پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,130 |
| تعداد مقالات | 76,733 |
| تعداد مشاهده مقاله | 153,926,270 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,928,737 |
گرسنگی در آینه فرهنگ آذربایجان: بازنمایی جامعهشناختی آج و آجلیق در ضربالمثلهای آذربایجانی | ||
| پژوهشهای انسانشناسی ایران | ||
| مقاله 1، دوره 15، شماره 2 - شماره پیاپی 28، اسفند 1404، صفحه 1-19 اصل مقاله (1.53 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijar.2025.392842.459912 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد عباس زاده* 1؛ فرشاد محمدی دخت2؛ اسماعیل نوروزی3 | ||
| 1استاد، گروه علوم اجتماعی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| 2دانشجوی کارشناس ارشد جامعه شناسی، دانشکده حقوق وعلوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| 3دکترای جامعهشناسی اقتاصادی و توسعه، دانشکده حقوق وعلوم اجتماعی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: ضربالمثلها، بازنمایی عصاره تجربه زیسته در یک بافت اجتماعی و فرهنگی هستند. این پژوهش با هدف درک جامعهشناختی مفاهیم «آج» (گرسنگی) و «آجلیق» (گرسنگی) در ضربالمثلهای آذربایجانی، به بررسی بازنماییهای فرهنگی و اجتماعی این مفاهیم در بستر زبان و فولکلور آذربایجان میپردازد. روش: این مطالعه با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی استقرایی بر روی سه متن آذربایجانی مرتبط با موضوع و با بهرهگیری از نظریههای جامعهشناسی فرهنگی و ادبی نظیر نظریههای گلدمن، هال، بوردیو، مرتن و همچنین دیدگاههای مرتبط با گرسنگی و طرد اجتماعی و بخصوص نظریه سلسله مراتب نیازهای مازلو انجام شده است. بدین صورت که ابتدا ضربالمثلهای مرتبط با آج و آجلیق از منابع استخراج شد و پس از پایشهای لفظی و معنایی ۴۵ ضربالمثل برای مطالعه انتخاب شدند. ضربالمثلها بر اساس محتوایشان به واسطه کدگذاریهای مکرر مقولهبندی شدند و با نظریههای ذکر شده مورد تحلیل لفظی و تفسیر معنایی قرار گرفتند و از طریق نظریهها بازنمایی شدند. یافتهها: تجزیه و تحلیل دادهها از طریق کدگذاریهای مکرر منجر به شناسایی هشت مقوله اصلی و نوزده زیرمقوله شد. این مقولهها عبارتند از: «آجلیق، آیینهی آشفتگی روان» که شامل ریسکپذیری افراطی، دغدغه خوردن، خطرناک بودن و جایگزینی وهم با واقعیت است؛ «آجلیق، زندان انفرادی» که به انزوا، مشمول نابرابری ساختاری و سلطهپذیری اشاره دارد؛ «آجلیق، تازیانهی جان» که شامل بیخوابی و ضعف بدن است؛ «استقلال فردی» که بر ارزش کرامت انسانی تأکید دارد؛ «آجلیق، دافعه شرع و اخلاق» که به زوال اخلاقی و دینداری اشاره میکند؛ «آجلیق، حلقه زنجیر فقر» که استمرار فقر و همبستگی با آن را نشان میدهد؛ «آجلیق، آبشخور نابخردی» که به فقدان آیندهنگری، کمبود منابع و کار نکردن اشاره دارد؛ و در نهایت «گذرگاه رهایی یا مرگ» که شامل مرگ و تلاش برای رهایی است. تمام مقولات با استفاده از نظریههای جامعهشناختی متناسب تفسیر و تحلیل شدند. این پژوهش نشان میدهد که دلایل آجلیق در ضربالمثلهای آذربایجانی شامل فقدان آیندهنگری، کمبود منابع و کار نکردن است که منجر به پیامدهای ذهنی-شناختی (ریسکپذیری افراطی، دغدغه خوردن، خطرناک بودن، جایگزینی وهم با واقعیت و انزوا)، اجتماعی (مشمول نابرابری ساختاری و سلطهپذیری)، معنوی (زوال اخلاقی و زوال دینداری) و جسمانی (بیخوابی و ضعف عمومی بدن) میشود. در بررسی الگوهای زبانی و معنایی مرتبط با آج و آجلیق، مشخص شد که این مفاهیم اغلب با اسامی حیوانات گرگ (قورد) و سگ (کؤپک)، مرغ(تویوق)، شیر(آسلان)، خر(ائششک)، اسب(آت) و خرس(آیی) به کار میروند که هر کدام دارای معانی نمادین خاصی در فرهنگ آذربایجان هستند. همچنین به دوگانههای متضاد آجلیق-توخلوق(گرسنگی- سیری) توجه شد. نتیجهگیری: نتایج این پژوهش نشان میدهد که ضربالمثلهای آذربایجانی بازتابی از دیالکتیک بین متن اجتماعی و تجربه زیسته یک جمع هستند و بازنمایی جامعهشناختی آنها میتواند در سیاستگذاریهای فرهنگی و اجتماعی منطقهای مؤثر باشد. به عبارت دیگر، ضربالمثلهای آذربایجانی نه تنها دانشهای زیسته را منتقل میکنند، بلکه به عنوان اسنادی فرهنگی، دیدگاهها و ارزشهای جامعه را در مورد گرسنگی و فقر بازتاب میدهند و میتوانند در درک بهتر این مسائل و ارائه راهکارهای مناسب برای مقابله با آنها مفید باشند | ||
| کلیدواژهها | ||
| ضرب المثل؛ آذربایجان؛ آج؛ آجلیق؛ بازنمایی جامعه شناختی؛ گرسنگی | ||
| مراجع | ||
|
آقایی، مجید، ملا نوروزی، کیوان(۱۳۹۷). تحلیل جرم شناختی تئوری ناکامی- پرخاشگری در خشونت تماشگران فوتبال، مطالعات روان شناسی ورزشی، شماره ۲۶، زمستان، ۱۶۶-۱۵۱.
تامپسون، کنت(۱۳۹۸)، نقل و قولهای کلیدی در جامعهشناسی، ترجمه نیره توکلی، نشر ثالث، چاپ دوم، تهران.
ترابی، عاطفه، و حسینی کازرونی، سیداحمد. (۱۳۹۲). بررسی ضرب المثل های عربی خوزستان. تحقیقات تعلیمی و غنایی زبان و ادب فارسی، -(۱۷)، ۴۹-۷۲.
حیدری, آرش و سرحدی, سجاد. (۱۳۹۱). دوگانه فرد/جامعه در اندیشه دورکیم: فردگرایی اخلاقی. مجله جامعه شناسی ایران, ۱۴(۳), ۹۰-۱۱۵.
دهخدا، علیاکبر.(۱۳۷۷)، فرهنگ دهخدا، جلد سیزدهم، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
ذوالفقاری، حسن. (۱۳۸۷). تفاوت کنایه با ضرب المثل. پژوهش زبان و ادبیات فارسی، -(۱۰)،۱۳۳-۱۰۹.
رفیعپور، فرامز(۱۳۹۴)، تکنیکهای خاص تحقیق در علوم اجتماعی، شرکت سهامی انتشار، تهران.
ریتزر، جورج. (۱۳۹۸)، نظریه جامعهشناسی، ترجمه هوشنگ نایبی، نشر نی، چاپ ششم، تهران.
زارع، میثم؛ صفری، جهانگیر(۱۳۹۲)، «بررسی داستان اجاره خانه اثر بزرگ علوی بر اساس نظریه جامعهشناسی محتوا»، فصلنامه تخصصی مطالعات داستانی، سال اول، شماره چهارم، تابستان.
زکی، عبدالله. (۱۴۰۲). فرهنگ به مثابهی نظام بازنمایی واقعیت. دوفصلنامه علمی - تخصصی پرتو خرد، ۱۴(۲۶)، ۱۱۳-۱۳۴.
سلطانی، محمدرضا، و ازگلی، محمد، و آحدنیا آلاشتی، سیامک. (۱۳۹۴)، درآمدی بر نقد نظریه سلسه مراتب مازلو، فصلنامه مطالعات رفتار سازمانی سال پنجم، شماره۱ (شماره پیاپی ۱۷)، بهار، ۱۴۵-۱۷۲.
صدرالحفاظی, سید علی و ریخته گران, محمدرضا . (۱۳۹۷). دلوز: ماشین میل و ترکیبهای آن. فلسفه، ۱۶(۱)، ۹۷-۱۱۵.
عباسزاده، محمد،(۱۳۹۱)، تاملی بر اعتبار و پایایی در تحقیقات کیفی، فصلنامه جامعهشناسی کاربردی، سال بیست و سوم، شماره پیاپی ( 45 )، شماره اول، ۳۴-۱۹.
فرهمند، برات. (۱۳۸۲)، آتالار سوزی، انتشارات پازینه، تهران.
قدس، یعقوب. (۱۳۵۹)، آتالار سوزو، انتشارات نوید، چاپ اول، تهران.
کاشغری، محمود. (۱۳۸۳)، دیواناللغاتالترک، ترجمه حسین محمدزاده صدیق، نشر اختر، تبریز.
کاظمی، ع.، و حاج محمد حسینی، م. (۱۳۹۲). بازنمایی مطالعات بازنمایی در ایران. فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، ۹(۳۲)، ۱۴۲-۱۲۰.
کامیابی مسک، احمد، دائمی، فائزه(۱۳۹۸). بررسی جامعه شناسانه ی نمایشنامه چهارصندوق اثر بهرام بیضایی با تکیه بر آرای لوسین گلدمن، نشریه هنرهای زیبا، هنرهای نمایشی و موسیقی، دوره ی ۲۴، شماره ۱، بهار ، ۷۸-۶۹.
کرماللهی، نعمتالله، و دهقانی، روحالله. (۱۳۹۳)، روششناسی بنیادین نظریه فرهنگی استوارت هال با رویکرد انتقادی، فصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی، شماره سوم: ۱۵۵-۱۲۹.
کورز، لوئیس.(۱۳۹۷)، زندگی و اندیشه بزرگان جامعه شناسی، ترجمه محسن ثلاثی، نشر علمی، چاپ هفتم، تهران.
گرنفل، مایکل. (۱۳۹۳)، مفاهیم کلیدی پیر بوردیو، ترجمه محمدمهدی لبیبی و محمد عبداللهی، نشر نقد افکار، تهران.
گلچین مسعود، قلی پور سیاوش، قادری صلاح الدین، حیدری علی حیدر. بازنمایی خشونت در مَثَل های لکی مسائل اجتماعی ایران ۱۴۰۱; ۱۳ (۱) :۲۴۸-۲۲۹.
محبوبی آرانی، حمیدرضا، و جمالی، عباس. (۱۳۹۹). آگامبن و فوکو: حاکمیت یا قدرت؟. شناخت (پژوهشنامه علوم انسانی)، ۱۳(۸۲/۱ )، ۱۹۵-۲۱۵.
محمدزاده صدیق، حسین.(۱۳۸۶)، سه سنگیاد باستانی(یادمانهای ترکی باستان)، نشر اختر، تبریز.
مهین باقری، معصومه. (۱۳۸۸)، کلامین جمالی، نشر یاران، تبریز.
نایبی، هوشنگ، و معید فر، سعید، سراج زاده و سید حسین، و فیضی، ایرج. (۱۳۹۶)، تئوری آنومی دورکیم و مرتن؛ شباهتها، تفاوتها و شیوههای اندازه گیری، رفاه اجتماعی، ۱۷ (۶۶) :۵۲-۹.
نوین، حسین(۱۳۸۷)، بررسی و تبیین ساختار اجتماعی - فرهنگی ضرب المثلهای ترکی استان اردبیل، نشریه ادب و زبان، پیاپی ۲۰، شماره ۲۳.
هادی، اسماعیل. (۱۳۸۶)، لغتنامه جامع اتیمولوژیک ترکی-فارسی دیل دنیز، نشر اختر، چاپ دوم، تبریز.
Bandhu, D., Mohan, M. M., Nittala, N. A. P., Jadhav, P., Bhadauria, A., & Saxena, K. K. (2024). Theories of motivation: A comprehensive analysis of human behavior drivers. Acta Psychologica, (24)4, 104-177.
Carter, M. J., & Fuller, C. (2015). Symbolic interactionism. Sociopedia, 1–13.
Goffman, E. (1955). On Face-Work: An Analysis of Ritual Elements in Social Interaction. Psychiatry, 18(3), 213–231.
Güzel, Cavit. (2017), Atasözlerinden Hareketle Kültürümüzde Açlık Kavramı, Dede Korkut Türk Dili ve Edebiyatı, Araştırmaları Dergisi, 6/ 14, s. 79-89.
Halsall, F. (2012). Niklas Luhmann and the Body: Irritating Social Systems. The New Bioethics, 18(1), 4–20
Harney, B. (2024). Systems theory. In K. Hutchings, S. Michailova, & A. Wilkinson (Eds.), A guide to key theories for human resource management research (pp. 312–317). Edward Elgar.
Hemel, D. J. (2025). Formalism, functionalism, and neofunctionalism in the constitutional law of tax (pp. 1–29). SSRN.
Jang, S. J., & Agnew, R. (2015). Strain theories and crime. In J. D. Wright (Editor-in-chief), International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences (2nd ed., Vol. 23, pp. 495–500). Elsevier.
Lage, C., Lins, S., & Aquino, S. D. (2022). Consumerism. In Routledge Encyclopedia of Philosophy. Routledge.
Rao. Sally & Perry. Chad (2003), Convergent interviewing to build a theory in under-researched areas: principles and an example investigation of Internet usage in inter-firm relationships, Qualitative Marke Research: An International Journal, Volume6, Number4 2003 pp. 236-247.
Sato, Y. (2013). Rational choice theory. Sociopedia.isa, 1–10.
Shek, D. T. L., Wu, F. K. Y., & Leung, H. (2017). Dreams, aspirations and related constructs in children and adolescents: A literature review. International Journal on Disability and Human Development, 16(4), 359–366.
Tripp, P. (2023). Social exchange theory: Supporting frameworks for innovation. Muma Business Review, 7(8), 91–105. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,348 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 828 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب