using rainfall and temperature extreme indices (case study: Iran). Theoretical and Applied Climatology, 135, 405–421. https://doi.org/10.1007/s00704-018-2384-y
  15. Alipour, H. & Malekian, A. (2019). Homogeneous analysis and extremes precipitation trend with non-parametric statistical on northwest of Iran, Basin management engineering. 11(4), 917-928. https://doi.org/10.22092/ijwmse.2018.109070.1256. [in Perian]
  16. Asfaw, A., Simane, B., Hassen, A. & Bantider, A. (2018). Variability and time series trend analysis of rainfall and temperature in northcentral Ethiopia: A case study in Woleka sub-basin. Weather and Climate Extremes, 19, 29–41. https://doi.org/10.1016/j.wace.2017.12.002
  17. Baharvandi, K., Khorshiddoost, A. M. & Nassaji Zavareh, M. (2021). Analysis of the frequency of hot and cold extreme temperature events in Lorestan province. Iranian Journal of Ecohydrology, 8(2), 373–388. https://doi.org/10.22059/IJE.2021.315142.1627.[In Persian]
  18. Bari, S.H., Rahman, M.T.U., Hoque, M.A. & Hussain, M.M. (2016). Analysis of seasonal and annual rainfall trends in the northern region of Bangladesh. Atmospheric Research, 176, 148–158. https://doi.org/10.1016/j.atmosres.2016.02.008
  19. Bazgeer, S., Abbasi, F., Asadi Askouei, E., Haghighat, M. & Rezazadeh, P. (2019). Drought monitoring using the Standardized Precipitation Index (SPI) and the Reconnaissance Drought Index (RDI) in the northwest of Iran. Arabian Journal of Geosciences, 12, 1–10. https://doi.org/10.1007/s12517-019-4355-2
  20. Bazgeer, S., Abbasi, F., AsaadiOskouei, E., Haghighat, M. & RezaZadeh, P. (2019). Precipitation and Temperature data homogenous analysis in Iran via Climate approach. Spatial analysis of Environment hazards, 21(6), 51-70. https://www.magiran.com/p2001693. [in Perian]
  21. Bharath, A.L., Sabale, R. & Venkatesh, B. (2024). Spatio-temporal variability of extreme precipitation indices over India. Natural Hazards, 121, 2561–2587. https://doi.org/10.1007/s11069-023-06255-6
  22. Buffoni, L., Maugeri, M. & Nanni, T. (1999). Precipitation in Italy from 1833 to 1996. Theoretical and Applied Climatology, 63, 33–40. https://doi.org/10.1007/s007040050093
  23. Dos Santos, C.A., Neale, C.M., Rao, T.V. & Da Silva, B.B. (2011). Trends in indices for extremes in daily temperature and precipitation over the Ceara State, Northeast Brazil. Journal of Climate, 24(15), 1901–1912.
  24. Esmaeili Mahmoudabadi, A., Shamsipour, A.A. & Mohammadi, H. (2025). Trend analysis of rainfall and temperature extreme indices using Mann-Kendall and Sen’s slope estimator (Case Study: Selected stations in Iran). Physical Geography Research Quarterly, 57(1), 129–149. https://doi.org/10.22059/JPHGR.2022.343047.1007576. [In Persian]
  25. Esmaeili Mahmoudabadi, A., Shamsipour, A.A. & Mohammadi, H. (2025). Identification and analysis of the temporal-spatial trend of heat waves in Tehran. Environmental Management Hazards, 12(1), 65-80. https://doi:10.22059/jhsci.2025.389996.865. [in Perian]
  26. Faquseh, H. & Grossi, G. (2024). Urban resilience and climate adaptation in Mediterranean cities. Sustainability, 16(2), 701. https://doi.org/10.3390/su16020701
  27. Fischer, S., Schumann, A. & Bühler, P. (2019). Climate change impact on hydrological extremes in the Ruhr river basin, Germany. Hydrology Research, 50(2), 356–373. https://doi.org/10.2166/nh.2019.108
  28. Gaponov, V.M., Elizaryev, A.N., Aksenov, S.G. & Longobardi, A. (2019). Spatio-temporal variability of precipitation and extreme wet events in the North Caucasus region, Russia. Atmosphere, 10(8), 483. https://doi.org/10.3390/atmos10080483
  29. Hamid, H. & Samantaray, S. (2025). Analysis of temporal trends and spatial variability of temperature and precipitation extremes over India. Theoretical and Applied Climatology, 161, 2277–2294. https://doi.org/10.1007/s00704-024-04642-z
  30. Hosseinpour, Z., Shamsipour, A.A., Karimi Ahmadabad, M. & KhoshAkhlagh, F. (2023). A spatial analysis of trends in rainfall and temperature indices of climate extremes in Iran. Arabian Journal of Geosciences, 16, 1072. https://doi.org/10.1007/s12517-023-11763-9
  31. Hosenpour, Z., Shamsipour, A.A., Karimi, M. & Khoshakhlagh, F. (2023). Statistical analysis of thermal heats in southern range of Alborz, Applied researchs of Geography science’s, 23(68), 81-98. http://dx.doi.org/10.52547/jgs.23.68.81. [in Perian]
  32. Jain, S.K., Kumar, V. & Saharia, M. (2013). Analysis of rainfall and temperature trends in northeast India. International Journal of Climatology, 33(4), 968–978. https://doi.org/10.1002/joc.3483
  33. Kabbilawsh, P., Kumar, D.S. & Chithra, N. R. (2024). Trend analysis of extreme rainfall indices over peninsular India. Journal of Earth System Science, 133, 61. https://doi.org/10.1007/s12040-024-02131-7
  34. Khorshiddoust, A.M., Rasouli, A.A., Slajegheh, A. & Nassaji Zavareh, M. (2016). Homogeneity Assessment of Annual and Seasonal Maximum and Minimum Temperatures Time Series (Case study of Khazar Region). Journal of Geography and Planning, 20(57), 133-149. [in Perian]
  35. Khosravi, A. & Azari, M. (2022). Determining of Spatiotemporal treand and point of temperature and precipitation in Kashaf roud Basin. Applied researchs of Geography science’s, 22(66), 289-306. http://dx.doi.org/10.52547/jgs.22.66.289. [in Perian]
  36. Kocsis, T., Kovács-Székely, I. & Anda, A. (2020). Trends and variability of precipitation indices in Hungary between 1901 and 2017. Theoretical and Applied Climatology, 139, 1303–1319. https://doi.org/10.1007/s00704-019-03025-w
  37. Mahapara, P., Hamid, H., & Samantaray, S. (2025). Spatiotemporal trend analysis of temperature and precipitation extremes over India. Theoretical and Applied Climatology, 161, 2107–2127. https://doi.org/10.1007/s00704-024-04625-0
  38. Masson-Delmotte, V., Zhai, P., Pirani, A., Connors, S.L., Péan, C., Berger, S., ... & Zhou, B. (2021). Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009157896
  39. Modarresi, F., Araghi Nejad, Sh., Ebrahimi, K., & Khaleghi, M. (2010). Investigation of precipitation and temperature trends in Isfahan province using Mann-Kendall test. Iranian Journal of Water and Soil, 24(2), 253–264. [In Persian]
  40. Mohammadi, H., Azizi, G., KhoshAkhlagh, F. & Ranjbar, F. (2017). Trends in temperature and precipitation extremes in the northwest of Iran. Iranian Journal of Ecohydrology, 4(2), 515–529. https://doi:10.22059/jphgr.2017.61577. [in Perian]
  41. Mohammadi, H., Azizi, G., Taghavi, F., & Yousefi, Y. (2011). Evaluation of climate change in northwest of Iran using Mann-Kendall test and Sen’s estimator. Geographical Research Quarterly, 26(104), 75–90. [in Perian]
  42. Mortazipour, S., Asadi Askouei, E. & Abbasi, F. (2020). Analysis of drought using SPI and RDI indices in western Iran. Desert, 25(2), 241–252. https://doi.org/10.22059/JDESERT.2020.295658.100666.
  43. Pachauri, R.K., Allen, M.R., Barros, V.R., Broome, J., Cramer, W., Christ, R., ... & van Ypersele, J. P. (2014). Climate Change 2014: Synthesis Report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. IPCC. https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/
  44. Pakalidou, N. & Karacosta, P. (2018). Climate change in Greece: Analysis of precipitation and temperature extreme indices. Theoretical and Applied Climatology, 131, 1179–1191. https://doi.org/10.1007/s00704-017-2031-3
  45. Persiano, S., Ferri, E., Antolini, G., Domeneghetti, A., & Castellarin, A. (2020). Recent changes in precipitation extremes over Italy: A study based on the E-OBS dataset. Water, 12(7), 1905. https://doi.org/10.3390/w12071905
  46. Pietrapertosa, F., Khokhlov, V., Salvia, M., & Cosmi, C. (2018). Climate change adaptation in urban areas: A review of recent developments and empirical evidence. Energy and Sustainability, 19, 155–166. https://doi.org/10.2495/ESUS180151
  47. Pińskwar, I., Choryński, A., Graczyk, D., & Kundzewicz, Z.W. (2019). Changes in extreme precipitation and temperature indices in Poland. Climate Research, 77(2), 113–129. https://doi.org/10.3354/cr01543
  48. Pishgahi Hadian, P., Ehsanzadeh, E., & Moeini, R. (2016). Changes in frequency of extreme rainfall in Iran. Hydrology Research, 47(5), 1102–1113. https://doi.org/10.2166/nh.2015.153
  49. Pishgah Hadian, P., EhsanZadeh, E. & Moeini, R. (2016). Comparing the various methods of action on investigation climate variables trend (case study: Sefidroud Dam). Iran water resources research, 12(2), 49-66. https://civilica.com/doc//1606055. [in Persian]
  50. Seenu, P.Z., Chebrolu, M.S., Shradha, M., Sagar, G.V., & Venkatesh, B. (2024). Trend analysis of rainfall indices and their implications on hydrology in India. Environmental Research Communications, 6(5), 055001. https://doi.org/10.1088/2515-7620/ad2a3b
  51. Stocker, T.F., Qin, D., Plattner, G.K., Tignor, M., Allen, S.K., Boschung, J., ... & Midgley, P.M. (2013). Climate Change 2013: The Physical Science Basis. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9781107415324
  52. Suhaila, J., & Yusop, Z. (2018). Trends in Malaysian rainfall data: A review. Theoretical and Applied Climatology, 133, 1005–1023. https://doi.org/10.1007/s00704-017-2210-2
  53. UU, A., Yusuf, A.S., Edet, C.O., Oche, C.O., & Agbo, E. (2018). Trend analysis of temperature and rainfall in Calabar, Nigeria. Environmental Monitoring and Assessment, 190, 1–11. https://doi.org/10.1007/s10661-018-6806-4
  54. von Schuckmann, K., Le Traon, P.Y., Smith, N., Pascual, A., et al. (2020). Copernicus Marine Service Ocean State Report, Issue 4. Journal of Operational Oceanography, 13(sup1), S1–S182. https://doi.org/10.1080/1755876X.2020.1785097
  55. Zhang, X., Vincent, L. A., Hogg, W., & Niitsoo, A. (2000). Temperature and precipitation trends in Canada during the 20th century. Atmosphere-Ocean, 38(3), 395–429. https://doi.org/10.1080/07055900.2000.9649654
  56. Zhao, N., Yue, T., Li, H., Zhang, L., Guo, Q., & Chen, C. (2018). Spatiotemporal variations and driving forces of precipitation extremes in the Beijing–Tianjin–Hebei urban agglomeration, China. Atmospheric Research, 212, 172–185. https://doi.org/10.1016/j.atmosres.2018.05.003
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 615
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 47





سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب