پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,122 |
| تعداد مقالات | 76,569 |
| تعداد مشاهده مقاله | 153,239,978 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,434,851 |
تمدن اخلاقی برساختی در فلسفۀ مالک بن نبی و لوازم مترتب بر آن | ||
| نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان | ||
| مقاله 2، دوره 15، شماره 4، دی 1404، صفحه 1-18 اصل مقاله (803.45 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jstmt.2025.387124.1757 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه نظری* 1؛ مجید زمانی علویجه2؛ احمد فاضلی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری، فلسفۀ اخلاق، دانشگاه قم، قم، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری، فلسفۀ اخلاق، دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| 3دانشیار گروه اخلاق، دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این مقاله به بازخوانی انتقادی اندیشۀ تمدنی مالک بن نبی میپردازد و نشان میدهد که او چگونه از رهگذر نقد مبانی پیشفرضشدۀ تمدن غربی، افقهایی نو برای بازسازی تمدن اسلامی میگشاید. مسئلۀ اصلی آن است که بهزعم بن نبی، تمدن غربی حقیقتی جهانشمول و فراامتی را مسلم میانگارد و آنگاه تجلی تمدنی خود را صورتی کامل از آن حقیقت مطلق جهانشمول میبیند. اما در نقطۀ مقابل، بن نبی بر این باور است که حقیقت امری است مقید، موقعیتمند و مبتنی بر ساختارهای جمعی هر امت. حقیقت اطلاقناپذیر است و هیچ قومی را نمیتوان مالک تمامیت آن دانست. این پژوهش به روش تحلیلی-تطبیقی و بر پایۀ دادههای کتابخانهای سامان یافته و با بهرهگیری از تکنیک تحلیل مضمونی، در پی استخراج مؤلفههای کلان اندیشۀ تمدنی بن نبی است. یافتهها نشان میدهد بن نبی روح حاکم بر هر امت و فرهنگ ساری در آن را، عامل سازندۀ حقیقت قومی میداند. بر این بنیاد، مسلمانان را به ساخت تمدنی متناسب با ظرفیتها، سلایق و تمایزات وجودی خویش فرامیخواند. در سپهر اخلاق، دستگاه فکری او بهسوی نوعی «وظیفهگرایی امتمدار» میل میکند که در آن، تکلیف اخلاقی نه از عقل فردی، بلکه بهواسطۀ ضمیر جمعی امت، برعهدۀ فاعل اخلاقی نهاده میشود. در این هندسۀ تمدنی، تقدم با جنگ است نه صلح؛ چرا که هر تمدنی برای صیانت از تعین خویش، ناگزیر از ستیزی دائمی با دیگر تمدنها است. همچنین با التزام به این چارچوب، دین و سیاست چنان درهمتنیده میشوند که اخلاق تابع شریعت میشود و اعتبار جهانشمول حقوق بشر غربی زیر سؤال میرود. درنتیجه هر امتی خود را محق میداند که دستگاه حقوقیای متناسب با هویت و تمدن خویش بنیان نهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اخلاق وظیفهگرا؛ اصالت جنگ؛ تمدن اسلامی؛ حقوق بشر؛ مالک بن نبی؛ موقعیتگرایی | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
آملی، سید حیدر (1393). جامع الاسرار و منبع الانوار. تهران: علمی و فرهنگی.
ابن عربی (بیتا). الفتوحات المکیة. بیروت: دار صادر.
ابن عربی (1946). فصوص الحکم. تعلیقات ابوالعلا عفیفی. قاهرة: دار احیاء الکتب العربیة.
بن نبی، مالک (1401). الصراع الفکری. دمشق: دارالفکر.
بن نبی، مالک (2000). القضایا الکبری. دمشق: دارالفکر.
بن نبی، مالک (1969). إنتاج المستشرقین و اثره فی الفکر الإسلامی الحدیث. بیروت: دار الإرشاد.
بن نبی، مالک (1971). شروط النهضة. لبنان: مجلة الفکر الإسلامی.
بن نبی، مالک (2002). مشکلة الأفکار فی العالم الإسلامی. بیروت: دارالفکر المعاصر.
بن نبی، مالک (1420). مشکلة الثقافة. دمشق: دارالفکر.
بن نبی، مالک (2005). من أجل التغییر. دمشق: دارالفکر.
جدعان، فهمی (1988). أسس التقدم عند مفکری الإسلام فی العالم العربی الحدیث. الأسکندریة: دار الشروق.
حنفی، حسن (1401). الاهیات اسپینوزا. ترجمه و تعلیق مجید زمانی و حسین فرهادی. تهران: نگاه معاصر.
ذاکرزاده، ابوالقاسم (1391). فلسفۀ هگل. تهران: الهام.
راچ، لئو (1395). عصر ایدئالیسم آلمانی. ترجمۀ مسعود حسینی. تهران: حکمت.
زمانی، مجید (1403). حکمت متعالیۀ تحلیلی؛ بنیادگذاری متافیزیک ظهورشناختی. تهران: نگاه معاصر.
سالاری، سعید و کاظمبیگی، محمدعلی (1398). چیستی فرهنگ و الزامات بازسازی آن از منظر مالک بن نبی. مطالعات تاریخ فرهنگی، 11(42)، 71-90.
سید قطب (بیتا). خصائص التصور الإسلامی و مقوماته؛ الأسکندریة: دار الشروق.
کاظمبیگی، محمدعلی، صادقی، مسعود، و سالاری، سعید (1399). تبیین روش مالک بن نبی در حصول معرفت اجتماعی. مجلۀ روششناسی علوم انسانی، 103، 73-84. https://doi.org/10.30471/mssh.2020.6304.2010
کانت، ایمانوئل (2015الف). فکرت یک تاریخ جهانشمول در غایتی جهانوطنی. ترجمۀ باقر پرهام. آمریکا: آموزشکدۀ توانا.
کانت، ایمانوئل (2015ب). طرحی بهسوی صلح ابدی. ترجمۀ باقر پرهام. آمریکا: آموزشکدۀ توانا.
کنت، ایمانویل (2008). نقد العقل العملی. ترجمة غانم هنا. بیروت: مرکز دراسات الوحدة العربیة.
مصلح، علیاصغر (1395). هگل. تهران: علمی.
مهرنیا، حسن و زمانی علویجه، مجید (1399). منطق هگل بهمثابۀ روشی معرفتشناختی-وجودشناختی برای یگانهگردانی اندیشه و وجود. منطقپژوهی، 2(11)، 251-271. https://doi.org/10.30465/lsj.2021.35915.1347
میرزایی، محمدعلی سلطانی، مصطفی، و جبرئیلی، محمدصفر (1399). درآمدی بر الهیات سیاسی تمدنی در اندیشۀ مالک بن نبی. نشریۀ علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم، 23(90)، 101-125. https://doi.org/10.22081/psq.2020.69306
میرزایی، نجفعلی (1393). بررسی کلی مفاهیم پایۀ تمدن اسلامی در اندیشۀ مالک بن نبی. مجلۀ نقد و نظر، 19(74)، 88-116.
نوتزو، آنجلیکا (1402). مواجههای نامتعارف با منطق هگل. ترجمۀ حسین نیکبخت. تهران: ققنوس. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 535 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 248 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب