| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,196 |
| تعداد مقالات | 77,227 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,234,782 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,412,568 |
واکاوی نظریههای جبران خدمات مبتنی بر اقتصاد رفتاری: کاربرد فرانظریه | ||
| مدیریت دولتی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 19 مهر 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jipa.2025.398678.3748 | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا مروتی1؛ حمیدرضا یزدانی* 2؛ بهزاد محمدیان3؛ حسن زارعی متین4 | ||
| 1دانشجویی دکترا، مدیریت دولتی، منابع انسانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران | ||
| 2دانشیار گروه رهبری و سرمایه انسانی دانشکدگان مدیریت دانشگاه تهران | ||
| 3استاد گروه مدیریت دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران. | ||
| 4استاد گروه مدیریت دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و تحلیل نظریههای اقتصاد رفتاری مرتبط با جبران خدمات در محیطهای کاری است؛ بهگونهای که بتوان از طریق واکاوی دقیق این نظریات، مبانی، مفروضات و اصول مناسبی برای طراحی نظامهای جبران خدمات مبتنی بر اقتصاد رفتاری استخراج کرد. رویکرد نظری این پژوهش مبتنی بر روش فرانظریه است که به عنوان یک راهبرد فرامطالعه، امکان بررسی ساختاری و محتوایی نظریهها را فراهم میسازد. در این مطالعه، از روش مرور نظاممند منابع علمی برای جمعآوری دادهها استفاده شده و جامعه آماری شامل کلیه مطالعات علمی مرتبط با موضوع، اعم از فارسی و انگلیسی، بدون محدودیت زمانی و از پایگاههای علمی معتبر انتخاب شده است. از میان ۹۷۰ منبع بررسیشده، در نهایت ۱۲ پژوهش معتبر به عنوان نمونه نهایی برای تحلیل انتخاب گردید. بر اساس پیشینه پژوهش و با توجه به چارچوب فرانظریه، سه متغیر کلیدی شامل ساختار نظریهها، زمینه شکلگیری آنها و محتوای مفهومی به عنوان محور تحلیل در نظر گرفته شد. یافتههای حاصل از این تحلیل نشان میدهد که استفاده از رویکرد اقتصاد رفتاری میتواند منجر به طراحی مدلی از جبران خدمات شود که واقعگرایانهتر، انسانیتر، و اثربخشتر از مدلهای رایج مبتنی بر اقتصاد نئوکلاسیک باشد. برخلاف فرضیات عقلانیت کامل و انگیزش صرفاً مالی در نظریات سنتی، مدل پیشنهادی مبتنی بر اقتصاد رفتاری به عواملی چون زیانگریزی، اثر ازدحام انگیزشی، حسابداری ذهنی، ادراک عدالت، تنزیل زمانی، نقطه مرجع و تلنگر توجه دارد. نتایج تحقیق حاکی از آن است که نظام جبران خدمات اثربخش، نظامی است که ضمن توجه به نوع شغل (ساده یا پیچیده)، ترکیبی متعادل از پاداشهای مالی و غیرمالی ارائه دهد. در این مدل، پاداشها باید متناسب با ویژگیهای فردی و شناختی کارکنان طراحی شوند و استفاده از پاداشهای اجتماعی، تجربهای، و ملموس در کنار پاداشهای نقدی مورد تأکید قرار گیرد. همچنین طراحی زمانبندی پرداختها با بهرهگیری از مفاهیم مربوط به تنزیل زمانی، بهویژه استفاده از پرداختهای تدریجی و متناوب به جای پرداختهای یکجا، نقش مهمی در افزایش انگیزه کارکنان دارد. رعایت اصل شفافیت، ارائه گزارشهای شخصیسازیشده از پاداشها، و حذف عوامل تصادفی در پرداختها، از دیگر مولفههای کلیدی در افزایش اعتماد به نظام پرداخت محسوب میشوند. مدل پیشنهادی همچنین بر عدالت توزیعی، رویهای و تعاملی به عنوان ارکان اصلی طراحی جبران خدمات تأکید میکند. در این چارچوب، اصل برابری، تناسب پاداش با عملکرد و رعایت شأن و کرامت انسانی در تعاملات سازمانی از الزامات اساسی محسوب میشوند. توجه به عاملیت کارکنان از طریق فراهمکردن گزینههای متنوع در انتخاب پاداش، انعطافپذیری در وظایف، و مشارکت در تصمیمگیریها، از دیگر ویژگیهای مدل پیشنهادی است که به افزایش رضایت و تعهد سازمانی کمک میکند. در نهایت، ابزار تلنگر در این مدل بهعنوان مکانیسمی برای هدایت تصمیمگیریهای کارکنان بدون اعمال اجبار به کار گرفته شده است؛ از جمله از طریق طراحی پیشفرضهای هوشمند، چارچوببندی پیامهای انگیزشی، و استفاده از بازخوردهای متوالی. این مطالعه نشان میدهد که ترکیب بینشهای اقتصاد رفتاری با دانش مدیریت منابع انسانی میتواند مسیر نوینی برای طراحی نظامهای جبران خدمات در سازمانهای مدرن، بهویژه در بخش عمومی، فراهم آورد. پژوهش حاضر، ضمن ارائه یک چارچوب نظری برای طراحی چنین مدلی، مسیر تحقیقاتی تازهای برای مطالعات آتی فراهم میسازد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| جبران خدمات؛ اقتصاد رفتاری؛ فرانظریه | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 659 |
||