پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,149 |
| تعداد مقالات | 76,913 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,946,498 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,919,617 |
ارزیابی برنامۀ دروس معارف اسلامی بر اساس الگوی کرکپاتریک و تأثیر آن دروس بر دینداری دانشجویان دانشگاههای کشور | ||
| مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق) | ||
| دوره 32، شماره 1، تیر 1404، صفحه 333-356 اصل مقاله (1.25 M) | ||
| نوع مقاله: علمی وپزوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jsr.2025.379526.1988 | ||
| نویسندگان | ||
| رضا صفری شالی* 1؛ مجتبی اسلامی2 | ||
| 1دانشیار گروه جامعهشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری جامعه شناسی مسایل اجتماعی ایران، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف این پژوهش، ارزیابی برنامۀ دروس معارف اسلامی و تأثیر آن بر دینداری دانشجویان کشور میباشد. روششناسی پژوهش در قالب پارادایم اثباتی، استراتژی قیاسی، به روش کمی و با استفاده آزمونهای مقایسهای و همبستگی انجام شد. جامعۀ هدف شامل دانشجویان مقطع کارشناسی در دانشگاههای مختلف کشور (دولتی، آزاد و...) به اضافۀ دانشجویان پزشکی با حجم نمونه 2060 نفر است. ارزیابی دروس معارف اسلامی براساس الگوی نظری کرکپاتریک، در مراحل چهارگانه (واکنشی، یادگیری، رفتاری و نتایج) صورت گرفت. یافتهها بر اساس الگوی نظری کرکپاتریک، در مراحل واکنشی، یادگیری، رفتاری و نتایج، تجزیه و تحلیل شدند که حاکی از آن بود که در مراحل واکنشی، یادگیری و رفتاری، دانشجویانی که کمتر دروس معارف سنتی را گذرانده بودند میانگین بالاتری بهدست آوردند و نیز دانشجویانی که کتب پرسشمحور (کتب با محتوای جدید و متنوع) را گذرانده بودند میانگین بالاتری از این مراحل بهدست آوردند. مرحلۀ نتایج که با بیان نتایج یافته ذکر شده میتواند موجب تسهیل مسیر شناخت اثربخشی بیشتر دروس معارف در دانشگاهها برای سیاستگذاران فرهنگی و آموزشی و اساتید دروس معارف باشد. بررسی ماتریس همبستگی بین ارزیابی از دروس معارف اسلامی و سطح دینداری نیز نشان داد که رابطۀ معنادار، مثبت و متوسطی بین نظر پاسخگویان پیرامون «ارزیابی دروس معارف اسلامی» و «میزان دینداری» (با ضریب 0.47) وجود دارد. توصیۀ سیاستی مقالۀ حاضر برای اثربخشبودن این قبیل دروس، «تطابق هرچه بیشتر محتوای کتب معارف اسلامی با نیازهای جامعۀ دانشگاهی و بهصورت خاص دانشجویان بهصورت دورهای مثلاً هر چهار سال یکبار» و برنامهریزی در «جذابیت فرم، شیوۀ اجرا و آموزش» در دانشگاهها بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دروس معارف اسلامی؛ کتب پرسش محور؛ دانشجویان؛ ارزیابی آموزشی؛ دینداری | ||
| مراجع | ||
|
استرواس، انسلم و کوربین، جولیت (1391). مبانی پژوهش کیفی: فنون و مراحل تولید نظریۀ زمینهای، ترجمۀ ابراهیم افشار، تهران: نشر نی.
امینی، محمد؛ رحیمی، حمید؛ صمدیان، زهره (1392). بررسی دیدگاه دانشجویان درباره موانع اثربخشی دروس معارف اسلامی در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، فصلنامه اندازه گیری تربیتی،4 (13): 21-43.
انوری، حمیدرضا (1373). پژوهش راجع به تقدیرگرایی و عوامل مؤثر برآن، پایاننامه کارشناسی ارشد جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی.
حاجیزاده میمندی، مسعود و ابراهیمی صدرآبادی، فاطمه (1389). رابطۀ جنسیت با میزان و ابعاد دین داری، زن در توسعه و سیاست، 8(3 (پیاپی 30))، 135-151.
خدایاری فرد، محمد؛ غباری بناب، باقر؛ عابدینی، یاسمین؛ به پژوه، احمد؛ شکوهی یکتا، محسن؛ پاک نژاد، محسن؛ افروز، غلامعلی؛ فقیهی، علی نقی (1387). آمادهسازی مقیاس سنجش دینداری برای جمعیت دانشجویی، روانشناسی و علوم تربیتی، 38(3): 23-45.
خراسانی، اباصلت و حسینی ضرابی، حامد (1393). ارزشیابی آموزشی (از تئوری تا عمل)، تهران: مرکز آموزش و تحقیقات صنعتی ایران.
دهقان عفیفی، ناهید و چاوشباشی، فرزانه (1392). بررسی وضعیت الگوهای دینداری در میان دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی (واحد فیروزکوه)، فرهنگ در دانشگاه اسلامی، 3(2 (پیاپی 7)): 315-338.
سراجزاده، سید حسین (1377). نگرشها و رفتارهای دینی نوجوانان تهرانی و دلالتهای آن برای نظریۀ سکولارشدن، نمایۀ پژوهش، ش7-8.
سراجزاده، سیدحسین و پویافر، محمدرضا (1388). سنجش دینداری با رهیافت بومی، مجله جامعهشناسی مسایل اجتماعی ایران، 1(2): 1-18.
سروش، مریم (۱۳۸۰). بررسی عوامل فرهنگی موثر بر هویت مذهبی جوانان، مطالعه موردی شهر شیراز، پایاننامه کارشناسی ارشد دانشگاه شیراز، دانشکده علوم اجتماعی.
شجاعی زند، علیرضا (1384). مدلی برای سنجش دینداری در ایران. مجله جامعه شناسی ایران، 6(1): 34-66.
شریفی، ناهید؛ شاهطالبی حسینآبادی، بدری؛ اعتباریان خوراسگانی، اکبر (1399). مدرسۀ آینده در ایران: روش نظریۀ زمینهای، فصلنامۀ جامعهپژوهشی فرهنگی، 11(2): 87-115.
صفری شالی، رضا؛ قوی، نیره و اسلامی، مجتبی (1403). چالشهای اثربخشی دروس معارف اسلامی در دانشگاه ها (مطالعۀ کیفی-میدانی). فرهنگ در دانشگاه اسلامی، 14(53): 49-88.
طالبان، محمدرضا (1380). دینداری و بزهکاری در میان جوانان دانشآموز، تهران: مؤسسه پژوهشی فرهنگ، هنر و ارتباطات.
طالبان، محمدرضا (1378). سنجش دینداری و گرایش جوانان دانشآموز نسبت به نماز، تهران: ادارۀ آموزش و پرورش منطقۀ 5.
غیاثوند، احمد (1380). بررسی فرایند جامعهپذیری دینی جوانان (مطالعه موردی دانشجویان دانشگاه تهران)، پایاننامه کارشناسی ارشد جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.
فتحی واجارگاه، کورش و دیبا واجاری، طلعت (1390). ارزشیابی اثربخشی دورههای آموزشی؛ تهران، انتشارات آییژ.
فرجی پاک، مهدی؛ اصلانی، غلامرضا؛ مقامی، عبدالمجید (1397). بررسی عوامل درون سازمانی مؤثر بر اثربخشی دروس گروه معارف اسلامی، فصلنامه مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، 22(1): 23-40.
فورشت، ایگنر، پل رپستاد (1394). درآمدی بر جامعهشناسی دین، ترجمه مجید جعفریان، قم: انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب.
قربانعلی زاده، مژده و نجار نهاوندی، مریم (1393). سنجش میزان دینداری در میان دانشجویان جوان، مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 13(24): 112-95.
گنجی محمد، هلالی ستوده مهین (1390). رابطه گونههای دینداری و سرمایه اجتماعی (رویکردهای نظری و تجربی در بین مردم شهرستان کاشان)، جامعهشناسی کاربردی، 22(2 پیاپی 42): 95-120.
گیرتس، گلیفورد (1399). تفسیر فرهنگها، ترجمه محسن ثلاثی، نشر ثالث، تهران: نشر ثالث.
محسنی تبریزی، علیرضا و کرم اللهی، نعمت الله (1388). بررسی وضعیت التزام دانشجویان به ابعاد و نشانههای دینداری، پژوهشنامۀ علوم اجتماعی، 3(2): 7-34.
محمدپور, احمد (1390). طرحهای تحقیق با روشهای ترکیبی: اصول پارادایمی و روشهای فنی، مجله مطالعات اجتماعی ایران، 4(2): 81-107.
مرشدی، ابوالفضل و توسلی، غلام عباس (۱۳۸۵). بررسی سطح دینداری و گرایشهای دینی دانشجویان، مجله جامعه شناسی ایران، 7(4): 96-118.
مهرمحمدی، محمود (1387). تأملی در ماهیت متمرکز برنامهریزی درسی، برنامه درسی، نظرگاهها، رویکردها و چشماندازها، تهران: انتشارات سمت.
نوغانی دخت بهمنی، محسن؛ محمدی، فردین؛ کرمانی، مهدی (1398). خلق نظریه در مطالعات کیفی (رویکردی کاربردی به نظریۀ زمینهای)، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.
نیکپی، امیر (1380). نگاهی به برخی تحولات دینی در ایران معاصر، نامۀ انجمن جامعهشناسی، ویژهنامه دومین همایش مسایل اجتماعی ایران، شمارۀ 3: 43-61.
وارد، کیت (1394). در باب دین: معنا، رویکرد و آینده، تهران: انتشارات حکمت.
De Soto, W., Tajalli, H., Pino, N., & Smith, C. L. (2018). The Effect of College Students, Religious Involvement on Their Academic Ethic. Religion & Education, 45(2), 190–207.
Duke, James. (1998). The Dimensions of Religiosity: A Conceptual Model with an Empirical Test, Latter-day Saint Social Life: Social Research on the LDS Church and its Members, 203–230.
Ford, D. J. (2005). Bottom-line Training: performance- Based Results. USA: Training Education Management LLC.
Gaulden, Shawn. (2013). Exploring Cognitive Dissonance between College Students' Religious and Spiritual Beliefs and Their Higher Education, The Pegasus Review: UCF Undergraduate Research Journal: Vol. 6: Iss. 2, Article 4.
Gebber, B. (1995). Does Your Training make a Difference? Prove It!, Training, 16(2): 35-39.
Glock, Charles Y. and Rodney Stark. (1965). Religion and Society in Tension. Chicago: Rand McNally.
Glock, Charles Y. (1962). On the Study of Religious Commitment. Research Supplement to Religious Education, 57: 98–110.
Guba, E.G., & Lincoln, Y.S. (1982). Epistemological and methodological bases of naturalistic inquiry. ECTJ, 30, 233-252.
Katmon, Nooraisah & Jaafar, Hartini & Abdul Halim, Hazianti & Matjizat, Jessnor & Upsi, Rosmini & Rapani, Hanani & Farooque, Omar & Omar, Salmah. (2020). The Relationship between Facebook, Religiosity and Academic Performance. International Journal of Advanced Science and Technology. 29, 223-242.
King, Morton B. and Richard A. Hunt (1975). Measuring the Religious Variable: National Replication, Journal for the Scientific Study of Religion, 14:13–22.
Kirkpatrick, D. L., & Kirkpatrick, J. D. (2009). Evaluating training programs: the four levels. USA: Berrett-Koehler.
Kirkpatrick, D. L., & Kirkpatrick, J. D. (2008). Transferring learning to behavior: Using the four levels to Improve Performance. USA: Berrett-Koehler.
Kirkpatrick, D. L., & Kirkpatrick, J. D. (2007). Implementing the four levels. San Francisco: Berrett-Koehler.
Mol, Hans. (1977). Identity and the Sacred: A Sketch for a New Social-Scientific Theory of Religion. New York: Free Press.
Rae, L. (2000). Effective planning in Training and Development. London: Koagan page.
Roof, Wade Clark. (1979). Concepts and Indicators of Religious Commitment: A Critical Review. The Religious Dimension: New Directions in Quantitative Research, 17–45.
Tashakkori, A., and C. Teddlie (1998). Mixed Methodology: Combining Qualitative and Quantitative Approaches. Thousand Oaks, CA: Sage.
Stolz, Jorg. (2008). the explanation off religiosity : testing sociological mechanisms empirically. ORS- Working Papers.
Wilson, E.O. (1999). The natural sciences. Consilience: The Unity of Knowledge (Reprint ed.). New York: Vintage.
Zubairu, Umaru & Sakariyau, Olalekan (2016). The Relationship between Religiosity and Academic Performance amongst Account. International Journal of Evaluation and Research in Education, 5(2), 165. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 418 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 329 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب