پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,196 |
| تعداد مقالات | 77,227 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,223,813 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,406,727 |
جرعههای نهفته در شراب خام (بررسی رمان «شراب خام» اثر «اسماعیل فصیح» بر اساس رمزگان پنجگانه بارت) | ||
| پژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت | ||
| دوره 14، شماره 1 - شماره پیاپی 37، خرداد 1404، صفحه 175-202 اصل مقاله (1.34 M) | ||
| نوع مقاله: علمی-پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jlcr.2025.396526.2062 | ||
| نویسندگان | ||
| حجت اله امیدعلی* 1؛ فاطمه سلطانی2 | ||
| 1دانشگاه اراک | ||
| 2هیئت علمی دانشگاه اراک | ||
| چکیده | ||
| رمان «شراب خام» تهران سال ۱۳۳۵ را به تصویر میکشد؛ داستان مردی که پس از بازگشت از آمریکا با زندگی مرفه اما پرتنش، با معماهای جنایی و روابط انسانی پیچیدهای روبهرو میشود. پژوهش حاضر با این پرسش میپردازد که چگونه بر اساس رمزگان پنجگانه بارت میتوان لایههای معنایی چندگانهی رمان «شراب خام» را دقیق و مستند آشکار کرد؟ روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بر مبنای رمزگان پنجگانه (هرمونتیک، پروآیرتیک، نمادین، معنابنی، و ارجاعی) رولان بارت است. در بخش تحلیل هرمنوتیکی، معماهای حلنشده مرگ مهین و ناصر با چاشنی تعلیق و ابهام واکاوی میشود تا خواننده از سطح نخست روایت فراتر رود. رمزگان پروآیرتیک زنجیره رویدادهای جنایی، کنشهای کلیدی مانند قتل، بازپرسیها و ملاقاتها را دستهبندی و نامگذاری میکند. رمزگان معنابنی به دلالتهای ضمنی شخصیتها (جلال، ناصر، اسماعیل و یوسف) و نمادهایی نظیر «شراب» و «سراب» میپردازد. رمزگان نمادین جفتتقابلهایی همچون ماندن/رفتن، سنت/مدرنیته، مرگ/زندگی و شهر/روستا را بهعنوان محورهای ساختاری متن بازمینماید. در نهایت رمزگان ارجاعی، پسزمینه فرهنگی و اجتماعی ایران دهه ۱۳۳۰ و نقد روشنفکران منزوی و ناتورالیسم رمان را آشکار میکند. یافتهها نشان میدهد رمان «شراب خام» با بهرهگیری از ساختار جنایی و لایههای نمادین و معنابنی، بستری مناسب برای تولید معناهای متکثر فراهم ساخته و خواننده را از موقعیت مصرفکننده منفعل به نقش تولیدکننده فعال معنا میرساند. نمادهایی نظیر «شراب» و «سراب» میپردازد. رمزگان نمادین جفتتقابلهایی همچون ماندن/رفتن، سنت/مدرنیته، مرگ/زندگی و شهر/روستا را بهعنوان محورهای ساختاری متن بازمینماید. در نهایت رمزگان ارجاعی، پسزمینه فرهنگی و اجتماعی ایران دهه ۱۳۳۰ و نقد روشنفکران منزوی و ناتورالیسم رمان را آشکار میکند. یافتهها نشان میدهد رمان «شراب خام» با بهرهگیری از ساختار جنایی و لایههای نمادین و معنابنی، بستری مناسب برای تولید معناهای متکثر فراهم ساخته و خواننده را از موقعیت مصرفکننده منفعل به نقش تولیدکننده فعال معنا میرساند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اسماعیل فصیح؛ رمان؛ «شراب خام»؛ رولان بارت؛ رمزگان پنجگانه | ||
| مراجع | ||
|
منابع
آلن، گراهام (1385)، رولان بارت، ترجمۀ پیام یزدانجو، تهران: مرکز.
بارت، رولان (1387)، درآﻣﺪی ﺑﺮ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺳﺎﺧﺘﺎری رواﻳﺖﻫﺎ، ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻣﺤﻤﺪ راﻏﺐ، تهران: ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺻﺒﺎ.
ـــــــــــ ، (1373)، درجۀ صفر نوشتار، ترجمۀ شیرین دخت دقیقیان، تهران: هرمس.
ثروت، منصور (1386)، «مکتب ناتورالیسم» پژوهشنامه علوم انسانی شهید بهشتی، شمارۀ 54، صص 196-177.
چالاک، سارا و ایوب مرادی، (1399)، «بررسی تکثر معنایی در حکایت شاه و کنیزک مولوی براساس نظام رمزگان روایی رولان بارت» (1399)، نشریه علمی پژوهشهای عرفانی(گوهرگویا) سال14، ش 2، پیاپی 45، صص 210-189.
خانی اسفندآباد، سامان و ماه نظری، (۱۳۹۹)، «تحلیل جامعه شناسانۀ رُمان دل کور اثر اسماعیل فصیح»، نشریه تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی (دهخدا)، شماره 43، صص 141-170.
رنجبر، ابراهیم و همکاران، (1398)، «سبک شناسی داستانهای اسماعیل فصیح»، نشریه سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)، شماره 44، صص 135- 154.
سیما، داد (1383)، فرهنگ اصطلاحات ادبی، تهران: مروارید.
سجودی، فرزان (1387)، نشانهشناسی کاربردی، تهران: نشرعلم.
صادقی شهپر، رضا و سیما پرمرادی (1392)، «یک گام به سوی بومیگرایی: نقد داستانهای اسماعیل فصیح، حرکت از ناتورالیسم به سوی رئالیسم» (1392)، پژوهش زبان و ادبیات فارسی، ش 29، صص 199-173.
صفیئی، کامبیز و مسعود سلامی(1390)، «توضیح و معرفی متدولوژی رمزگان پنجگانه رولان بارت با نمونۀ عملی از نمایش نامۀ فیزیکدانها اثر فردریش دورنمات»، مطالعات نقد ادبی، ش 24، صص 152-134.
ضیمران، محمد (1383)، درآمدی بر نشانهشناسی هنر، تهران: قصه.
فصیح، اسماعیل(1397)، شراب خام، تهران: ذهن آویز.
کلهجویی، فرزاد، (1402) «بررسی عناصر گوتیک در داستان جاوید اثر اسماعیل فصیح»، پژوهشنامه ادبیات داستانی، شماره 46، صص 167- 185.
مهری بیگدلیلو، ایمان و همکاران (1396) تحلیل جلوههای رئالیسم در رمان شراب خام»، نشریه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تبریز، ش 236، صص 116-99.
میرعابدینی، حسن (1387)، صدسال داستاننویسی، جلد دوم، تهران: چشمه.
میرعمادی، سیدعلی (1384)، فرهنگ توصیفی نشانهشناسی، تهران: معرفت.
هاوکس، ترنس (1394)، ساختگرایی و نشانهشناسی، ترجمۀ مجتبی پردل، مشهد: ترانه.
یارشاطر، احسان(1373)، «شراب خام و بادۀ کهن» نشریه کلک، شمارۀ 55 و 56، صص 276-268.
دادخواه، سینا (1402)، تأملی در رمان شراب خام نوشتۀ اسماعیل فصیح، تاریخ دسترسی: 10/4/1402، آدرس سایت: https://cafecatharsis. ir/23685/
References Barthes, Roland. (2008). Introduction to Structural Analysis of Narratives. Translated by Mohammad Ragheb. Tehran: Farhang-e Saba. [in Persian] ____________ (1994). Writing Degree Zero. Translated by Shirin Dokht Daghighian. Tehran: Hermes. [in Persian] Sorowt, Mansour. (2007). “The Naturalism School.” Shahid Beheshti Humanities Research Quarterly, no. 54, pp. 177–196. [in Persian] Chalak, Sara, and Ayub Moradi. (2020). “Examining Semantic Multiplicity in Rumi’s ‘The King and the Maidservant’ Based on Roland Barthes’s Narrative Code System.” Journal of Mystical Studies (Gohar‑Gooya), vol. 14, no. 2 (serial 45), pp. 189–210. [in Persian] Khani‑Esfandabad, Saman, and Mah Nazari. (2020). “A Sociological Analysis of the Novel Dal-e Koor by Ismail Fasih.” Dehkhoda Journal of Persian Language and Literature Studies, no. 43, pp. 141–170. [in Persian] Ranjbar, Ebrahim, et al. (2019). “Stylistics of Ismail Fasih’s Short Stories.” Stylistics of Persian Prose and Poetry (Bahar-e Adab), no. 44, pp. 135–154. [in Persian] Sima, Dad. (2004). Dictionary of Literary Terms. Tehran: Morvarid. [in Persian] Sadeghi‑Shahpar, Reza, and Sima Parmoradi. (2013). “Toward Nativism: Critique of Ismail Fasih’s Stories from Naturalism to Realism.” Research on Persian Language and Literature, no. 29, pp. 173–199. [in Persian] Safiei, Kambiz, and Masoud Salami. (2011). “Introducing Roland Barthes’s Five‑Code Methodology with a Case Study from Friedrich Dürrenmatt’s Play The Physicists.” Studies in Literary Criticism, no. 24, pp. 134–152. [in Persian] Zeymaran, Mohammad. (2004). An Introduction to the Semiotics of Art. Tehran: Ghesseh. [in Persian] Fasih, Ismail. (2018). Raw Wine. Tehran: Zehn‑Aviz. [in Persian] Mirabedini, Hassan. (2008). One Hundred Years of Fiction Writing, vol. 2. Tehran: Cheshmeh. [in Persian] Miramadi, Seyed Ali. (2005). Descriptive Dictionary of Semiotics. Tehran: Marefat. [in Persian] Hawkes, Terence. (2015). Structuralism and Semiotics. Translated by Mojtaba Pardel. Mashhad: Taraneh. [in Persian] Yarshater, Ehsan. (1994). “Raw Wine and Ancient Wine.” Kelk Magazine, nos. 55–56, pp. 268–276. [in Persian] Dadkhah, Sina. (2023). “A Reflection on Ismail Fasih’s Novel Raw Wine.” Accessed July 1, 2023. https://cafecatharsis.ir/23685/ [in Persian] | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 424 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 142 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب