مطالعه جان پناههای کاشی بناهای دورۀ تیموری و ترکمانانِ استان یزد بر اساس طرح و نقش هندسی | ||
| نشریه هنرهای زیبا: هنرهای تجسمی | ||
| مقاله 5، دوره 31، شماره 3، پاییز 1405، صفحه 49-60 اصل مقاله (3.52 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfava.2025.393341.667455 | ||
| نویسنده | ||
| زهرا راشدنیا* | ||
| دکتری باستان شناسی (دوران اسلامی،) گروه باستان شناسی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| استان یزد در دوران تیموری و ترکمانان، شاهد نمونههای منحصربهفردی از تزئینات کاشیکاری در بخش جانپناهِ ابنیه تاریخی بوده است. این قطعات معماری که بهوفور در بناهای استان یزد یافت میشوند، میتوانند بازتابدهنده یک سبک محلی/ منطقهای باشند. پژوهش حاضر با هدف معرفی و طبقهبندی تزئینات کاشیکاریِ جانپناهها در ابنیه دوران مذکور در استان یزد بر اساس طرح و نقش هندسی انجام شده است تا از این طریق، ویژگیهای سبک منطقهایِ کاشیکاری در یزد را تبیین نماید. پژوهش حاضر با روش توصیفیـتحلیلی انجام شده و گردآوری دادهها بر پایه مطالعات میدانی و استناد به منابع مکتوب استوار است. یافتهها حاکی از آن است که جانپناههای کاشی عصر تیموری و ترکمانان در استان یزد، از لحاظ نقوش هندسیِ مرکز/ زمینه، به دو گروه عمده «ششضلعی منتظم» و «شش و شمسه ترنجدار» قابلطبقهبندی هستند. حاشیهها نیز با طرحهایی نظیر «ساده و بدون نقش»، «چهارلنگه و بیضی» و «شش و تکّه» اجرا شدهاند. نتایج نشان میدهد که گره «ششضلعی منتظم» رایجترین نقش در مرکز/زمینه و گره «شش و تکّه» پرکاربردترین نقش در حاشیههای اطراف است. شباهتهای ساختاری و تکرار هوشمندانه این الگوهای هندسی در ابنیه یزد، متمایز از الگوهای رایج در سایر مراکز همزمان است؛ امری که اصالت و تشخصِ یک «سبک محلی/ منطقهای» را در مکتب معماری و کاشیکاری یزدِ عصر تیموری و ترکمانان اثبات میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| استان یزد؛ جان پناه کاشی؛ دورۀ تیموری و ترکمانان؛ سبک محلی؛ طرح و نقش هندسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,118 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 258 |
||