میز خدمت الکترونیک
دوره ویراستاری

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات127
تعداد شماره‌ها7,118
تعداد مقالات76,486
تعداد مشاهده مقاله152,849,870
تعداد دریافت فایل اصل مقاله114,926,263
سلطانی, ناصر, امیدوارفر, سجاد. (1405). ایران و کریدورهای ترانزیتی اوراسیا؛ رویای موقعیت یا واقعیت های ژئوپلتیکی. , 58(1), 41-58. doi: 10.22059/jhgr.2025.380320.1008722
ناصر سلطانی; سجاد امیدوارفر. "ایران و کریدورهای ترانزیتی اوراسیا؛ رویای موقعیت یا واقعیت های ژئوپلتیکی". , 58, 1, 1405, 41-58. doi: 10.22059/jhgr.2025.380320.1008722
سلطانی, ناصر, امیدوارفر, سجاد. (1405). 'ایران و کریدورهای ترانزیتی اوراسیا؛ رویای موقعیت یا واقعیت های ژئوپلتیکی', , 58(1), pp. 41-58. doi: 10.22059/jhgr.2025.380320.1008722
سلطانی, ناصر, امیدوارفر, سجاد. ایران و کریدورهای ترانزیتی اوراسیا؛ رویای موقعیت یا واقعیت های ژئوپلتیکی. , 1405; 58(1): 41-58. doi: 10.22059/jhgr.2025.380320.1008722

ایران و کریدورهای ترانزیتی اوراسیا؛ رویای موقعیت یا واقعیت های ژئوپلتیکی

پژوهشهای جغرافیای انسانی
دوره 58، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 41-58    اصل مقاله (821.1 K)
نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhgr.2025.380320.1008722
نویسندگان
ناصر سلطانی* ؛ سجاد امیدوارفر
گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
چکیده
رقابت کشورهای جهان در قرارگیری در مسیرها و کریدورهای مبادلات تجاری و انرژی از اهمیت روزافزونی در مناسبات ژئوپلیتیکی بازیگران بین­المللی در سطوح جهانی و منطقه­ای برخوردار می­باشد. نقش کانونی و محوری ایران در اتصال و پیوند بین کشورهای واقع در دو قاره مهم آسیا و اروپا و اطلاق هارتلند کریدوری جهان به آن، با چالش­ها و موانع متعددی در بعد ملی، منطقه­ای و جهانی مواجه می­باشد. براین‌اساس، هدف این مطالعه، بررسی چالش­ها و مسائل داخلی ایران برای قرارگیری در مسیر کریدورهای بین­المللی از یک‌سو و موانع ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی منطقه­ای و بین­المللی فراروی ایران دراین‌ارتباط می­باشد. روش مطالعه مبتنی بر توصیف و تحلیل می­باشد. یافته­های پژوهش در سه بخش وضعیت و عملکرد نقاط و شبکه­های کریدوری داخل کشور، کریدورهای بین­المللی و منطقه­ای گذری از مسیر ایران و درنهایت، کریدورهای بین­المللی و منطقه­ای خارج‌ازمسیر ایران متمرکز می­باشد. نتایج یافته­ها نشان می­دهد که وضعیت و عملکرد نقاط و شبکه­های کریدوری داخل کشور، به‌واسطة مسائل زیرساختی، مقررات، امنیتی و لجستیک از شرایط مناسبی برخوردار نیست و با چشم­انداز پیش‌بینی‌شده، فاصله زیادی دارد. عملکرد کریدورهای بین­المللی و منطقه­ای گذری از مسیر ایران نیز به‌واسطة ارتباط نزدیک با شرایط زیرساختی، مقررات، امنیت و لجستیک شبکه­های ترانزیتی داخل کشور، از عملکرد قابل‌قبولی برخوردار نبوده است. رقابت قدرت‌های جهانی با همدیگر (اروپا، چین، روسیه، آمریکا و هند) و قدرت‌های منطقه­ای (ایران، پاکستان، کشورهای حاشیه جنوب خلیج­فارس، اسرائیل، ترکیه) جهت تصاحب فرصت‌های ژئواکونومیکی، ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی، باعث ازدست‌رفتن فرصت‌ها و کم‌رنگ‌شدن ظرفیت‌های کریدوری ایران در این بخش شده است.
کلیدواژه‌ها
ژئوپلیتیک کریدورها؛ اوراسیا؛ ایران
مراجع
  1. احمدی، سیدعباسی. (1387). بررسی نقش و موقعیت ایران در نظریه‌های ژئوپلیتیکی. مجلس و پژوهش، 14(57)، 114-91.
  2. امیراحمدیان، بهرام؛ صالحی دولت‌آباد، روح اله. (1395). ابتکار جاده ابریشم جدید چین (اهداف، موانع و چالش‌ها). فصلنامه مطالعه روابط بین‌الملل، 9(36)، 42- 9.
  3. انصاری­نسب، مسلم. (1402). کریدور ریلی تراسیکا و تجارت ایران و آسیای میانه. فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، 29(121)، 106-79.
  4. بازدار اردبیلی، پریسا؛ گنجی زهرایی، هادی و پژمان­زاده، پژمان. (1398). بررسی سهم ترانزیت در بخش حمل‌ونقل ریلی کشور از بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی. فصلنامه علمی جاده، 27(100)، 16-9.
  5. پوررمضان، پرهام. (1401). تحلیل تأثیرات توسعه کریدورهای ترانزیتی بر ارتقاء جایگاه دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران (مطالعه موردی: کریدور جنوب به شمال). مطالعات اقتصاد سیاسی بین‌الملل، 5(2)، 687-659. doi: 10.22126/ipes.2022.7832.1472
  6. ترابی، قاسم و صانعی، راضیه. (1398). ابتکار جاده ابریشم؛ ابتکار چین برای هژمونی. تحقیقات سیاسی و بین‌المللی، 11(38)، 128-101.
  7. حافظ­نیا، محمدرضا؛ احمدی نوحدانی، سیروس و نوری روستای، مهدی. (1400). بررسی نقش موقعیت گذرگاهی در قدرت ملی، موردمطالعه: کشور ایران. پژوهش‌های جغرافیای سیاسی، 6(2)، 106-86. doi: 10.22067/pg.2021.27339.0
  8. خزائی، عباس؛ یوسفی، همایون و دلبر، غلامرضا. (1397). شناسایی و بررسی دالان‌های بین‌المللی حمل‌ونقل کالا به کشورهای همجوار و تأثیر آن‌ها بر امنیت ملی کشور. نشریه صنعت حمل‌ونقل دریایی. doi: 10.30474/jmti.2019.90189
  9. خلفی، سپیده و رادفر، الهام. (1402). ارزیابی کریدورهای ترانزیتی ریلی ایران چالش‌ها و فرصت‌های توسعه. نشریه علمی رویکردهای پژوهشی نوین مدیریت و حسابداری، 7(24)، 995-984.
  10. ذوالفقاری، مهدی. (1386). ژئوپلیتیک خلیج‌فارس، ایران و آمریکا (تهدیدها و فرصت‌های روبه روی جمهوری اسلامی). ره­آورد سیاسی، 15، 125-97.
  11. رازانی، رامین و محمدحسنی، رضا. (1402). بررسی ضرورت پیاده‌سازی روش‌های نوین رهگیری واگن و تعیین روش مناسب با رویکرد تحلیل همایی برای واگن‌های شبکه راه‌آهن ج.ا.ا. پژوهشنامه حمل‌ونقل، 20(1)، 86-69. doi: 10.22034/tri.2021.245562.2806
  12. شیخ بیگلو، رعنا. (1395). بررسی اثر شاخص­های توسعه حمل‌ونقل بر فراوانی صدمات ترافیک جاده‌ای. رفاه اجتماعی، 16(62)، 141-103.
  13. عسگرپور، المیرا؛ پورمرادی، بهاره و کارگرشهامت، بهمن. (1401). بررسی و مطالعه موقعیت استراتژیک حمل‌ونقل چندوجهی ایران در منطقه و تأثیر آن بر ژئواکونومی ایران (مطالعه موردی: مرز سه‌گانه بندر آستارا). کنفرانس بین‌المللی و ملی مطالعات مدیریت، حسابداری و حقوق.
  14. مشفق، زهرا. (1401). تضعیف جایگاه ایران در کریدورهای بین‌المللی. ماهنامه علمی امنیت اقتصادی، 10(3)، 48-27.  doi: 20.1001.1.17354188.1401.10.3.5.8
  15. موسوی، سیده­سارا؛ غفاری، مسعود و شریعتی، شهروز. (1400). پیامدهای ژئوپلیتیکی گسترش همکاری‌های چین و ترکیه بر جمهوری اسلامی ایران (مطالعه موردی: اتصال دو پروژه کریدور میانی و کمربند و راه). فصلنامه ژئوپلیتیک، 17 (2)، 148-119. doi:  20.1001.1.17354331.1400.17.62.5.8
  16. مولائی قلیچی، محمد؛ زیاری، کرامت­الله، نصرتی­هشی، مرتضی و کاردگر، راضیه. (1397). اولویت‌بندی فضایی توسعه حمل‌ونقل جاده‌ای در استان‌های ایران با تأکید بر مدل تصمیم‌گیری WASPAS. دانش شهرسازی، 72(1)، 81-79. doi: 10. 2124/upk.2018.8895.1021
  17. نظری، محسن؛ حسنقلی‌پور، طهمورث؛ کمرخانی، حبیب و اسفیدانی، محمدرحیم. (1398). آسیب‌شناسی توسعه ترانزیت چندوجهی از طریق ایران و ارائه چارچوب بهبود آن (تحلیلی در سه حوزه حمل‌ونقل دریایی، جاده‌ای، ریلی). پژوهشنامه حمل‌ونقل، 16(3)، 157-141. doi: / 20. 001.1.17353459.1398.16.3.10.4
  18.  نورعلی، حسن و احمدی، سید عباس. (1401). واکاوی نقش ژئوپلیتیکی ایران در کریدورهای بین‌المللی و ارائه مدل ایران، هارتلند کریدوری جهان. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 54(3)، 1187-1161. doi: 10.22059/JHGR.2022.331764.1008388
  19. نوروزی، علیرضا و تقی­زاده، معصومه. (1397). چالش‌ها و چشم‌انداز کریدورهای حمل‌ونقل بین‌المللی و عبوری از ایران (با تأکید بر کریدور شمال به جنوب). معاونت اقتصادی اداره کل اقتصاد و دارایی استان گیلان، وزارت امور اقتصادی و دارایی.
  20. ویسی، هادی. (1400). بررسی رقابت­های ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیک چین و هند در اوراسیا: کریدورهای ارتباطی و ژئوپلیتیک بنادر چابهار و گوادر. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 53 (1)، 226-213. doi: 10. 2059/JHGR.2020.287558.1007998
  21. یزدانی، عنایت‌الله، امیدی، علی و شاه‌محمدی، پریسا. (1395). ابتکار کمربند-راه: قوام نظریه هارتلند. فصلنامه آسیای مرکزی و قفقاز، 96. 188-164.
  22. Advisory, P. P. G. (2015). Training Services (2011): A Study of International Transport Corridors in OIC Member Countries. Report prepared for Islamic Development Bank.‏
  23. Ahmadi, S. (2008). A Study on Role and Place of Iran in Geopolitical Theories. Journal of "Majlis and Rahbord. 14(57). 14-91. [In Persian]
  24. Amirahmadiyan, B, & Salehidolatabad, R. (2017). China's New Silk Road InitIative (Aims, Obstacles And Challenges). Studies Of International relations journal (Political Science and InternatIonal Relations Journal), 9(36), 9-42. [In Persian]
  25. Ansarinasab, M. (2023). Trasica Rail Corridor and Commercial Relations of Iran and Central Asia. ‍Central Asia and The Caucasus Journal, 29(121), 79-106. [In Persian]
  26. Arnold, J. (2006). Best practices in management of international trade corridors. World Bank Transport Paper TP-13. World Bank Transport Sector Board, Washington, DC.‏
  27. Asgarpour, E., & Pourmoradi, B., Kargar, Sh. (2021). Investigating and studying the strategic position of Iran's multimodal transportation in the region and its impact on Iran's geoeconomy (Case study: Astara Port's triple border). The 6th International and National Conference on Management, Accounting and Law Studies. [In Persian]
  28. Banerjee, D. (2016). China’s One Belt One Road Initiative–An Indian Perspective.‏
  29. Bazdar Ardebili, P., Ganji Zahraee, H., & Pejmanzad, P. (2019). Investigating the Share of Transit in Iran's Rail Transportation from Regional and International Markets. Road, 27(100), 9-16. [In Persian]
  30. Braun, C., & Peric, A. (2017) Integrated Spatial and Transport Development along European Corridors: A Look through the Lens of Stakeholder Cooperation. REAL CORP 2017 – PANTA RHEI – A World in Constant Motion.
  31. Cohen, S. (2003). Geopolitics of the World System. Rowman & Littlefield Publishers.
  32. Cohen, S.B. (1990). The changing Geopolitical Order. Economic Geography. 1(66), 1-19.
  33. Csurgai, G. (2018). The increasing importance of geoeconomics in power rivalries in the twenty-first century. Geopolitics, 23(1), 38-46.‏ doi.org/10.1080/14650045.2017.1359547.
  34. Daniels, R (2013). Strategic competition in South Asia: Gwadar, Chabahar, and the risks of infrastructure development. American Foreign Policy Interests, 35(2), 93-100. doi:10.1080/10803920.2013.776887.
  35. Fayyaz, M. (2019). China-Pakistan Economic Corridor (CPEC): The Road to Indian ocean and its geopolitical implications for the India-Pakistan strategic relations. International Journal of Educational Research and Studies, 1(1). ‏
  36. Fulton, J. (2016). An analysis of two corridors in China’s one belt one road initiative: China-Pakistan and China Central-West Asia. In Proceedings of International Conference on Inter-Regional Connectivity: South Asia and Central Asia (pp. 43-49).‏
  37. Gholizadeh, A., Madani, S., & Saneinia, S. (2020). A geoeconomic and geopolitical review of Gwadar Port on belt and road initiative. Maritime Business Review, 5(4), 335-349.‏ doi: 10.1108/MABR-11-2019-0051
  38. hafeznia, M. R., Ahmadi Nohadani, S., & Noori roustayi, M. (2021). The Role of Transit Position in National Power, Case Study: Iran. Research Political Geography Quarterly, 6(2), 86-106. doi: 10.22067/pg.2021.27339.0. [In Persian]
  39. Hasan, H. (2024). Iraq’s Development Road: Geopolitics, Rentierism, and Border Connectivity. 
  40. Hope, A., & Cox, J. (2015). Development Corridors, Economic and Private Sector Professional Evidence and Applied Knowledge. Services Topic Guide. Coffey International DevelopmentDecember, EPS Peaks
  41. KAFILI, V., & motalebi, M. A. (2020). Analysis of Iran’s Maritime transport stance within Iran’s economy and world stage. Journal of Defense Economics and Sustainable Development, 4(14), 117-140. [In Persian]
  42. Kaussler, B., (2011). Reviewed Work: Géopolitique de l'Iran by Bernard Hourcade. Iranian Studies, 44(6), 924-927. doi.org/10.1080/00210862.2011.586819.
  43. Khalaf S., & Radfar A. (2019). Evaluation of Iran's Rail Transit Corridors: Challenges and Opportunities for Development. Scientific Journal of Modern Research Approaches in Management and Accounting, 7 (24), 984-995. [In Persian]
  44. Khazaei, A., Yousefi, H., & Delbar, G. (2018). Identification and investigation of international corridors for transporting goods to neighboring countries and their impact on the country's national security. Journal of Maritime Transport Industry. doi: 10.30474/jmti.2019.90189. [In Persian]
  45. Kothari, K (2014). India’s Connect Central Asia Policy: Emerging Economic and Security Dimensions. Sociology and Anthropology, 2(6), 239- 254. doi:10.13189/sa.2014.020605.
  46. Lin, W., (2018). Transport geography and geopolitics: Visions, rules and militarism in China's Belt and Road Initiative and beyond. Journal of Transport Geography, 81, 102436. doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2019.05.001.
  47. Miller, H.I. (2013). Developing Context. Sensitive Livability Indicators for Transportation Planning: A Measurement Framework. Journal of Transport Geography, 26(5), 51-64.
  48. Molaei Qelichi, M., Ziari, K., Nosrati Heshi, M., & Kardgar, R. (2018). Spatial Prioritization of the Road Transport Development in Iran’s Provinces with a Focus on WASPAS Decision Making Model. Urban Planning Knowledge, 2(1), 71-89. doi: 10.22124/upk.2018.8895.1021.  [In Persian]
  49. Moshfegh, Z. (1401). Weakening Iran's position in international corridors. Monthly Scientific Journal "Economic Security", 10(3), 27-48.  doi: 20.1001.1.17354188.1401.10.3.5.8. [In Persian]
  50. Mousavi, S., Ghaffari, M., & shariati, S. (2021). Geopolitical Consequences of Expanding China-Turkey Relations on Iran (Case Study: Interconnecting "Middle Corridor" and "Belt and Road" Project). Geopolitics Quarterly, 17(2), 119-148. doi:  20.1001.1.17354331.1400.17.62.5.8. [In Persian]
  51. Naji, S. (2011). Iran, the center of ‘strategic energy ellipse’: A geopolitical reality. Geopolitics, History, and International Relations, 3(1), 155-175.‏
  52. Nazari, M., Hassangholipour, T., Khamarkhani, H., & Esfidani, M. (2019). Pathology of Multimodal Transit Development through Iran and providing its Improvement Framework (An Analysis of Three Areas of Maritime, Road and Rail Transport). Journal of Transportation Research, 16(3), 141-157. doi: 20.1001.1.17353459.1398.16.3.10.4 .  [In Persian]
  53. Noorali, H., & Ahmadi, A. (2022). Analysis of Iran's Geopolitical Role in International Corridors. Human Geography Research, 54(3), 1161-1187. doi: 10.22059/jhgr.2022.331764.1008388. [In Persian]
  54. Norouzi, Alireza and Taghizadeh, Masoumeh. (2018). Challenges and Prospects of International and Transit Transport Corridors through Iran (with Emphasis on the North-South Corridor). Deputy for Economic Affairs, General Directorate of Economy and Finance of Gilan Province, Ministry of Economic Affairs and Finance. [In Persian]
  55. Omar, R., TanKhai, H., & Mardia Sallehuddin, A., (2019), “Implementation of Technology Transfer in Mass Rapid Transport (MRT) Project in Malaysia”, MATEC Web of Conferences, doi.org/10.1051/matecconf/2019 I 2018 266 26603022.
  56. Pourramezan, P. (2023). Analysis of the Effects of the Development of Transit Corridors on the Promotion of Economic Diplomacy of the Islamic Republic of Iran (Case Study: South-North Corridor). International Political Economy Studies, 5(2), 659-687. doi: 10.22126/ipes.2022.7832.1472. [In Persian]
  57. Rahman, Z. U., Naeem, M., & Ishaq, M. (2022). The Geo-Economics and Geopolitical Significance of Gwadar Port in the Changing Maritime Scenario. FWU Journal of Social Sciences, 16(4), 121-132. doi.org/10.51709/19951272/Winter2022/9 ‌.
  58. Razani, R., & Mohammad Hasany, R. (2023). Necessity of Implementing Wagon Automatic Tracking Systems and Determination of Best one by Concordance Analysis. Journal of Transportation Research, 20(1), 69-86. doi: 10.22034/tri.2021.245562.2806. [In Persian]
  59. Rozin, M., Ryabtsev, V., & Svechkarev, V. (2022). Stereotypes of transport logistics in geopolitical analytics. Transportation Research Procedia, 61, 285-288. doi.org/10.1016/j.trpro.2022.01.047‏.
  60. Sarma, H. (2018). Turning The International North-South Corridor Into A Digital Corridor. Comparative Politics, 9(4). doi: 10.24411/2221-3279-2018-10008.
  61. Scholvin, S. (2016). Geopolitics: An overview of concepts and empirical examples from international relations. The Finnish Institute of International Affairs Kruunuvuorenkatu, 4.‏
  62. Shaw, J., & Sidaway, J. D. (2011). Making links: On (re) engaging with transport and transport geography. Progress in Human Geography, 35(4), 502-520. doi.org/10.1177/0309132510385740‏.
  63. Shaykh Baygloo R. (2016). Investigating the Effect of Transportation Development Indicators on Road Traffic Casualties. Refahj, 16(62), 103-141. [in Persian]
  64. Subburayan, B. (2023). IMEC Corridor: How India Can Counter China’s Clout and Boost Its Trade Potential. doi: 10.2139/ssrn.4585145.
  65. Sundaravalli, N., (2017), “Urban transportation: innovations in infrastructure planning and development". The International Journal of Logistics Management, 28 (1), 150-171. doi.org/10.1108/IJLM-08-2015-0135.
  66. Suri, N., Ghosh, N., Taneja, K., Patil, S., & Mookherjee, P. (2024). India-Middle East-Europe Economic Corridor: Towards a New Discourse in Global Connectivity, Observer Research Foundation.
  67. Tang, K. X., & Waters, N. M.; The internet, GIS and public participation in transportation planning. Progress in Planning, 64(1), 7-62. doi:10.1016/j.progress.2005.03.004.
  68. Torabi, G, & Sanei, R. (2019). China Silk Road Initiative, Goals and Obstacles. Political Internation researchand, 11(38), 101- 128. [In Persian]
  69. Veicy, H. (2021). A Study of Geopolitical and Geo-economic Competitions of China and India in Eurasia: Connection Corridors and Geopolitics of Chabahar and Gwadar Ports. Human Geography Research, 53(1), 213-226. doi: 10.22059/jhgr.2020.287558.1007998. [In Persian]
  70. Yazdani, E., Omidi, A., & ShahMohammadi, P. (2017). Belt – Road Initiative: Fortifier of Heartland Theory. ‍Central Asia and The Caucasus Journal, 22(96), 163-188. [In Persian]
  71. Zolfaghari, M. (2007). The Geopolitics of the Persian Gulf, Iran and America (Threats and Opportunities Facing the Islamic Republic). Political Approach, 15, 125-97. [In Persian]
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 596
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 50





سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب