ابرچالش‌های حقوقی ملی و بین‌المللی تحقق‌گذار انرژی در جمهوری‌اسلامی‌ایران

منابع

احمدی، محمدحسین (1402). «ارزیابی اسناد و قوانین مرتبط با توسعۀ نیروگاه‌های تجدیدپذیر». اندیشکدۀ اقتصاد مقاومتی (گروه انرژی) (گزارش).

اساسنامة شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت (سهامی خاص) مصوب 20/05/1377 هیأت‌وزیران.

اسکندریون، بابک؛ امینی، فیروزه؛ سلیمان‌پور، پانته‌آ؛ صابرفتاحی، لیدا؛ قائمی، مهتاب (1403). «مروری بر 35 سال آمار انرژی کشور (1401-1367)». معاونت برق و انرژی وزارت نیرو، دفتر برنامه‌ریزی کلان برق و انرژی (گزارش).

اسمعیلی اردکانی، علی؛ شکری، مرتضی (1401). «اقتصاد سیاسی انرژی‌های تجدیدپذیر و سناریوهای آینده ایران در چشم‌انداز گذار انرژی 2050». پژوهش‌نامة اقتصاد انرژی ایران، شمارة 45، ص39-11. DOI:10.22054/jiee.2023.71531.1971

امین‌زاده، الهام؛ مؤمنی‌راد، احمد؛ خداپرست، ناصر (1393). حقوق بین‌الملل و ابعاد سیاسی و نظامی امنیت انرژی‌های فسیلی. تهران، انتشارات دانشگاه تهران.

آیین‌نامۀ اجرایی کنوانسیون تغییر آب‌وهوا و پروتکل کیوتو مصوب 24/05/1388 هیأت‌وزیران.

آیین‌نامۀ اجرایی کنوانسیون تغییر آب‌وهوا و پروتکل‌های الحاقی مصوب 07/11/1391 هیأت‌وزیران.

آیین‌نامۀ تصویب پروژه‎های سازوکار توسعۀ پاک در چهارچوب پروتکل کیوتو توسط مرجع صلاحیت‌دار ملی در جمهوری‌اسلامی‌ایران مصوب 10/08/1388 هیأت‌وزیران.

پایگاه اطلاع‌رسانی ریاست‌جمهوری، «دستور دکتر پزشکیان برای تشکیل سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی» (شناسة خبر: 156430)، 15/10/1403.(10 اسفند 1403) www.president.ir/fa/156430

پایگاه اطلاع‌رسانی قوانین و مقررات کشور، مصوبات شورای عالی انرژی. در:

حیدری، حسین؛ محقق‌نیا، حامد؛ جلال‌پور، شیوا؛ اکبرزاده، فریدون (1403). «شرکت‌های ملی نفت، گذار انرژی و توسعة پایدار در خاورمیانه». سیاست‌نامة علم و فناوری، شمارة 47، ص92-79.  در:

رحمانی، مجید؛ امامی، محمد؛ مقدم‌فرد، محمد (1401). «مبانی و آثار قانون‌گذاری موازی و ضرورت برون‌رفت از آن». پژوهش‌های نوین حقوق اداری، شمارة 11، ص66-39.      DOI:10.22034/mral.2022.539985.1205

رنجبر، علیرضا (1402). «بررسی و جایگاه انرژی در سازمان همکاری شانگهای؛ با تأکید بر زیرساخت حقوقی آن». اندیشکدۀ حکمرانی انرژی و منابع ایران، شمارة 0202102 (گزارش).

سیاست کلی اقتصاد مقاومتی، ابلاغی 30/11/1392.

سیاست‌های کلی برنامۀ هفتم با اولویت پیشرفت اقتصادی توأم با عدالت، ابلاغی 20/06/1401.

سیاست‌های کلی محیط‌زیست، ابلاغی 26/08/1394.

سیاست‌های کلی نظام جمهوری‌اسلامی‌ایران در مورد انرژی، ابلاغی 03/۱۱/۱۳۷۹.

سیاست‌های کلی نظام قانون‌گذاری، ابلاغی 06/07/1398.

سیف، هستی؛ اقارب‌پرست، محمدرضا؛ بهنود، محمد (1399). «تأثیر ارتقای سیاست‌گذاری‌های انرژی‌های فسیلی در افزایش امنیت جمهوری‌اسلامی‌ایران»، راهبرد سیاسی، شمارۀ 13، ص131-117. در: www.rahbordsyasi.ir/article_111477.html  (18 مهر 1404)

صیادی، محمد؛ نصیری، سارا؛ عزیزی، ریحانه (1402). «الزامات مواجهه با پدیدة‌ گذار انرژی برای ایران». ماهنامة اکتشاف و تولید نفت و گاز، شمارة 209، ص80-74. در:

عباسی گودرزی، علی؛ ملکی، عباس (1396). «سیاست‌گذاری جمهوری‌اسلامی‌ایران در بهره‌برداری بهینه از منابع انرژی تجدیدپذیر». مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، شمارة 23، ص174-159. در: www.sspp.iranjournals.ir/article_26806.html  (12 اسفند 1403)

عباسی، بیژن؛ شیدایی، نوید (1402). «جایگاه شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا و مصوبات آن در نظم حقوق اساسی». تحقیقات حقوقی، شمارة 103، ص206-181.     DOI:10.52547/jlr.2022.224122.2021

عبدالهی، محسن؛ فریادی، مسعود (1403). «هم‌راستایی اقدامات ایران با تعهدات کاهشی و تعدیلی توافق‌نامۀ پاریس». مجلۀ حقوقی بین‌المللی، شمارة 75، ص42-9.  10.22066/cilamag.2024.2013024.2454  DOI:

قاضی‌زاده، علیرضا؛ ریحانی، علیرضا (1401). «درهم‌تنیدگی نهادی و حکمرانی امنیت ملی در جمهوری‌اسلامی‌ایران». فصلنامة مطالعات راهبردی، شمارة 98، ص28-7. در:

لیستر، رزماری؛ بردبروک، آدریان (1395). حقوق انرژی و محیط‌زیست. ترجمه و تألیف: آرامش شهبازی، تهران، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.

مرکز مالمیری، احمد؛ مهدی‌زاده، مهدی (1394). «قانون‌گذاری پراکنده در نظام تقنینی ایران». پژوهش حقوق عمومی، شمارة 47، ص184-157. در:

مشهدی، علی؛ رشیدی، مهناز (1394). «تأثیر تحریم‌های وضع‌شده علیه ایران بر محیط‌زیست، انرژی و انتقال تکنولوژی از منظر حقوق بین‌الملل». پژوهش حقوق عمومی، شمارة 46، ص123-103. در:

موسی‌زاده، ابراهیم؛ حاج‌علی‌خمسه، مرتضی (1403). «تأملی بر لزوم «انطباق» یا «عدم مغایرت قوانین» با سیاست‌های کلی نظام». در: مجموعه مقالات سیاست‌های کلی نظام، به‌کوشش محمد سلیمانی درچه، تهران، پژوهشکدۀ شورای نگهبان.

مهرآزما، ایرج (1385). «نگاهی بر اصلاح مواد 2 و 4 قانون برنامۀ سوم توسعه و تشکیل شورای انرژی». مرکز پژوهش‌های مجلس‌شورای‌اسلامی (گروه مطالعات زیربنایی)، شمارة 8076 (گزارش).

References

2030 Agenda for Sustainable Development’s 17 Sustainable Development Goals (SDGs), 4^th SDG Youth Summer Camp – SDG Resource Document, 2015.

Abbasi Godarzi, Ali; Abbas Maleki (2017). “Renewable Energy policy in I.R. Iran”. Strategic Studies of Public Policy, 7(23). pp.159-174. https://sspp.iranjournals.ir/article_26806.html?lang=en (Accessed 11 October 2025). [in Persian]

Abbasi, Bijan; Navid Sheydaei (2024). “The position of "the Supreme Economic Coordination Council" and its enactments in the constitutional order”. Legal Research Quarterly, 26(103). pp.181-206. doi: 10.52547/jlr.2022.224122.2021[in Persian].

 Abdollahi, Mohsen; Masoud Faryadi (2024). “Convergence of Iran’s actions with the reduction and mitigation obligations of Paris Agreement”. International Law Review, 41(75). pp.9-42. doi: 10.22066/cilamag.2024.2013024.2454 [in Persian]

Ahmadi, Mohammad Hossein (2023). “Evaluation of Documents and Laws Related to the Development of Renewable Power Plants”. Resistance Economy Think Tank (Energy Group). (Report) [in Persian]

Aminzadeh, Elham; Ahmad Momenirad; Naser Khodaparast (2019). International Law and Political and Military Aspects of Fossils Energy Security. Tehran, University of Tehran Publication.

Cleveland, Cutler J; Christopher Morris (2015). Dictionary of Energy. Second Edition, Amsterdam, Elsevier.

Cocciolo, Endrius; Leonie Reins (2025). “A Critical Review of the Energy Charter Treaty from an Earth System Law Perspective”. Transnational Environmental Law, 14(1), pp.94-120. doi: 10.1017/S2047102524000244

Eskandarioun, Babak; Firouzeh Amini; Pantea Soleimanpour; Lida Saber Fattahi; Mahtab Ghaemi (2024). “A Review of 35 Years of the Country's Energy Statistics (1988-2022)”. Deputy for Electricity and Energy of the Ministry of Energy - Office of Macro Planning for Electricity and Energy. (Report) [in Persian]

Esmaeili Ardakani, Ali; Morteza Shokri (2023). “Political Economy of Renewable Energy and Scenarios for Iran in the Energy Transition to 2050 Outlook”. Iranian Energy Economics, 12 (45). pp.11-39. doi: 10.22054/jiee.2023.71531.1971 [in Persian]

Executive Regulations for Approving Clean Development Mechanism Projects within the Framework of the Kyoto Protocol by the National Designated Authority in the Islamic Republic of Iran approved on October 31, 2009 by the Cabinet. [in Persian]

Executive Regulations of the United Nations Framework Convention on Climate Change and the Kyoto Protocol approved on August 15, 2009 by the Cabinet. [in Persian]

Executive Regulations of the United Nations Framework Convention on Climate Change and Its Annex Protocols approved on January 27, 2013 by the Cabinet. [in Persian]

Ghazizadeh, Alireza; Alireza Reihani (2023). “Institutional Intertwining and National Security Governance in the Islamic Republic of Iran”. Strategic Studies Quarterly, 25(4). pp.7-28.

     https://quarterly.risstudies.org/article_166558.html?lang=en (Accessed 11 October 2025) [in Persian]

Griffiths, Steven (2019). “Energy Diplomacy in A Time of Energy Transition”. Energy Strategy Reviews, 26, pp.1-10. doi: 10.1016/j.esr.2019.100386

Gro Harlem Brundtland (1987). Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future (Bruntland Commission Report).

Heidari, Hossein; Hamed Mohaqheghnia; shiva Jalalpoor; Feredoun Akbarzadeh (2024). “National Oil Companies, Energy Transition and Sustainable Development in the Middle East”. Journal of Science and Technology Policy Letters, 14(2). pp.79-92.

      https://stpl.ristip.sharif.ir/article_23311.html?lang=en (Accessed 11 October 2025) [in Persian]

I.R.I’s General Environmental Policies, November 17, 2015. [in Persian]

I.R.I’s General Policies of the Energy, January 24, 2001. [in Persian]

I.R.I’s General Policies of the Legislative, September 28, 2019. [in Persian]

I.R.I’s General Policies of the Seventh Development Program with Priority on Economic Progress Coupled with Justice, September 11, 2022. [in Persian]

I.R.I’s General Policy of Resistance Economy, February 19, 2014. [in Persian]

ICJ, Advisory Proceedings Concerning Obligations of States in Respect of Climate Change, Written Statement of the Islamic Republic of Iran, 22 March 2024.

ICJ, Alleged Violations of the 1955 Treaty of Amity, Economic Relations, and Consular Rights (Islamic Republic of Iran v. United States of America), Memorial of The Islamic Republic of Iran, Volume V, 24 May 2019.

International Energy Agency (IEA) (2021). Net Zero by 2050 - A Roadmap for the Global Energy Sector. 4^th revision.

International Energy Agency (IEA) (2024). World Energy Investment 2024. Second revised version.

International Energy Agency (IEA) (2024). Net Zero Roadmap - A Global Pathway to Keep the 1.5 °C Goal in Reach (2023 Update) (Revised version).

Khalid, Usman; Muhammad Tahir Ali; Luke Okafor; Olajide Idris Sanusi (2024). “Do Sanctions Affect the Environment? The Role of Trade Integration”. Research in Globalization, 8, pp.1-15. doi: 10.1016/j.resglo.2023.100191

Kyla Tienhaara; Christian Downie (2018). “Risky Business? The Energy Charter Treaty, Renewable Energy, and Investor-State Disputes”. Global Governance, 24(3), pp. 451-471. doi: 10.1163/19426720-02403009

Kyoto Protocol, 11 December 1997 (entered into force 16 February 2005).

Letcher, Trevor M. (2020). Future Energy; Improved, Sustainable and Clean Options for our Planet. Third Edition, Amsterdam, Elsevier.

Lyster, Rosemary; Adrian Bradbrook (2006). Energy Law and the Environment. translated and added by Aramesh Shahbazi, Tehran: Allameh Tabataba'i University Publication. [in Persian]

Markaz Malmiri, Ahmad; Mahdi Mahdi zadeh (2015). “Scattered Legislation in Iranian Legislative System”. Public Law Research, 17(47). pp.157-184.

    https://qjpl.atu.ac.ir/article_1532.html (Accessed 15 May 2025) [in Persian]

Mashhadi, Ali; Mahnaz Rashidi (2015). “The Effects of Imposed Sanctions against Iran on Environment, Energy & Technology Transfer in International Law”. Public Law Research, 16 (46). pp.103-123. https://qjpl.atu.ac.ir/article_1385.html?lang=en [in Persian]

Maslin, Mark (2021). Climate Change; A Very Short Introduction. Fourth Edition, Oxford: Oxford University Press.

Mehr Azma, Iraj (2006). “A Look at the Amendment of Articles 2 and 4 of the Third Development Plan Law and the Formation of the Energy Council”. Islamic Consultative Assembly Research Center (Infrastructure Studies Group), No. 8076. (Report) [in Persian].

Mousazadeh, Ebrahim; Morteza Haj Ali Khamseh (2024). “A Reflection on the Necessity of 'Conformity' or 'Non-Contradiction of Laws' with the General Policies of the System”. in: (Compiler: Mohammad Soleimani Darcheh) Collection of Articles on General Policies of the System, Tehran: Research Institute of the Guardian Council. [in Persian]

National Laws and Regulations Information Base, Resolutions of the Supreme Energy Council. [in Persian]

Paris Agreement, 12 December 2015 (entered into force 22 April 2016).

Presidency Information Base, “Dr. Pezeshkian's Order for the Formation of the Energy Optimization and Strategic Management Organization” (News ID: 156430), January 4, 2025. [in Persian]

Rahmani, Majid; Mohamad Emami; Mohamad Moghadam Fard (2022). “Principles and Effects of Parallel Legislation and the Need to Get Out of It”. Journal of Modern Research on Administrative Law, 4 (11). pp.39-66.  DOI: 10.22034/mral.2022.539985.1205 [in Persian]

Ranjbar, Alireza (2023). “Examination and Position of Energy in the Shanghai Cooperation Organization – with Emphasis on Its Legal Infrastructure”. Iranian Energy and Resources Governance Think Tank, No. 0202102. (Report) [in Persian]

Ratna Bajracharya; Tri, Shree Raj Shakya; Anzoo Sharma (2023). “Energy Transitions; Trend, Drivers, Barriers, and Policies”. in: Muhammad Asif (ed.): Handbook of Energy Transitions, Boca Raton: CRC Press.

Seif, Hasti; Mohammadreza Agharebparast; Mohammad Behnoud (2020). “The Impact of Improving Fossil Energy Policies in Increasing the Security of the Islamic Republic of Iran”. Journal of Political Strategy, 4(13), pp.117-132.

    www.rahbordsyasi.ir/article_111477.html?lang=en (Accessed 22 May 2025) [in Persian]

Siyadi, Mohammad; Sara Nasiri; Reyhaneh Azizi (2023). “Requirements for Confronting the Energy Transition Phenomenon for Iran”. Monthly Journal of Oil and Gas Exploration and Production, No. 209, pp. 74-80. [in Persian]

Sourgens, Frédéric G; Leonardo Sempértegui (2023). Principles of International Energy Transition Law; Law as an Instrument of Development in the 21st Century. Oxford, Oxford University Press.

Statute of the International Renewable Energy Agency (IRENA), 26 January 2009 (entered into force 8 July 2010).

Statutes of the Fuel Consumption Optimization Company (Private Joint Stock) approved on August 11, 1998 by the Cabinet. [in Persian]

UN General Assembly, Ensuring Access to Affordable, Reliable, Sustainable and Modern Energy for All (A/RES/76/210), 6 January 2022.

UN General Assembly, Promoting Investments for Sustainable Development (A/RES/74/199), 13 January 2020.

UNCTAD (2023). World Investment Report 2023: Investing in Sustainable Energy for All, New York: United Nations Publications.

United Nations Framework Convention on Climate Change, 09 May 1992 (entered into force 19 June 1993).

World Economic Forum (in collaboration with Accenture) (2024), Fostering Effective Energy Transition. Insight Report.