میز خدمت الکترونیک
دوره ویراستاری

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات127
تعداد شماره‌ها7,121
تعداد مقالات76,557
تعداد مشاهده مقاله153,190,149
تعداد دریافت فایل اصل مقاله115,393,872
روح بخش, نگین, آراسته, مجتبی, ظریفیان مهر, عبدالحسین. (1404). تحلیل الگوی توزیع فضایی فعالیت‌های تفریحی و فراغتی در شهر شیراز. , 13(4), 1-22. doi: 10.22059/jurbangeo.2025.393355.2055
نگین روح بخش; مجتبی آراسته; عبدالحسین ظریفیان مهر. "تحلیل الگوی توزیع فضایی فعالیت‌های تفریحی و فراغتی در شهر شیراز". , 13, 4, 1404, 1-22. doi: 10.22059/jurbangeo.2025.393355.2055
روح بخش, نگین, آراسته, مجتبی, ظریفیان مهر, عبدالحسین. (1404). 'تحلیل الگوی توزیع فضایی فعالیت‌های تفریحی و فراغتی در شهر شیراز', , 13(4), pp. 1-22. doi: 10.22059/jurbangeo.2025.393355.2055
روح بخش, نگین, آراسته, مجتبی, ظریفیان مهر, عبدالحسین. تحلیل الگوی توزیع فضایی فعالیت‌های تفریحی و فراغتی در شهر شیراز. , 1404; 13(4): 1-22. doi: 10.22059/jurbangeo.2025.393355.2055

تحلیل الگوی توزیع فضایی فعالیت‌های تفریحی و فراغتی در شهر شیراز

پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری
مقاله 8، دوره 13، شماره 4، آذر 1404، صفحه 1-22    اصل مقاله (1.46 M)
نوع مقاله: پژوهشی - کاربردی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jurbangeo.2025.393355.2055
نویسندگان
نگین روح بخش1؛ مجتبی آراسته* 1؛ عبدالحسین ظریفیان مهر2
1گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2گروه شهرسازی، موسسه آموزش عالی ارم، شیراز، ایران
چکیده
توسعه متوازن فضاهای تفریحی و فراغتی در گستره شهرها ازجمله مهم‌ترین دغدغه‌های برنامه‌ریزان شهری برای ارتقاء ظرفیت گردشگری، افزایش نشاط و کیفیت زندگی در میان شهروندان است. بنابراین آنچه در این پژوهش دنبال می‌شود، نیازسنجی و تحلیل ساختار فضایی مکان‌های تفریحی و فراغتی در شهر شیراز به‌عنوان نمونه موردی پژوهش است. در این پژوهش از فنون کمّی به‌منظور پیشبرد اهداف استفاده‌شده است؛ به‌منظور بررسی نحوه توزیع فضایی مکان فعالیت‌های تفریحی و فراغتی منتخب شهروندان شیرازی از روش‌های نزدیک‌ترین همسایگی، تحلیل تراکم کرنل و بیضی انحراف معیار استفاده‌شده است. پس از بررسی پیشینه پژوهش، در مجموع 36 نوع مکان فعالیت‌های تفریحی و فراغتی که در شهر شیراز نیز وجود دارد شناسایی و طبقه‌بندی شد و پس از ارائه پرسشنامه به شهروندان شهر شیراز، به ترتیب هفت مکان تفریحی و فراغتی شامل رستوران‌ها، کافی‌شاپ‌ها، سینماها، مراکز تجاری، استخرها، پارک‌ها و باشگاه‌های ورزشی، به‌عنوان مکان‌های محبوب فعالیت‌های تفریحی و فراغتی شهروندان در سطح شهر شیراز شناسایی شد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد الگوی توزیع فضایی فعالیت‌های تفریحی و فراغتی در شهر شیراز به‌صورت تمرکزگرا بوده و دارای یک پهنه تفریحی و فراغتی گسترده در مرکز شهر است اما با گذر زمان این ساختار به یک ساختار تمرکزگریز تغییریافته و طی سال‌های اخیر، چندین پهنه تفریحی و فراغتی در بخش غربی و شمال غربی شهر شیراز ایجادشده است و درعین‌حال توسعه این‌گونه فعالیت‌ها در پهنه‌های جنوبی و جنوب شرقی شیراز کمتر مشاهده می‌شود.
کلیدواژه‌ها
تحلیل فضایی کرنل؛ روش نزدیک‌ترین همسایگی؛ ساختار فضایی؛ شیراز؛ فعالیت‌های تفریحی و فراغتی
مراجع
  1. بیابانی، سیما؛ پورطاهری، مهدی و رکن‌الدین افتخاری، عبدالرضا. (1401). تحلیل توزیع فضایی کاربری اراضی اوقات فراغت در مناطق روستایی مطالعه موردی: شهرستان مراغه. فصلنامه مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه‌ای 3(1)، 23-43.
  2. پوراحمد، احمد؛ رضایی نیا، حسن؛ حسینی، علی؛ اندیشه، سهیلا و امینی، میلاد. (1400). تحلیل سطح دسترسی به فضاهای فراغتی درون‌شهری با استفاده از روش تحلیل شبکه (موردمطالعه: محله‌های مسکونی منطقه 9 تهران). علوم و تکنولوژی محیط‌زیست، 23(4 (107 پیاپی))، 1-20.
  3. جعفری، شیرین؛ رجبی، سمیه؛ نجفی، زهرا و پژهان، علی. (1388). طبقه‌بندی فرهنگ و فراغت ایران. نشریه بررسی‌های آمار رسمی ایران، (2)18، 15-42.
  4. جلالی فراهانی، مجید. (1392). مدیریت اوقات فراغت و ورزش‌های تفریحی. چاپ هشتم. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  5. حسنعلی‌زاده، میلاد؛ احدنژاد روشتی، محسن و مشکینی، ابوالفضل. (1403). تحلیل عدالت فضایی در توزیع و دسترسی به کاربری‌های شادی‌آفرین (مطالعه موردی: شهر بابل). اقتصاد و برنامه‌ریزی شهری، 5(1)، 172-185. doi: 10.22034/uep.2024.462734.1503
  6. رحمانی پور، ریحانه و پازوکی نژاد، زهرا. (1401). ارزیابی وضعیت فراغت در خانواده ایرانی. ماهنامه گزارش‌های کارشناسی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 30(10)، 1-38.
  7. شماعی، علی؛ ویسی، رضا و احمدی، سجاد. (1392). تحلیل تطبیقی کاربری‌های اوقات فراغت مناطق شهرداری شهر اصفهان در دوره 1375-1385. کاوش‌های جغرافیایی مناطق بیابانی، 1(2)، 147-171.
  8. قدمی، مصطفی؛ محمدی سوادکوهی، خدیجه؛ عظیمی، آزاده و فرجی ملائی، امین. (1392). بررسی کیفیت کالبدی و کارکردی کاربری‌های تفریحی- فراغتی در شهرهای گردشگری (مطالعه موردی: شهر بابلسر). فصلنامه پژوهش‌های جغرافیایی، 28(1 (108 پیاپی))، 35-54.
  9. قنبری، یوسف و حسن خانی، بهاره. (1395). آسیب‌شناسی مراکز فرهنگی- تفریحی و مکان‌های گذران اوقات فراغت (مطالعه موردی: شهر شاهین‌شهر). جغرافیای اجتماعی شهری، 3(1)، 117-134. doi: 10.22103/juas.2016.1853
  10. محمدی ده چشمه، مصطفی؛ سجادیان، ناهید؛ شجاعیان، علی و قیصری، نرگس. (1396). تحلیل احتمال تولید سفرهای فراغتی در کلان‌شهر اهواز. گردشگری شهری، 4(3)، 33-48.  doi: 10.22059/jut.2018.135245.141
  11. محمدی، حمید و میری، زهره. (1392). مؤلفه‌های فرهنگی مؤثر بر سرانه فضاهای گذران اوقات فراغت شهر شیراز. همایش ملّی معماری، فرهنگ و مدیریت شهری، 22 اسفند 1392، مرکز آموزشی علمی-کاربردی شهرداری کرج، 1-16.
  12. Altug Turan, İ., Sönmez Türel, H., Malkoç True, E., Aktaş, E,. & Özeren Alkan, M. (2024). Determination of the Most Preferred Daily Recreational Spaces in a Metropolitan City. Ain Shams Engineering Journal, 15(8), 102862. https://doi.org/10.1016/j.asej.2024.102862.
  13. Biabani, S., Pour Taheri, M., & Roknedin Eftekhari, A. (2022). Analysis of Spatial Distribution of Leisure Land Use in Rural Areas Case Study: Maragheh Township. Journal of Sustainable Urban & Regional Development Studies (JSURDS), 3(1), 23-43. [In persian]
  14. Chen, C., Feng, X., Yao, J., & Xiong, X. (2025). Perceived leisure service benefits of peri-urban community green Spaces: Impact of visual environment during day and night. Landscape and Urban Planning, 259, 105338. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2025.105338
  15. Fancourt, D., Aughterson, H., Finn, S., Walker, E., & Steptoe, A. (2021). How leisure activities affect health: a narrative review and multi-level theoretical framework of mechanisms of action. The lancet. Psychiatry, 8(4), 329–339. https://doi.org/10.1016/S2215-0366(20)30384-9
  16. Gao, S., Li, C., Rong, Y., Yan, Q., Liu, W., & Ma, Z. (2022). The Places–People Exercise: Understanding Spatial Patterns and the Formation Mechanism for Urban Commercial Fitness Space in Changchun City, China. Sustainability, 14(3), 1358. https://doi.org/10.3390/su14031358
  17. Ghadami, M., Mohammadi, K., Azimi, A. & Faraji, A. (2013). Analysis of physical and functional quality of recreational - leisure uses in tourism cities (case study: Babolsar). Geographical Research, 28(108), 36-54. [In persian]
  18. Ghanbari, Y. and HasanKhani, B. (2016). Examining the Condition and Vulnerability of Cultural- Recreational Centers and Places of Leisure (Case Study: Shahinshahr City). Journal of Urban Social Geography, 3(1), 117-134. doi: 10.22103/juas.2016.1853. [In persian]
  19. Ghasemi, K., Behzadfar, M., & Borhani, K. (2023). Spatial analysis of leisure land uses in Tehran: Assessing inequity using the MARCOS method within a GIS framework. Heliyon, 9(9), e19691. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e19691
  20. Gidlow, C., Cerin, E., Sugiyama, T., Adams, M. A., Mitas, J., Akram, M., Reis, R. S., Davey, R., Troelsen, J., Schofield, G., & Sallis, J. F. (2019). Objectively measured access to recreational destinations and leisure-time physical activity: Associations and demographic moderators in a six-country study. Health & Place, 59, 102196. https://doi.org/10.1016/j.healthplace.2019.102196
  21. Goldberg-Miller, S. B. D. (2019). Creative city strategies on the municipal agenda in New York. City, Culture and Society, 17, 26–37. https://doi.org/10.1016/j.ccs.2018.08.004
  22. Gura, D. A., Gura, A. Y., Volkova, T. A., & Lipilin, D. A. (2020). Recreational space as a factor of sustainable development of coastal geosystems of the Krasnodar region. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 579(1), 012007. https://doi.org/10.1088/1755-1315/579/1/012007
  23. Hasanalizadeh, M., Ahadnejad Reveshty, M. and Meshkini, A. (2024). Spatial Justice Analysis in the Distribution and Access to joy-generating Land Uses (Case Study: Babol City). Urban Economics and Planning, 5(1), 172-185. doi: 10.22034/uep.2024.462734.1503. [In persian]
  24. Hu, C., Jin, C., Zhang, Z., & Shao, H. (2025). Spatial association patterns of restaurant locations in Chinese and American megacities: A comparison of Shanghai and New York. Cities, 159, 105747. https://doi.org/10.1016/j.cities.2025.105747
  25. Jafari, Sh,. Rajabi, S,. Najafi, Z & Pezhhan, Ali. (2007).  Iran culture and leisure classification, Iranian Journal of Official Statistics Studies, 18(2), 15-42. [In persian]
  26. Jalali Farahani, M. (2013). Leisure and Recreational Sport Management. Tehran: Tehran University Publishing Institute. [In persian]
  27. Jim, C. Y., & Chen, W. Y. (2009). Leisure Participation Pattern of Residents in a New Chinese City. Annals of the Association of American Geographers, 99(4), 657–673. https://doi.org/10.1080/00045600903066482
  28. Jing, Y., Liu, Y., Cai, E., Liu, Y., & Zhang, Y. (2018). Quantifying the spatiality of urban leisure venues in Wuhan, Central China – GIS-based spatial pattern metrics. Sustainable Cities and Society, 40, 638–647. https://doi.org/10.1016/j.scs.2018.05.015
  29. Karaderi, B. (2021). Leisure Time Spending Tendencies of University Students: The Case of TRNC. Asian Journal of University Education, 17(3), 41. https://doi.org/10.24191/ajue.v17i3.14524
  30. Kim, E. J., Park, S. M., & Kang, H. W. (2022). Changes in leisure activities of the elderly due to the COVID-19 in Korea. Frontiers in public health, 10, 966989. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.966989
  31. Koppen, G., Ode Sang, A., & Sundli Tveit, M. (2014). Managing the Potential for Outdoor Recreation: Adequate Mapping and Measuring of Accessibility to Urban Recreational Landscapes. Urban Forestry & Urban Greening, 13(1), 71–83. https://doi.org/10.1016/j.ufug.2013.11.005
  32. Liu, H., Remme, R. P., Hamel, P., Nong, H., & Ren, H. (2020). Supply and demand assessment of urban recreation service and its implication for greenspace planning-A case study on Guangzhou. Landscape and Urban Planning, 203, 103898. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2020.103898
  33. Liu, S., Long, Y., Zhang, L., & Liu, H. (2021). Quantifying and Characterizing Urban Leisure Activities by Merging Multiple Sensing Big Data: A Case Study of Nanjing, China. Land, 10(11), 1214. https://doi.org/10.3390/land10111214
  34. Liu, Y., Zhang, Y., Jin, S. T., & Liu, Y. (2020). Spatial pattern of leisure activities among residents in Beijing, China: Exploring the impacts of urban environment. Sustainable Cities and Society, 52, 101806. https://doi.org/10.1016/j.scs.2019.101806
  35. Ma, L., & Xiu, C. (2021). Spatial Structure of Urban Residents’ Leisure Activities: A Case Study of Shenyang, China. Chinese Geographical Science, 31(4), 671–83. https://doi.org/10.1007/s11769-021-1216-6
  36. Manshour, S. (2025). Utilizing the Potential of Public Spaces for the Development of Urban Leisure and Tourism Areas (Case Study: Zargandeh Neighborhood Central District). Current Opinion, 5(1), 1073–1095. https://doi.org/10.52845/currentopinion.v5i1.345
  37. Mohammadi, H., & Miri, Z. )2013(. Cultural Components Affecting Leisure Spaces in Shiraz. National Conference on Architecture, Culture and Urban Management, March 12th 2013, Karaj Municipality Scientific-Applied Educational Center, 1-16. [In persian]
  38. Mohammdi Dehcheshmeh, M., sajadian, N., Shjaean, A. & gheysari, N. (2017). An Analysis of the Production Probability of Travel by Leisure Spaces in the Metropolis of Ahvaz. Journal of urban tourism, 4(3), 33-48. doi: 10.22059/jut.2018.135245.141. [In persian]
  39. Mokras-Grabowska, J. (2018). “New Urban Recreational Spaces. Attractiveness, Infrastructure Arrangements, Identity. The Example of the City of Łódź.” Miscellanea Geographica, 22(4), 219–24. http://dx.doi.org/10.2478/mgrsd-2018-0017
  40. Nalej, M., & Lewandowicz, E. (2024). An Analysis of Recreational and Leisure Areas in Polish Counties with the Use of Geographically Weighted Regression. Sustainability, 16(1), 380. https://doi.org/10.3390/su16010380
  41. Nguyen-Dinh, N., & Zhang, H. (2025). Do Positive Environmental Changes Impact Residents’ Intention of Rural Development? Role of Leisure and Quality of Life. Sustainability, 17(3), 1245. https://doi.org/10.3390/su17031245
  42. Nicholls, S., & Kim, J. (2022). Spatial Is Special: The Need to Consider Spatial Effects in Leisure Research. Leisure Sciences, 44(4), 476–96. https://doi.org/10.1080/01490400.2019.1600441
  43. PourAhmad, A., Rezaienia, H., Hosseini, A., Andisheh, S., & Amini, Milad. (2021). Analyzing the Level of Access to Leisure Spaces within the City Using Network Analysis Method: The Case Study of Neighborhoods in District 9 of Tehran. Journal of Environmental Science & Technology, 23(4(107)), 1-20. [In persian]
  44. Rahmanipour., R & Pazukinejad, Z. (1401). Evaluation of the leisure situation in the Iranian family. Monthly Journal of Expert Reports of the Research Center of the Islamic Consultative Assembly, 30(10), 1-38. [In persian]
  45. Rodrigues, C., Veloso, M., Alves, A., & Bento, C. L. (2025). Socioeconomic and functional zoning characterization in a city: A clustering approach. Cities, 163, 106023. https://doi.org/10.1016/j.cities.2025.106023
  46. Różański, T. (2020). The Leisure Time of Older People in Light of Activity Theory. Studia Paedagogica Ignatiana, 133-148.
  47. Schlich, R., Schönfelder, S., Hanson, S, & Axhausen, K. W. (2004). Structures of Leisure Travel: Temporal and Spatial Variability. Transport Reviews, 24(2), 219–237. https://doi.org/10.1080/0144164032000138742
  48. Shamaei, A., Vaisi, R. and Ahmadi, S. (2014). A comparative analysis of land use for leisure purposes in the districts of Esfahan city inthe 1996-2006 period. The Journal of Geographical Research on Desert Areas, 1(2), 147-171. [In persian]
  49. Strömblad, E. (2025). Everyday leisure travel: Understanding car use for social and recreational trip purposes [Elektronisk resurs]. Department of Technology and Society, Lund University.
  50. Zhang, X., Rui, J., Xia, G., Yang, J., Cai, C., & Zhao, W. (2025). Revealing disparities and driving factors in leisure activity segregation of residents and tourists: A data-driven analysis of smart phone data. Applied Geography, 176, 103513. https://doi.org/10.1016/j.apgeog.2025.103513
  51. Zhou, Y., & He, S. (2025). Transmission risks of airborne respiratory infectious disease and their influencing factors in and around urban outdoor recreational spaces. Environmental Impact Assessment Review, 114, 107919. https://doi.org/10.1016/j.eiar.2025.107919
  52. Zhu, H., Liu, J., Chen, Ch., Lin, J., & Tao, H. (2015). A Spatial-Temporal Analysis of Urban Recreational Business Districts: A Case Study in Beijing, China. Journal of Geographical Sciences, 25(12), 1521–1536. http://dx.doi.org/10.1007/s11442-015-1249-9
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 942
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 214





سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب