| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,120 |
| تعداد مقالات | 76,524 |
| تعداد مشاهده مقاله | 152,948,529 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,102,049 |
بررسی تطبیقی منشأ حاکمیت از منظر علامه طباطبایی و توماس هابز | ||
| نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان | ||
| دوره 15، شماره 3، مهر 1404، صفحه 116-130 اصل مقاله (577.34 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jstmt.2025.379581.1726 | ||
| نویسندگان | ||
| الهه مرندی1؛ زهراسادات حجازی* 2 | ||
| 1دانشیار گروه حقوق، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران. | ||
| 2کارشناس ارشد حقوق عمومی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| تلاش برای یافتن علت و منشأ حاکمیت از مسائلی است که مورد توجه فیلسوفان سیاسی قرار گرفته است. علامه طباطبایی و توماس هابز تفسیرهای مشابهی از انسان و زندگی اجتماعی ارائه میکنند و منشأ حاکمیت از نظریات آنان استخراج میشود. در پاسخ به این پرسش که منشأ حاکمیت از منظر علامه طباطبایی و هابز چیست، این مطالعه به روش اکتشافی-توصیفی انجام گرفت. یافتههای پژوهش بیانگر آن است که هابز با تأکید بر حقوق طبیعی و برابر انسانها در پی دستیابی به نظریهای دربارۀ حق، قدرت و پیوند حق و قدرت است. او منشأ را در قرارداد اجتماعی و ضرورت امنیت مطلق میبیند. انسان هابزی انسانی بدون پیوندهای اجتماعی و تحت تسلط قوای غریزی و غیرعقلانی است که در وضعیتی وحشیانه به سر میبرد و راه برونرفتی جز قرارداد اجتماعی مشروط و به نفع شخص ثالث و واگذاری همۀ حقوق و اختیارات به او ندارد. اما در نگاه علامه طباطبایی، انسان ناگزیر از زندگی اجتماعی مبتنی بر قرارداد عملی بین استخدام متقابل و عدالت اجتماعی است. در نگاه او انسانهای اولیه تحت تأثیر قوای طبیعی بودند و سلطۀ قوای طبیعی، عقل را نیز دربرمیگرفت، اما عقل در سیر اجتماعی کمال یافته و با وحی و نبوت تقویت شده و حاکم بر قوای طبیعی میشود. یافتهها نشان میدهد تفاوت بنیادین در انسانشناسی و فلسفۀ حقوق دو متفکر، به دو تحلیل متفاوت از سیاست و حکومت میانجامد. نتایج این پژوهش میتواند به تقویت فهم تطبیقی فلسفۀ سیاسی اسلامی و غربی کمک کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| توماس هابز؛ محمدحسین طباطبایی؛ قرارداد اجتماعی؛ مشروعیت سیاسی؛ منشأ حاکمیت | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
بشیریه، حسین (۱۳۸۱). آموزش علم سیاست. جلد 2، تهران: نگاه معاصر.
بوذرینژاد، یحیی و مرندی، الهه (۱۳۹۴). نظریۀ اعتباریات علامه طباطبایی و نظام حقوقی-سیاسی جامعه. مطالعات حقوق عمومی، ۴۵(۱)، ۱۰۷–۱۲۲.
بیات کمیتکی، محمد و بالوی، علی (۱۳۹۴). قدرت و مشروعیت در فلسفۀ سیاسی هابز. پژوهشنامۀ علوم سیاسی، ۱۰(۴)، ۱۲۰–۱۳۸.
تامس جونز، ویلیام (۱۳۸۳). خداوندان اندیشۀ سیاسی (ترجمۀ علی رامین). تهران: علمی و فرهنگی.
حسینی، علی (۱۳۹۲). نظریۀ حکومت در اندیشۀ علامه طباطبایی. مجلۀ علوم سیاسی و روابط بینالملل، ۱۲، ۴۵–۶۲.
شهریاری، روحالله (1400). سرشت انسان در اندیشه هابز و ارزیابی پیامدهای اخلاقی آن بر مبنای آراء علامه طباطبایی (ره). اخلاق وحیانی، 11 (2), 209-244. doi: 10.22034/ethics.2022.143474
طباطبایی، سید محمدحسین (1376). تفسیر المیزان. ترجمۀ محمدباقر موسوی همدانی. جلد ۲. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طباطبایی، محمدحسین (۱۳۸۷). اصول فلسفه و روش رئالیسم (جلد دوم- با تعلیقات مرتضی مطهری) تهران: انتشارات صدرا.
طباطبایی، سید محمدحسین (۱۳۹۷). بحثی دربارۀ مرجعیت و روحانیت. تهران: صدرا.
طباطبایی، سید محمدحسین (۱۴۳۵). نهایة الحکمه. جلد 1. قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
کاپلستون، فردریک (۱۳۷۵). تاریخ فلسفه. ترجمۀ امیر جلالالدین اعلم. جلدهای ۵ و ۶. تهران: علمی و فرهنگی.
کریمی، مهدی (۱۳۹۵). مفهوم حکومت در فلسفۀ سیاسی علامه طباطبایی. پژوهشهای فلسفی سیاسی، ۸(۳)، ۱۰۰–۱۲۰.
مدرسی، حسن (۱۳۸۲). عدالت و قدرت سیاسی در فلسفۀ اسلامی. تهران: نشر دانشگاهی.
یزدانیمقدم، احمدرضا (1391). انسانشناسی و پیامدهای آن در اندیشه سیاسی هابز و علامه طباطبایی. تهران: پژوهشگاه علوم و فرهمگ اسلامی
Calder, N. (2015). Contract and covenant in Islamic political thought and Western political theory. Comparative Political Studies, 48(5), 567–589. https://doi.org/10.1177/0010414014564361
Hobbes, T. (1651). Leviathan. Retrieved from https://www.gutenberg.org/ebooks/3207
Mahmoudi, A., & Ebrahimi, R. (2022). Justice and legitimacy in Islamic and Western political philosophy: A comparative study of Al-Mizān and Leviathan. Philosophy and Social Criticism, 48(3), 410–429.
Nasr, S. H. (2006). Islamic Philosophy from Its Origin to the Present. Albany: SUNY Press.
Pettit, P. (1997). Republicanism: A Theory of Freedom and Government. Oxford: Oxford University Press.
Pettit, P. (2008). Rousseau and Hobbes: Sovereignty and Liberty. Cambridge: Cambridge University Press.
Rahimi, H. (2020). Social contract theory in Islamic political philosophy: A comparative study of Hobbes and Al-Farabi. Islamic Political Studies Quarterly, 5(1), 45–67.
Skinner, Q. (2008). Hobbes and the Ethics of Violence. Cambridge: Cambridge University Press.
Tuck, R. (1989). Hobbes: A Very Short Introduction. Oxford: Oxford University Press. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 433 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 252 |
||