پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,122 |
| تعداد مقالات | 76,569 |
| تعداد مشاهده مقاله | 153,239,941 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,434,817 |
از اقتدار مردانه تا انتخاب زنانه؛ مطالعهای دیرینهشناسانه در چرخشهای گفتمانی در الهیات معاصر حجاب | ||
| نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان | ||
| مقاله 3، دوره 15، شماره 4، دی 1404، صفحه 19-40 اصل مقاله (1.16 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jstmt.2025.395069.1791 | ||
| نویسنده | ||
| امیر مهاجر میلانی* | ||
| استادیار گروه فقه و حقوق، پژوهشکدۀ زن و خانواده، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| در دهههای منتهی به مشروطه، ورود و استقرار مفاهیم نوآیین در نظام آگاهی ایرانی، اقتدار بسیاری از حوزههای معرفت سنتی را با چالش مواجه کرد. در مواجهه با این چالشها، اندیشۀ دینی دیگر نمیتوانست بر پاسخهای تعبدی متکی باشد. همچنین تاریخیت تعینات اندیشۀ دینی، اجازۀ فراروی از مقدورات و امکانات نظام آگاهی مسلط آن دوره را نمیداد. این نظام دانایی که دارای مجموعهای از مفاهیم و ارزشها بود، هرگونه نظرورزی عقلایی را به این چارچوبها محدود میکرد. تبیین و تحلیل حجاب در غیاب هرگونه عاملیت زنانه موجب شکلگیری تبیینهایی از حجاب شد که دارای سوگیری جنسیتی و گاهی زنستیز بودند. این نگاه در بستر تحولات فکری جامعۀ ایرانی نتوانست استمرار یابد و با تحول در ساختار آگاهی قدمایی، اندیشۀ دینی به بازنگری در تمامی ادعاهای خود وادار شد. پژوهش حاضر، به روش دیرینهشناسی به بررسی این گسست و شرایط امکان آن در اندیشۀ اسلامی معاصر میپردازد. در این راستا، دورۀ تاریخی مورد مطالعه به سه مقطع پیشاپهلوی با گفتمان تحمیل حجاب حداکثری، پهلوی دوم با گفتمان حجاب و کنترل مدرن و پیشاانقلاب (دهۀ منتهی به انقلاب اسلامی) با گفتمان مشارکت اسلامی-اجتماعی زنان تقسیم شده است. سپس با اشاره به نخستین تبیینهای شکلگرفته، تطورات فکر دینی دربارۀ حجاب را نشان میدهد. یافتههای پژوهش بیان میکند که خلط مناسبات فرهنگی و دینی در گذشته، سرعت تحولات فکری در ایران، مشروطشدن فضای فکری به حضور زنان و کنشگری گستردۀ زنان از عوامل مهم چرخش پیشگفته و ضرورت شکلدهی به زبان و منطقی زنانه و فراجنسیتی در فهم و تبیین حجاب است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| الهیات جنسیت؛ پوشش؛ عاملیت زنان؛ فلسفۀ حجاب؛ نظام آگاهی | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
آخوندزاده، میرزا فتحعلی (1357). مکتوبات کمالالدوله. به کوشش باقر مؤمنی. تبریز: احیا.
آدمیت، فریدون (1349). ایدئولوژی نهضت مشروطیت. تهران: پیام.
ارومی، محمدصادق (1380). رسالۀ وجوب حجاب، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب. نوشتۀ رسول جعفریان. قم: دلیل ما.
استیس، والتر ترنس (1397). دین و نگرش نوین. ترجمۀ احمدرضا جلیلی. تهران: حکمت.
ایرج میرزا (2536). دیوان اشعار. تهران: گلشن.
بدایعنگار، فضلالله بن ملا مراد (1380). رسالۀ شریفۀ لزوم حجاب، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب. نوشتۀ رسول جعفریان. قم: دلیل ما.
بروجردی، میرزا مهدی (1376 ق). محفل بانوان. بیجا: بینا.
بشیریه، حسین (1387) مقدمهای بر: میشل فوکو فراسوی ساختگرایی و هرمنوتیک. تهران: نشر نی.
بلادی، سید عبدالله (1380). سدول الجلباب فی وجوب الحجاب، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب. نوشتۀ رسول جعفریان. قم: دلیل ما.
پستر، مارک (1376). فوکو و نظریه عدم استمرار در تاریخ. تاریخ معاصر ایران، سال 1، ش بهار.
جعفریان، رسول (1380). رسائل حجابیه. قم: دلیل ما.
جوادی، عبدالله (1384). زن در آینۀ جمال و جلال. قم: اسراء.
حلبی، محمود (1380). حجاب در اسلام، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب. نوشتۀ رسول جعفریان. قم: دلیل ما.
حمزهیی، مهدیه (1402). بازخوانی تجدد و مدرنیته در مطبوعات ایران دورۀ قاجار. تهران: نگاه معاصر.
خرقانی، اسدالله (1338). رسالۀ وحدت و کثرت زواج. تهران: فرهنگ.
خرقانی، اسدالله (1380). رسالۀ رد کشف حجاب، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب. نوشتۀ رسول جعفریان. قم: دلیل ما.
دارابی، محمدجواد (بیتا). عصم العفائف. عکس از نسخه خطی، کتابخانه پژوهشکده زن و خانواده.
داورپناه، زهرا (1397). خودآیینی زن مسلمان: معناها و دشواریها. نشریۀ مطالعات جنسیت و خانواده، 6(2)، 37-70. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.25381938.1397.6.2.2.5
دهقان، مجید و سعیدیمهر، محمد (1399). سازگاری خودآیینی با آتوریتۀ دینی. نشریۀ پژوهشهای فلسفی، 14(31)، 437-458. https://doi.org/10.22034/jpiut.2019.29566.2121
رضوی قمی، علیاکبر (1380). لب اللباب فی فلسفه الحجاب، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب. نوشتۀ رسول جعفریان. قم: دلیل ما.
زائری، قاسم (1393). دیرینهشناسی بیحجابی در ایران. زن در توسعه و سیاست، 12(2)، 153-198. https://doi.org/10.22059/jwdp.2014.52354
زنجانی، عبدالله (1380). فلسفۀ حجاب، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب. نوشتۀ رسول جعفریان. قم: دلیل ما.
شیرازی، فاطمه بیگم (1380). جوابیۀ مقالۀ ضالۀ طالبین رفع حجاب، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب. نوشتۀ رسول جعفریان. قم: دلیل ما.
شیرازی، میرزا محمدتقی (1412). حاشیة المکاسب. قم: منشورات الشریف الرضی.
طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم (1421). حاشیة المکاسب. قم: مؤسسۀ اسماعیلیان.
طسوجی مرندی، میر محمد هاشم مجتهد (1380). صواب الخطاب فی اتقان الحجاب، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب. نوشتۀ رسول جعفریان. قم: دلیل ما.
عرب باغی، سید حسین (1328). رسالۀ شریفۀ طریق یقین در لزوم دین بر متمدنین. بیجا: چاپخانۀ آفتاب.
فقیه شیرازی، محسن (1380). دفاع از حجاب، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب. نوشتۀ رسول جعفریان. قم: دلیل ما.
کاظمینی، موسی (1380). رساله ضیائیه، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب. نوشتۀ رسول جعفریان. قم: دلیل ما.
کریمخان کرمانی، محمد (بیتا). ناصریه. کرمان: چاپخانه سعادت.
کسروی، احمد (1324). خواهران و دختران ما. تهران: چاپخانه پیمان.
لاری، سید عبدالحسین، مجموعه مقالات، 1418 ق، مؤسسة المعارف الإسلامیة، قم، ایران.
لیلا احمد (1394). زنان و جنسیت در اسلام. تهران: نگاه معاصر.
مبارکهای، سید محمدعلی (1380). سرادق دوشیزگان و سعادت ایرانیان در وجوب حجاب و لزوم نقاب، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب. نوشتۀ رسول جعفریان. قم: دلیل ما.
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی. قابل دسترس در: www.ical.ir
مصباح یزدی، محمدتقی (1343). زن یا نیمی از پیکر اجتماع. مکتب تشیع، 11(1).
مطهری، مرتضی (1372). مجموعه آثار استاد شهید مطهری. قم: صدرا.
منجیلی، هادی (1380). مکالمه خسرو و پرویز، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب. نوشتۀ رسول جعفریان. قم: دلیل ما.
نصرتالله نوریانی (1323). «زن و حجاب». آئین اسلام. ش 17. سال اول.
نوریانی، نصرتالله (1323). «زنان و حجاب». آئین اسلام. ش16. سال اول.
هابرماس، یورگن (1379). مدرنیته پروژه ناتمام (مدرنیته در برابر پست مدرنیته)، در مدرنیته و مدرنیسم سیاست، فرهنگ و نظریههای اجتماعی. به کوشش نوذری، حسینعلی. تهران: انتشارات نقش جهان. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 247 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 157 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب