| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,119 |
| تعداد مقالات | 76,512 |
| تعداد مشاهده مقاله | 152,917,656 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,041,977 |
نحوه تقسیم سود مشاع مطالبات غیرجاری در بانکداری بدون ربا | ||
| فصلنامه تحقیقات اقتصادی | ||
| مقاله 1، دوره 60، شماره 4 - شماره پیاپی 153، دی 1404، صفحه 1366-1389 اصل مقاله (549.69 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jte.2025.400819.1009029 | ||
| نویسنده | ||
| میثم خسروی ویشکائی* | ||
| دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| نحوه تقسیم سود عملیات بانکی، یکی از مهمترین تفاوتهای بانکداری بدون ربا با بانکداری متعارف است. الگوی این تقسیم سود در قانون عملیات بانکی بدون ربا، آییننامه اجرایی فصل دوم قانون و در نهایت در دستورالعمل تقسیم درآمدهای مشاع مؤسسات اعتباری مصوب شورای پول و اعتبار مشخص شده است. این مقاله ضمن تبیین الگوی مدنظر قانونگذار و تطورات این الگو در مقررات مذکور، سعی میکند ابتدا نشان دهد مطابق با قانون عملیات بانکی و استاندارد بانکداری اسلامی (AAOIFI) سود ناشی از مطالبات غیرجاری (هزینه مطالبات مشکوکالوصول و درآمد ناشی از وجه التزام) باید مشاع تعریف شوند در حالیکه دستورالعمل بانک مرکزی هزینه مطالبات مشکوکالوصول را غیرمشاع طبقهبندی کرده است. در گام بعد مبتنی بر دادههای منتشر شده در صورتهای مالی مؤسسات اعتباری ابعاد مالی شمول هزینه مطالبات مشکوکالوصول به عنوان درآمدهای مشاع مشخص گردیده و سود قطعی تعدیل شده با سود قطعی رایج در شبکه بانکی ایران مقایسه گردیده است. نکته دیگری که از بررسی صورتهای مالی استخراج میشود این است که در تمامی سالهای مورد بررسی از 1397 همواره سود علیالحساب تعیین شده توسط بانک مرکزی، عامل تعیینکننده در سود پرداختی به سپردهگذار بوده است نه درآمدها یا هزینههای مشاع تحقق یافته مؤسسات اعتباری. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بانکداری اسلامی؛ سود مشاع؛ وجه التزام؛ هزینه مطالبات مشکوکالوصول | ||
| مراجع | ||
|
آیین نامه فصل دوم قانون عملیات بانکی بدون ربا (بهره) مصوب ۶۲.۶.۸ تحت عنوان آییننامه تجهیز منابع پولی. (1362). ابریشمی، حمید، سبحانی، حسن، و کیائی، حسن. (1392). ارزیابی میزان کامیابی اجرای بانکداری اسلامی در ایران. اقتصاد اسلامی، 51(13)، 91–120. قابل دسترسی از https://eghtesad.iict.ac.ir/article_16874.html. توکلی، محمدجواد. (1381). بررسی توزیع سود سپردهها در نظام بانکی جمهوری اسلامی ایران. معرفت، 53(11)، 66–82. قابل دسترسی از http://noo.rs/fcjMS. حسینزادهبحرینی، محمدحسین. (1376). بررسی فقهی و اقتصادی سود تضمین شده. پژوهشهای اجتماعی اسلامی، 8(2)، 149–166. قابل دسترسی از http://noo.rs/Xn3X3. ---------- (1374). بررسی فقهی و اقتصادی سود تضمین شده (علیالحساب) در سیستم بانکداری بدون ربا (پایاننامه کارشناسی ارشد). علامه طباطبائی، تهران. حسینی دولتآبادی، سیدمهدی. (1394). ماهیت بانک و دلالتهای آن برای مطالعات بانکداری اسلامی. مطالعات اقتصاد اسلامی، 8(2)، 173–198. قابل دسترسی از https://ies.isu.ac.ir/article_1802.html روحانی، سیدعلی، و بنی طبا، سید مهدی. (1400). ارزیابی سازگاری قوانین و مقررات بانکداری بدون ربا با ماهیت بانک و امکانسنجی ایجاد سازگاری. اقتصاد اسلامی، 22(86)، 87–122. قابل دسترسی از https://eghtesad.iict.ac.ir/article_254888.html روحانی، سیدعلی، بنیطبا، سیدمهدی، و موفق یامی، مصطفی. (1398). تحلیل انطباق عملیات و صورتهای مالی بانکها در بخش ارزی بر ضوابط بانکداری بدونربا. مطالعات اقتصاد اسلامی، 12(1)، 281–310. قابل دسترسی از https://ies.isu.ac.ir/article_2522.html دستورالعمل نحوه محاسبه و تقسیم درآمدهای مشاع ریالی. (1394). شورای پول و اعتبار. سبحانی، حسن. (1401). بانکداری بدون بهره و فرآیند استحاله آن (ج ۱–۱). تهران: دانشگاه تهران. صمصامی، حسین. (1388). ربا و مشکلات اقتصاد ایران. معرفت اقتصاد اسلامی، 1(1)، 113–140. قابل دسترسی از http://noo.rs/yW0jt قانون عملیات بانکی بدون ربا (بهره). (1362). قلیچ، وهاب، و موسویان، سیدعباس. (1398). بررسی فقهی تضمین سود علیالحساب سپردههای سرمایهگذاری در بانکداری بدون ربا. پژوهشهای پولی و بانکی، 12(42)،629-652. قابل دسترسی از https://jmbr.mbri.ac.ir/article-1-1364-fa.html?tknfv=;943ae7b3-6d0b-485f-9a40-948a3fbb3133133 مشکوه، محمد. (1344). پول. تهران: دانشگاه تهران. موسویان، سیدعباس. (1386). نقد و بررسی قانون عملیات بانکی بدون ربا و پیشنهاد قانون جایگزین. اقتصاد اسلامی، 25(7)، 9–36. قابل دسترسی از https://eghtesad.iict.ac.ir/article_16662.html. موسویان، سیدعباس و میثمی، حسین. (1395). بانکداری اسلامی (ویرایش پنجم، ج ۱). تهران: پژوهشکده پولی و بانکی. میرجلیلی، سیدحسین. (1383). الگویی برای سازماندهی مجدد نظام بانکی در ایران. نامه مفید، 42(10)، 65–92. قابل دسترسی از https://economic.mofidu.ac.ir/article_47906.html ندری، کامران، و خسروی، میثم. (1393). بررسی مبادلات وجوه بانک مرکزی در بازار بین بانکی. اقتصاد و بانکداری اسلامی، ۸، ۱۲۳-۱۴۶. قابل دسترسی از https://mieaoi.ir/article-1-145-fa.html AAOIFI. (2025). Accounting and Auditing Organization for Islamic Financial Institutions. Retrieved from https://aaoifi.com. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 315 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 97 |
||