| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,195 |
| تعداد مقالات | 77,225 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,169,716 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,380,518 |
از کلینیک تا فرهنگ: تحلیل انتقادی شکلگیری و دگردیسی مفهوم اتیسم در گفتمانهای پزشکی، فرهنگی و نهادی جهان و ایران | ||
| پژوهشهای انسانشناسی ایران | ||
| مقاله 6، دوره 15، شماره 2 - شماره پیاپی 28، اسفند 1404، صفحه 89-106 اصل مقاله (1.36 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijar.2025.395777.459920 | ||
| نویسنده | ||
| زهره مرادی* | ||
| استادیار گروه صنایع دستی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: این مطالعه با هدف تحلیل تاریخی- انتقادی مفهوم اتیسم در چارچوب انسانشناسی پزشکی و علوم اجتماعی، به بررسی فرایند شکلگیری، بازتعریف، و تحول این مفهوم در بسترهای فرهنگی-اجتماعی و نهادی میپردازد. پژوهش تلاش میکند به دو پرسش کلیدی پاسخ دهد: 1) فرایند تاریخیِ ساخت اجتماعی اتیسم در جهان و ایران چگونه انجام شده است؟ 2)چگونه فرآیندهای اجتماعی، چارچوبهای فرهنگی، ساختارهای نهادی و گفتمانهای قدرت در شکلدهی به درک اتیسم بهعنوان یک «اختلال» یا «تفاوت» مشارکت داشتهاند؟ این مقاله با عبور از رویکردهای پاتولوژیک غالب، در پی آشکارسازی تقابل گفتمانهای علمی و اجتماعی در تعریف اتیسم است. روششناسی: این پژوهش در چارچوب مطالعات انتقادی معلولیت و با روششناسی کیفی انجام شده است. دادهها از طریق روش کتابخانهای و تحلیل انتقادی متون تاریخی، اسناد روانپزشکی (مانند ویرایشهای مختلف دیاسام)، اسناد سیاستگذاریهای آموزشی-حمایتی، و ادبیات علوم اجتماعی مرتبط با اتیسم گردآوری شدند. با ترکیب روشهای اسنادی و مطالعات انتقادی معلولیت، این مطالعه به واکاوی روابط قدرت و گفتمانهای مسلط در ساختمعنا حول اتیسم میپردازد. فرایند تحلیل مبتنی بر شناسایی سه لایه بود: ۱) گفتمانهای مسلط: شامل بررسی سیر تحول تعاریف پزشکی از اتیسم (از «روانگسیختگی کودکی» کانر تا «طیف اتیسم» در دیاسام پنج) و نقش نهادهایی مانند انجمن روانپزشکی آمریکا. ۲) سازههای نهادی: تحلیل تأثیر نظامهای آموزشی، برنامههای توانبخشی، و گفتمانهای حقوقی در تعیین معیارهای «نرمالیتی» و مدیریت اجتماعی اتیسم. ۳) تقابل گفتمانی: واکاوی مقاومتهای اجتماعی (مانند جنبش نوروتیپیکال) در برابر پزشکیسازی اتیسم و تلاش برای بازتعریف آن بهمثابه شکلی از «تنوع عصبی». یافتهها: نتایج مطالعه حاضر در سه بخش: مطالعات تاریخی اتیسم، نقش ماتریکس نهادی و ابهام پارادایمی دسته بندی میشوند. براساس تبار تاریخی اتیسم، مفهوم اتیسم در گذر زمان دستخوش تحولات معناداری شده است. در دهه ۱۹۴۰، این پدیده نخستینبار بهعنوان «اختلالی نادر» با محوریت نقص ارتباطی تعریف شد، اما در دهههای بعد، تحت تأثیر پیشرفتهای ژنتیکی و فشار فزاینده خانوادهها برای دسترسی به خدمات آموزشی و حمایتی، به «طیفی» با درجات شدت متغیر گسترش یافت. این تحول نه صرفاً برپایه یافتههای علمی، بلکه در پاسخ به الزامات نهادی(مانند دسترسی به خدمات آموزشی) و دگرگونی وتغییر هنجارهای اجتماعی (مانند بازتعریف معلولیت بهمثابه مسئلهای اجتماعی) شکل گرفت. از سوی دیگر، نقش ماتریکس نهادی در تشخیص و مدیریت اتیسم در شبکهای از نهادها (پزشکی، آموزشی، بیمهای) مشخص میگردد که از طریق سازوکارهایی تنظیمگرانه مانند «آستانههای تشخیصی»، «دستورالعملهای درمانی»، و «سیاستهای تخصیص منابع»، هویت اجتماعی افراد را شکل میدهند. برای نمونه، تغییر معیارهای دیاسام پنج به حذف سندرم آسپرگر انجامید که پیامدهای مستقیمی بر دسترسی به خدمات حمایتی داشت. بااینحال، علیرغم ادعای عینیتگرایی علمی، تعاریف اتیسم در قرن بیستویکم همچنان با ابهامات پارادایمی روبهروست. تناقضهایی مانند مرزهای مبهم بین «طیف اتیسم» و «تفاوتهای فردی»، تنش بین گفتمان «درمانمحور» و «پذیرش عصبی»، و اختلافنظر بر سر ماهیت زیستشناختی در برابر اجتماعی آن، همگی گویای ماهیت گفتمانی-سیاسی این مفهوم و وابستگی آن به چارچوبهای هنجاری و روابط قدرت در بسترهای نهادی است. نتیجهگیری: این مطالعه استدلال میکند که اتیسم نه یک پدیده ثابت زیستشناختی، بلکه برساختهای پویا است که در تقاطع گفتمانهای علمی، نیازهای نهادی، و مبارزات اجتماعی شکل میگیرد و متحول میشود. سلطه طولانیمدت گفتمان پزشکی، با تقلیل اتیسم به «اختلالی فردی»، نهتنها تجربه زیسته افراد را نادیده گرفته، بلکه با ایجاد انگ اجتماعی، مشارکت آنان در فرایندهای تعریفکننده هویتشان را محدود کرده است. برایناساس، پژوهش حاضر بر ضرورت گذار از پارادایم پاتولوژیک به سمت رویکردی میانرشتهای تأکید دارد که سه مؤلفه را بپذیرد: اولویتدهی به روایتهای خوداظهاری افراد دارای اتیسم، بهرسمیت شناختن اتیسم بهمثابه شکلی از تنوع عصبی-فرهنگی، و نقد سازوکارهای نهادی که از طریق تعریف «نرمال»، نابرابریهای ساختاری را بازتولید میکنند. این چشمانداز میتواند چارچوبهای سیاستگذاری در حوزه سلامت روان و مطالعات معلولیت را به سمت عدالت اجتماعی هدایت کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اتیسم؛ برساخت اجتماعی؛ مطالعات انتقادی معلولیت؛ گفتمان پزشکی؛ تنوع عصبی | ||
| مراجع | ||
|
Aali, H., Rakhsha, I., Beygi, B., & Banafsheh. (2016). Examining Autism Spectrum Disorder in Urban Culture, Sociology, and Psychology and its Relationship with Architectural Design [Paper presentation]. The Second International Conference on Civil Engineering, Architecture, Urban Environment, and Urban Management, Tehran, Iran. (in Persian).
Ahmadnia, S., Sherafat, S., Taghikhan, K. and Tavakoli, S. (2017). The Experience of Social Stigma and the Spoiled Identity of Mothers with Autistic Children. Journal of Social Problems of Iran, 8(1), 103-117. (in Persian).
Angell, A. M., & Solomon, O. (2017). ‘If I was a different ethnicity, would she treat me the same?’: Latino parents’ experiences obtaining autism services. Disability & society, 32(8), 1142-1164.
Bagatell, N. (2010). From Cure to Community: Transforming Notions of Autism. Ethos 38(1):34–58.
Cascio, M. Ariel (2014). New Directions in the Social Study of the Autism Spectrum: A Review Essay. Culture, Medicine, and Psychiatry, 38(2), 306–311.
Chamak, B. (2008). Autism and social movements: French parents’ associations and international autistic individuals’ organisations. Sociology of Health & Illness, 30(1), 76-96
Daley, T. C. (2002). The Need for Cross-Cultural Research on the Pervasive Developmental Disorders. Transcultural Psychiatry, 39(4), 531–550.
Davidson, J., & Orsini, M. (Eds.). (2013). Worlds of autism: Across the spectrum of neurological difference. University of Minnesota Press.
Evans, B. (2017). The Metamorphosis of Autism A History of Child Development in Britain. Manchester University Press.
Eyal, G., Hart, B., Oncular, E., Oren, N. and Rossi, N. (2011). the Autism Matrix: The Social Origins of the Autism Epidemic. Cambridge.
Farhadi Langroudi, F., & Ghasemzadeh, B. (2019). Content Analysis of the Television Series "Atypical" Regarding the Presentation of Issues Related to Autism Spectrum Disorder [Conference presentation]. Conference on
Family, Autism Spectrum Disorder, and Associated Challenges, Tehran, Iran. (in Persian).
Fatemi, A., Khodayari, L. & Stewart, A. (2015), Counseling in Iran: History, current status, and future trends, Journal of Counseling and Development, 93(1), 105–13.
Feinstein, A. (2010), A History of Autism: Conversations with the Pioneers. Oxford: Wiley- Blackwell.
Foucault, Michel (2012). Care and Punishment, The Birth of Prison, Translators: Niko Sarkhosh, Afshin Jahandideh, Tehran: Ney Publishing House, 10th edition. (in Persian).
Gabriels, L. R., Gaffey, J. L. (2012). Art Therapy with Children on the Autism Spectrum. In C. Malchiodi (Ed.), Handbook of art therapy, New York, NY: Guilford Press.
Gibson, M. F., & Douglas, P. (2018). Disturbing behaviours: Ole Ivar Lovaas and the queer history of autism science. Catalyst: Feminism, Theory, Technoscience, 4(2), 1-28.
Goodley, Dan; Lawthom, Rebecca; Liddiard, Kirsty; Runswick-Cole, Katherine (2019). Provocations for Critical Disability Studies. Disability & Society, 34(6), 972–997.
Goodley, D. (2014). Dis/ability studies: Theorising disablism and ableism. Routledge.
Grinker, R. (2010). Commentary: On Being Autistic, and Social. Ethos, 38(1):176–83.
Grinker, R. R. (2008). Unstrange Minds: Remapping the World of Autism. New York: Basic Books.
Hacking, I. (1999). The Social Construction of What? Cambridge, Harvard University Press.
Harbour C.K, Maulik P.K. (2013). Epidemiology of Intellectual Disability. In: JH Stone, M Blouin, editors. International Encyclopedia of Rehabilitation.
Hess, P. (2019). Autism prevalence estimates for Catalonia, Iran highlight gaps in data, Autism Research News/ https://www.spectrumnews.org.
Legault, M., Bourdon, J. N., & Poirier, P. (2019). Neurocognitive variety in neurotypical environments: The source of “deficit” in autism. Journal of Behavioral and Brain Science, 9(06), 246.
McGuire, Anne. (2016). War on Autism: On the Cultural Logic of Normative Violence. University of Michigan Press.
Meekosha, H., & Shuttleworth, R. (2009). What's so ‘critical’about critical disability studies?. Australian Journal of Human Rights, 15(1), 47-75.
Milton, D. E. (2014). Autistic expertise: A critical reflection on the production of knowledge in autism studies. Autism, 18(7), 794-802.
Milton, D. E. M. (2012). On the ontological status of autism: the “double empathy problem.” Disability & Society, 27(6), 883–887.
Moradi, Z., Keshavarz Afshar, M. and Afhami, R. (2024). Explaining the Intersection of Art and Disability in Dealing with People on the Autism Spectrum. Glory of Art (Jelve-y Honar) Alzahra Scientific Quarterly
Journal, 16(2), 89-105. (in Persian).
Murray, S. (2008). Representing Autism: Culture, Narrative, Fascination. Liverpool: Liverpool University Press.
Nadesan, M. H. (2010). Constructing autism: A brief Genealogy. In Autism and representation (pp. 86-104). Routledge.
Nadesan, M.H. (2005). Constructing Autism: Unravelling the “Truth” and Understanding the Social. Abingdon: Routledge.
Nikookholgh, A., Saffariyan Toosi, M. R., Nejat, H. and Zendedel, A. (2018). Comparison of the Effectiveness of Pivotal Response Treatment model and the Therapeutic-Educational model with Emphasis on sensory integration on clinical Syndrome of Students with Autism Spectrum Disorder. Medical Journal of Mashhad university of Medical Sciences, 61(3), 1036-1049.
O’Dell, L., Bertilsdotter Rosqvist, H., Ortega, F., Brownlow, C., & Orsini, M. (2016). Critical autism studies: exploring epistemic dialogues and intersections, challenging dominant understandings of autism. Disability & Society, 31(2), 166-179.
Pouretemad, H. R., & Eskandari, B. (2019). Autism in Seven Mirrors: Seven Parental Narratives on the Successful Treatment Process of Their Children with Autism. Tehran, Iran: Elm-e Tamaddon Publications. (in Persian).
Pouretemad, H. Khoushabi, K. (2008). Investigating the effectiveness of intensive behavioral therapy on children with autism, Journal of Psychology, 11(2), 198-215. (in Persian).
Reaume, G. (2014). Understanding critical disability studies. Canadian Medical Association Journal, 186(16), 1248–1249.
Samadi, S. A., & McConkey, R. (2013). Indicators of Autism in Iranian children. In Recent Advances in Autism Spectrum Disorders-Volume I. IntechOpen, 29-48.
Shakespeare, T. (2017). Disability: the basics. Routledge.
Silberman, S. (2017). Neurotribes: The legacy of autism and how to think smarter about people who think Differently. Atlantic Books.
Silverman C & Brosco J. (2007). Understanding autism: parents and pediatricians in historical perspective. Arch. Pediatr. Adolesc. Med. 161(4):392–98
Skubby, D. (2012). A history of Medical Practices in the Case of Autism: A Foucauldian Analysis Using Archaeology and Genealogy, The University of Akron.
Solomon, O. (2010). Sense and the Senses: Anthropology and the Study of Autism. Annual Review of Anthropology, 39: 241–259.
Szasz, T. S. (2010). The myth of mental illness: Foundations of a Theory of Personal Conduct, Toronto: Harper Collins.
Titchkosky, T. (2007). Reading and writing disability differently: The textured life of embodiment. University of Toronto Press.
Vakirtzi, E. (2010). The archaeology of autism and the emergence of the autistic subject, the University of Exeter as a thesis for the degree of doctor of Philosophy in Education.
Walkerdine, V. (2009). Developmental Psychology and the Study of Childhood. An Introduction to Childhood Studies, 2, 112-123.
Waltz, M. (2013). Autism: A Social and Medical History. Springer.
Woodhead, M. (2006). Changing perspectives on early childhood: theory, Research and policy, 4: 2: 1-43.
Woods, Richard. Milton, Damian, Larry Arnold & Steve Graby (2018), Redefining Critical Autism Studies: a more inclusive interpretation, Disability & Society, 33:6, 974-979.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 335 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 102 |
||