سیاست بازنمایی در پوسترهای جنگ ایران، عراق و افغانستان: مطالعهای تطبیقی با رویکرد نشانهشناسی اجتماعی | ||
| نشریه هنرهای زیبا: هنرهای تجسمی | ||
| مقاله 8، دوره 31، شماره 3، پاییز 1405، صفحه 93-104 اصل مقاله (745.83 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfava.2025.396630.667497 | ||
| نویسنده | ||
| ندا شفیقی* | ||
| استادیار گروه صنایع دستی و پژوهش هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. | ||
| چکیده | ||
| در دهههای پایانی قرن بیستم، خاورمیانه شاهد درگیریهای نظامی گستردهای بود که هم جغرافیای سیاسی منطقه را دگرگون ساخت و هم بر تولیدات فرهنگی و رسانهای اثر گذاشت. پوسترهای تبلیغاتی جنگ بهعنوان ابزار ارتباط بصری و در بسترهای فرهنگی مختلف در شکلدهی به تجربهی جمعی جنگ نقش داشتند. این پژوهش با هدف فهم چگونگی بازنمایی دشمن و خود در پوسترهای جنگی ایران، افغانستان و عراق، به تحلیل این تصاویر از منظر نشانهشناسی اجتماعی میپردازد. پرسش اصلی آن است که سیاست بازنمایی چگونه در تصاویر متعلق به سه زمینهی فرهنگی متمایز، اما در بازهی زمانی مشترک (دهه 1980م.)، سامان میگیرد؟ برای پاسخ، چارچوب تئو ونلیوون و گونتر کرس در نشانهشناسی اجتماعی تصویر به کار گرفتهشده و سه پوستر با زمینههای فرهنگی متفاوت، در فرایندی کیفی، تحلیل و مقایسه شدند. نتایج نشان میدهد که هر سه پوستر، با وجود انتقال ایدئولوژی ملی، از راهبردهای بازنمایی متفاوتی بهره میگیرند. پوستر ایرانی با تأکید بر مشارکت جمعی و تلفیق هویت دینی–مردمی، پوستر افغانستانی با برجستهسازی قهرمانگرایی فردی و هویت اسلامی–ملی و پوستر عراقی با نمایش اقتدار قومی و حذف تصویر دشمن، هر یک منطق بازنمایی متمایزی را شکل میدهند. این تفاوتها نشان میدهد که سیاستهای بازنمایی بصری، متناسب با زمینههای فرهنگی و ایدئولوژیک هر جامعه سازمان مییابند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بازنمایی؛ پوستر جنگ؛ خاورمیانه؛ گفتمان ملیگرایانه نشانهشناسی اجتماعی؛ هویت جمعی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 554 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 614 |
||