پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,147 |
| تعداد مقالات | 76,904 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,929,655 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,902,409 |
کنشگری خدمت در تجربۀ زیستۀ کنشگران عراقی زیارت اربعین | ||
| پژوهشهای انسانشناسی ایران | ||
| مقاله 9، دوره 15، شماره 1، شهریور 1404، صفحه 177-197 اصل مقاله (1.55 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijar.2025.396321.459921 | ||
| نویسنده | ||
| زهرا زارع* | ||
| استادیارپژوهشکدۀ مردمشناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: آیین زیارت اربعین، از بارزترین جلوههای مواجهۀ جامعۀ شیعی با امر قدسی به شمار میرود و با آداب و رسوم، و به عبارتی زیستجهان شیعیان عراق و در نگاهی گستردهتر، بخش قابل توجهی از مردم آن سرزمین گرهخورده است. امروزه با افزایش زائرانی از سرتاسر دنیا و به ویژه شمار گستردۀ زائران ایرانی، عرصۀ بروز مناسبات انسانی جدیدی است که کارکردهای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی مهمی را در پی داشته و اهمیت انجام پژوهش بهمنظور شناخت و تحلیل این پدیده و کارکردهای آن بر کسی پوشیده نیست. وانگهی مطالعۀ علمی و بررسی روشمند نوع مناسبات زائران ایرانی و میزبانان عراقی و تبیین چگونگی تعاملات آنها، در پرتو شناخت فرهنگ جامعۀ میزبان و هماهنگی با ویژگیهای آن، امری بایسته به نظر میرسد. پژوهش حاضر با منطقی استقرایی بر تعاملات بین این کنشگران تمرکز کرده تا معانی نهفته در فرهنگ را کشف و توصیف کند. روش شناسی: تحقیق پیش رو از سنخ تحقیق کیفی، و از نوع توصیفی- تحلیلی است و در گردآوری دادهها از سه ابزار مصاحبۀ باز و محاورهای، مشاهدۀ مشارکتی و فعّال و نیز یادداشتهای میدانی بهره گرفتهایم و میکوشیم زوایای کنش محوری این آیین برای خادمان عراقی را که عبارت است از شرافت خدمت، در تجربۀ زیستۀ این کنشگران بازکاوی نماییم. برای نیل به این مقصود، بیش از 30 مصاحبه بر مبنای نمونهگیری هدفمند و به صورت تصادفی انجام شده و پژوهشگر با استفاده از روش تحلیلِ مضمون و دستهبندی الگوهای معنایی از دل مجموعۀ دادهها، به کشف درونمایههای اصلی و فرعی از خلال تجربۀ زیستۀ مشارکتکنندگان پرداخته و آنها را صورتبندی نموده است. یافته ها: یافتههای تحقیق حاکی از آن است که پنج درونمایۀ اصلی را به عنوان مؤلّفههای اساسی علل قداست و اهمیت خدمترسانی و پذیرایی از زائران اربعینی برشمرد که عبارتند از: ادراک امر قدسی و مواجهۀ با آن، خدمت به زائران امام حسین به مثابۀ شرافت، برکت و گشایش زندگی ثمرۀ میزبانی، ظهور گفتمان هویت اربعینی و تعلیق سلسله مراتب اجتماعی و تعلیق عقلانیت ابزاری در فرایند کنشگری خدمت. همچنین عمدۀ مضامین فرعی برآمده از تحقیق عبارتند از: اتصال معنوی با امام حسین(ع) و محبت به ایشان، احساس خشیت نسبت به امام حسین(ع)، احساس آرامش و بهجت و تقرّب به خداوند، قداست زائر به عنوان مهمان امام حسین(ع)، باور به شفاعت و دستگیری امام، کرامات و رخدادهای معجزهوار در طی خدمت به زوّار، تأمین رزق مادی و معنوی سال در اربعین، برآورده شدن حاجات مادی و معنوی، ارتباطات درون فرهنگی، پیوندهای میان فرهنگی، مناسک فراملّیتی، بازتولید فرهنگ بخشش و ایثار (مواسات)، طرد لذتمحوری و سودگرایی دنیوی و حس جذبه و عنایت امام حسین(ع) به خادمان. | ||
| کلیدواژهها | ||
| زیارت اربعین"؛ تجربۀ زیسته"؛ کنشگران عراقی"؛ امر قدسی"؛ هویت اربعینی"؛ "؛ شرافت خدمت" | ||
| مراجع | ||
|
اباذری، عبدالرحیم. (1388). نگاهی به پیادهروی زائران حسینی، فصلنامۀ فرهنگ زیارت، دورۀ1،صص 106-125.
اُتو، رودلف.(1380). مفهوم امر قدسی، ترجمۀ همایون همتی، تهران: نقش جهان.
اطهاری نیک عزم، مرضیه.(1401). کارکرد اجتماعی غذای ایرانی در مراسم آیینی-مذهبی: قدرت، باور، ارزش، فصلنامۀ علمی - پژوهشی زبانشناسی اجتماعی، دورۀ 5، شمارۀ 4، صص 33- 41.
افلاطون.(1380). دورۀ کامل آثار افلاطون. ترجمۀ محمدحسن لطفی. تهران: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی.
اکبری، زهرا، احمد حسینی و نعمت الله فاضلی.(1399). تحلیل فرهنگی نسبت میان زیارت و عرفیگرایی در جامعه معاصر ایران؛ مطالعه مردمنگارانه زیارت امام رضا (ع) از منظر انسانشناسی، اسلام و علوم اجتماعی، سال دوازدهم، شماره 23، صص 79- 106.
الیاده، میرچا.(1395). تاریخ اندیشههای دینی، ترجمۀ بهزاد سالکی، تهران: پارسه.
آذربایجانی، مسعود.(۱۳۹۰).روانشناسی دین از دیدگاه ویلیام جیمز، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
پالس، دانیل.(1394).هفت نظریه در باب دین، ترجمه و نقد محمد عزیز بختیاری، قم: انتشارات مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
پالمر، ریچارد.(1401).کتاب علم هرمنوتیک، محمدسعید حنایی کاشانی، تهران: هرمس.
دیلتای، ویلهلم.(1388).مقدّمه بر علوم انسانی،ترجمۀ منوچهر صانعیدرّهبیدی، تهران: ققنوس.
---------.(1389). تشکّل جهان تاریخی در علوم انسانی، ترجمۀ منوچهر صانعیدرّهبیدی، تهران: ققنوس.
رحیمیان، محمدحسن.(1382). حدیث رویش، خاطرات و یادداشتهای حجتالاسلام و المسلمین محمدحسن رحیمیان، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
شکرچی،احمد.(1396). میزبانان اربعین در مجموعه مقالات پیادهروی اربعین، تأملات جامعهشناختی. به کوشش محسن حسام مظاهری، اصفهان:آرما.
قندی، سید محسن، شکوری، میثم. (1395). شهر اربعین (مدینه الاربعین) رهیافتی نو به مفاهیم آرمانشهر شیعی، مطالعات مسجد و مهدویت، سال اول، شماره دوم، پاییز و زمستان، صص 103-116.
کینگ؛ ویسنتون. (1375). مقالۀ دین، کتاب دینپژوهی، ترجمۀ بهاءالدین خرمشاهی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
مخلص، شیما و سید محمد نجاتی حسینی و امید علی احمدی.(1401). نظریه فرهنگ و عقلانیت در اندیشه هربرت مارکوزه، مطالعات اقتصاد سیاسی بینالملل، دورۀ 6، شماره 1، صص156- 191.
Braun, V. & Clarke, V. (2006). "Using thematic analysis in psychology", Qualitative Research In Psychology, 3(2): 77-101.
Christia, F.; Dekeyser, E. & Knox, D. (2016). To Karbala: surveying religious Shi’a from Iran and Iraq, Massachusetts, Massachusetts Institute of Technology.
Eliade, M. (1959). The sacred and profane, New York: Harcourt, Brace.
Makkreel, Rudolf, A. (1998). ‘Dilthey, Wilhelm’ in Routledge Encyclopedia of Philosophy. Version 1.0. London and New York: Routledge.
Otto, R. (1923). The Idea Of The Holy: an inquiry into the non-rational factor in the idea of the divine and its relation to the rational, Translated by John W.Harvey, Revised with Additions, Oxford University Press, London, Milford.
Reader, I. (2007)."Pilgrimage growth in the modern world: Meanings and implications". Religion, Vol 37.3, 210 -229. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 938 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 145 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب