توجه سرمایهگذار خُرد و رفتار گروهی | ||
| تحقیقات مالی | ||
| دوره 28، شماره 3، 1405، صفحه 742-770 اصل مقاله (1.07 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/frj.2025.391308.1007722 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم دولو* 1؛ ارغوان خلیلی2 | ||
| 1دانشیار، گروه مدیریت مالی، دانشکدۀ مدیریت مالی و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. | ||
| 2کارشناس ارشد، گروه مدیریت مالی، دانشکدۀ مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: رفتار گروهی یکی از تورش‌های رفتاری در بازارهای مالی است که می‌تواند به تصمیم‌گیری غیرمنطقی و انحراف از ارزش ذاتی دارایی‌ها منجر شود. این رفتار در صورت‌عدم مدیریت، نوسان‌های بازار را افزایش می‌دهد و به شکل‌گیری حباب‌های قیمتی منجر می‌شود. ترکیدن این حباب‌ها زیان‌های درخور توجهی برای سرمایه‌گذاران و نهادهای مالی به همراه دارد. سرمایه‌گذاران حقیقی، به‌دلیل زمان و توجه محدود و همچنین، دسترسی به منابع اطلاعاتی محدود و یکسان، نمی‌توانند تمامی سهام را بررسی کنند. به همین دلیل، به نظر می‌رسد که در زمان معامله، احتمالاً به‌سمت سهم‌هایی گرایش پیدا کنند که توجه بیشتری را به خود جلب کرده‌اند. هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی اثر توجه سرمایهگذار حقیقی (خُرد) بر رفتار گروهی در بورس اوراق بهادار تهران است. در ادامه، اثر توجه سرمایه‌گذاران بر رفتار گروهی، میان سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی مقایسه و همچنین، تفاوت آن در استفاده از داده‌های «معاملات» و «سفارش‌ها» بررسی شده است. در نهایت، تأثیر عواملی مانند، شدت ضربه به حدود قیمت، اندازۀ شرکت، مومنتوم و احساسات سرمایه‌گذاران نیز بر این رابطه آزمون شده است. روش: به‌منظور آزمون تأثیر توجه سرمایه‌گذاران حقیقی بر رفتار گروهی، از رگرسیون داده‌های ترکیبی استفاده شده است. رفتار گروهی با دو مدل LSV و FHW به‌عنوان کران بالا و پایین ارزش واقعی رفتار گروهی محاسبه می‌شود. توجه سرمایه‌گذاران از طریق شاخص حجم جست‌وجوی غیرعادی گوگل (ASVI) و حجم غیرعادی معاملات (AVOL) سنجیده شده است. اثر سایر متغیرهای تأثیرگذار، رفتار گروهی سرمایه‌گذاران حقوقی، بازده سهام، معکوس نسبت P/E، حجم معاملات، انحراف معیار بازده سهام، ارزش بازار و تقاضای اطلاعات، به‌عنوان متغیر کنترل لحاظ شده‌اند. در ادامه، برای بررسی دقیق‌تر این تأثیر، شرکت‌ها بر اساس میانۀ اندازۀ شرکت، به دو گروه شرکت‌های بزرگ/کوچک و بر اساس میانۀ مومنتوم، به دو گروه مومنتوم بالا/ پایین تفکیک شده‌اند و برای هر گروه، مدل به‌صورت جداگانه برازش و نتایج با یکدیگر مقایسه شده است. در آخر، اثر توجه بر رفتار گروهی در شرایط احساسات مثبت و منفی (با سنجه شاخص آرمز) به‌طور جداگانه بررسی و مقایسه شده است. داده‌های ماهانۀ شرکت‌های نمونه، طی سال‌های ۱۳۸۸ تا شهریور ۱۴۰۲ بررسی شده‌اند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که توجه سرمایه‌گذاران حقیقی، در شکل‌گیری و تشدید رفتار گروهی در بورس اوراق بهادار تهران نقشی کلیدی دارد. افزایش توجه، اغلب از تمایلات سرمایه‌گذاران به سهام خاص نشئت می‌گیرد که باعث کاهش تنوع در تصمیم‌های معاملاتی و همگرایی رفتار می‌شود. ارتباط میان توجه و رفتار گروهی زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که این توجه به‌طور گسترده در بازار انتشار یابد و تعداد زیادی از سرمایه‌گذاران، بدون تحلیل دقیق، به تصمیم‌های دیگران تکیه کنند. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که در شرایط افزایش توجه، سرمایه‌گذاران حقیقی، به‌دلیل اطلاعات محدود و تأثیرپذیری زیاد از جوّ روانی بازار، رفتار گروهی شدیدتری نشان می‌دهند. این توجه گسترده، سرمایه‌گذاران را به‌سمت تصمیم‌هایی مشابه سوق می‌دهد که در نهایت، به پدیده رفتار گروهی منجر می‌شود. علاوه‌براین، عوامل روان‌شناختی نظیر احساسات مثبت، توجه بیشتری به سهام جلب می‌کند و خوش‌بینی حاکم بر سرمایه‌گذاران رفتار گروهی را تشدید می‌کند. به‌علاوه، شرکت‌های بزرگ و شناخته‌شده به‌دلیل شهرت و پوشش رسانه‌ای بیشتر، اغلب توجه بیشتری را جلب می‌کنند و در نتیجه، بستری مناسب برای شکل‌گیری رفتار گروهی فراهم می‌شود. به همین ترتیب، سهام با مومنتوم پایین، به‌دلیل نگرانی از زیان یا احتمال بازگشت قیمتی، بیشتر در کانون توجه قرار می‌گیرد و رفتار گروهی در این سهام شدت می‌یابد. به‌طورکلی، یافته‌ها بر اهمیت نقش توجه سرمایه‌گذاران در شکل‌دهی رفتار گروهی تأکید دارند و نشان می‌دهند که هرچه توجه سرمایه‌گذاران حقیقی افزایش یابد، تمایل به تصمیم‌های گروهی و همگرایی در بازار بیشتر خواهد شد. نتیجه‌گیری: توجه سرمایه‌گذاران، به‌ویژه حقیقی‌ها، عامل کلیدی شکل‌گیری رفتار گروهی است. افزایش توجه به سهام خاص باعث کاهش تنوع تصمیم‌ها و همگرایی بیشتر سرمایه‌گذاران می‌شود. شرکت‌های بزرگ، به‌دلیل پوشش رسانه‌ای و سهام با مومنتوم پایین به‌دلیل نگرانی از زیان، بیشتر در معرض این رفتار قرار دارند. احساسات بازار نیز در شرایط مثبت، رفتار گروهی را تقویت و در شرایط منفی، واکنش‌های هیجانی را تشدید می‌کند. علاوه‌بر سرمایه‌گذاران حقیقی، رفتار حقوقی‌ها نیز بر این فرایند اثرگذار است، زیرا می‌تواند به‌عنوان سیگنالی برای سرمایه‌گذاران خرد عمل کند. این یافته‌ها با نظریه‌های مالی رفتاری هم‌خوانی دارد که نشان می‌دهد، تصمیم‌های سرمایه‌گذاران، نه‌تنها بر مبنای اطلاعات، بلکه تحت تأثیر جوّ روانی و رفتار سایرین شکل می‌گیرد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| احساسات سرمایهگذار؛ توجه سرمایهگذار خُرد؛ حد نوسان قیمت؛ رفتار گروهی؛ مومنتوم. | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,129 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 78 |
||