پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,119 |
| تعداد مقالات | 76,511 |
| تعداد مشاهده مقاله | 152,883,701 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 114,998,365 |
بازشناسی اعقاب فرمانروایان جلایری بر پایهیِ اسناد و مسکوکات نویافته | ||
| پژوهشهای علوم تاریخی | ||
| مقاله 7، دوره 17، شماره 2 - شماره پیاپی 40، دی 1404، صفحه 143-170 اصل مقاله (1.59 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhss.2025.396918.473814 | ||
| نویسندگان | ||
| محسن رحمتی* 1؛ داود علی جوادی2 | ||
| 1استاد گروه تاریخ، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران، | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ ایران دوره اسلامی، دانشگاه لرستان، لرستان،ایران. | ||
| چکیده | ||
| در پی قتل سلطان احمد در سال 813ه.ق، بخشی از شاهزادگانِ جلایری با عقبنشینی به خوزستان، حکومت جلایری را ادامه دادند. تاریخ این بخش از جلایریان کمتر شناخته شده، هنوز اسامی این فرمانروایان، ترتیب و مدت زمان حکومت آنها روشن نیست. در این پژوهش تاریخی با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با تدقیق در روایات منابع تاریخی و مسکوکات یافته شده، کوشش میشود تا ضمن بررسی تاریخ و ساختار سیاسی حکومت جلایریان خوزستان، پاسخی روشن به این پرسش ارائه گردد که چه مؤلفهها و عواملی در شکلگیری و تداوم حکومت جلایریان خوزستان مؤثر بوده است؟ یافتههای این تحقیق نشان میدهد که فرزندان شیخعلی به عنوان شعبهای دیگر از خاندان جلایری، اندکی بیش از دو دهه (814-835ه.ق) بر خوزستان و جنوب عراق فرمان راندند. این سلسله، با استفاده از عواملی همچون پیشینه حکومتی شیخعلی در خوزستان، انزوای سیاسیمنطقه و سیاست احتیاطآمیز تیموریان در قبال توسعهطلبی قراقویونلوها، پایهریزی گردید. فرمانروایان سلسله به ترتیب سلطان محمود، تندیسلطان، سلطان اویس دوم، سلطان محمد در خوزستان و سلطان حسین دوم در حله و جنوب عراق حکومت کردند. عدم تجانس نژادی با ساکنان قلمرو تحت فرمان، ضعف مشروعیت قدرت، ناکامی فرمانروایانِ این سلسله در انتساب خود به مغولان و چنگیزیان، ناتوانی در بازیابی و احیاء ساختارِ پیشینِ حکومت جلایری ، تغییر سیاست دربار تیموری نسبت به آنها، ناتوانی نسبی در استقرار امنیت اجتماعی در قلمرو تحت فرمان و همچنین، جوانی، کمتجربگی، نزاع درون خاندانی و کوتاهی عمر سلاطین این سلسله را میتوان به عنوان علل و عوامل مؤثر بر ناپایداری این سلسله در نظر گرفت | ||
| کلیدواژهها | ||
| جلایریان؛ تیموریان؛ تندیسلطان؛ خوزستان؛ شوشتر؛ حله | ||
| مراجع | ||
|
ابنتغریبردی، جمالالدین یوسف (1971). النجومالزاهره فی ملوک مصر و القاهره. تحقیق جمال محمد محرز و فهیم محمد شلتوت. قاهره: الهیئة المصریة العامّة للتألیف و النشر.
ابنتغریبردی (1984). المنهلالصافی و المستوفی بعد الوافی. جزء1. تحقیق محمد محمد امین. قاهره: الهیئة المصریة العامّة للتألیف و النشر.
ابنتغریبردی (1988). همان. جزء5. تحقیق نبیل محمد عبدالعزیز. قاهره: الهیئة المصریة العامّة للتألیف و النشر.
اقبال، عباس (۱۳88). تاریخ مغول. تهران: امیرکبیر
امام (اهوازی)، سید محمد علی (1379). تاریخ خوزستان. ویرایش ع. روحبخشان. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
بغدادی، عبدالله بن فتحالله (۲۰۱۰). تاریخالدولالاسلامیه فی الشرق. تحقیق طارق نافع الحمدانی. بیروت: دار و مکتبة الهلال.
بیانی، شیرین (۱۳۸۲). تاریخ آلجلایر. تهران: دانشگاه تهران.
ترابی طباطبایی، سید جمال؛ سلیمانی، سعید (1386). سکههای گورکانیان و سورشارژها. تبریز: مهد آزادی
تتوی، قاضی احمد و آصفخان قزوینی (۱۳۸۲). تاریخ الفی. تصحیح غلامرضا طباطباییمجد. تهران: علمی فرهنگی.
جعفری، جعفر بن محمد حسینی (1393). تاریخ اولاد تیمور از تواریخ انبیاء و ملوک. تصحیح عباس زریابخویی. قم: مورّخ.
جنابی، مصطفی بن حسن (خطی). عیلم الزاخر فی احوال الاوائل و الاواخر. نسخه خطی شماره 1441، کتابخانه سلیمانیه در استانبول.
حافظابرو، شهابالدین عبدالله خوافی (۱۳۸۰). زبدهالتواریخ. تصحیح سیدکمال حاجسیدجوادی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
حافظابرو (۱۳50). ذیل جامع التواریخ رشیدی. تصحیح خانبابا بیانی. تهران: انجمن آثار ملی.
حافظابرو (1387). جغرافیای حافظ ابرو. ج2. تصحیح صادق سجادی. تهران: میراث مکتوب.
حسینیشوشتری، عبدالله بن نورالدین (1343ق). تذکره شوشتر. تصحیح خان بهادر مولی بخش و محمد هدایت حسین. کلکته: اشیاتک سوسایتی بنگاله.
رازپوش، شهناز (1399). «دندیخاتون». دانشنامه جهان اسلام، ج18، تهران: بنیاد دایره المعارف اسلامی، 214-215.
ربیعی، منیژه (1393). «جلایریان یا ایلکانیان»، دانشنامه جهان اسلام. ج10. تهران: بنیاد دایره المعارف اسلامی،538-546.
رجبزاده، هاشم (1389). «جلایریان». آینه میراث، 8 (3)، 109-130.
سخاوی، شمسالدین محمد (1412). الضوء اللامع لأهل القرن التاسع. بیروت: دارجیل.
سمرقندی،عبدالرزاق (۱۳۸۳). مطلعسعدین و مجمعبحرین. به اهتمام عبدالحسین نوایی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی.
شوشتری نورالله (1375ق). مجالس المؤمنین. تهران: اسلامیه.
عزاوی، عباس (1936). تاریخ العراق بین إحتلالین. ج2. بغداد: مطبعه بغداد الحدیثة.
عسقلانی، ابن حجر (1994). إنباء الغمر بأبناءالعمر. تحقیق حسن الحبشی. قاهره: وزارة الاوقاف.
غفاری، قاضی احمد (۱۳۹۶). تاریخ جهانآرا. به اهتمام عبدالکریم جربزهدار. تهران: اساطیر.
قزوینی، یحیی بن عبداللطیف (1386). لب التواریخ. تصحیح هاشم محدث. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
فصیح خوافی، احمد بن محمد (۱۳۸۶). مجمل فصیحی. تصحیح سید محسن ناجی نصرآبادی. تهران: اساطیر.
کامرانی، زهرا؛ محمدی، روحالله و عینی، فردین (1401). «پژوهشی در جغرافیای سیاسی آلجلایر با تکیه بر ضرابخانهها (836-736 ه.ق)». پژوهشهای علوم تاریخی، 14(4)، 109-135.
مقریزی، تقیالدین احمد بن علی (1997). السلوک لمعرفة دول الملوک. تحقیق محمد عبدالقادر عطا. بیروت: دار الکتب العلمیه.
منجمباشی، احمد بن عیسی (2023). جامع الدول. تحقیق محمد حرب. دمشق: دار روائع الکتب.
میرجعفری، حسین (1388). تاریخ تیموریان و ترکمانان. ویراست 2. تهران: سمت.
میرخواند، محمد بن خاوندشاه بن محمود (۱۳39). روضهالصفا. تهران: خیام-پیروز.
نطنزی، معینالدین (۱۳۸۳). منتخبالتواریخ معینی. به اهتمام پروین استخری. تهران: اساطیر.
یزدی، شرفالدین علی (1387). ظفرنامه. تصحیح سعید میرمحمد صادق و عبدالحسین نوایی. تهران: کتابخانه مجلس شورای اسلامی.
Bosworth, C. E. (1996). The new Islamic Dynasties. Edinburgh: Edinburgh University Press. Howorth, Henri, H. (1888). History of the Mongols from the 9th to the 19th. Part III: the Mongols of Persia. London: Longmans, Green and co. Jackson, Peter (2008). "Jalayerids". Encyclopaedia Iranica, vol.XIV, 415-419. Manz, Beatrice. Forbes (2007). Power, Politics and Religions in Timurid Iran. Cambridge: Cambridge University Press. Rabino, H.L. (1950). "Coins of the Jalā'ir, Ķara Ķoyūnlū, Musha'sha', ĀĶ Ķoyūnlū Dynasties". Numismatic Chronichle. 6th Series, vol.10, 94-139. Smith, J.M, "Djalāyir, Djalāyirids", Encyclopaedia of Islam, new editin, Leiden: Brill, Vol.II, pp. 401-402. Wing, Patrick, (2016), the Jalayirids, Edinburgh: Edinburgh University Press. Zambaur, E.(1927). Manual de Genealogie et de Chronologie pour l'histoire de l'Islam. Hannover: Orient Buchhandlung Heins lafaire. Asqulani, Ibn Hajar (1994). al-Enba' al-ghomr be abna' al-'Omr. ed. Hassan al-Habashi. Cairo: vezarat al-owqaf ]In Arabic[. Azzawi, A (1936). History of Iraq between the Occupiers. Vol. 2. Baghdad: Baghdad al-Hadith Press ]In Arabic[. Baghdadi, A.h (2010). History of Islamic States in the East. Ed. Tariq Nafi' al-Hamdani. Beirut: Dar and Maktaba al-Hilal [In Arabic]. Bayani, S (2003). History of Al-e Jalayer. Tehran: University of Tehran [In Persian]. Fasih Khafi, A (2007). Mujmal-e Fasihi. ed. M. Naji. Tehran: Asatir [In Persian]. Ghaffari, Q. A (2017). Tarikh-e Jahan-Ara. Tehran: Asatir. [In Persian]. Hafez Abru (2002). Zubat al-Tawarikh. Ed. Kamal Haj Seyyed Javadi. Tehran: Fahang va Ershad Islami [In Persian]. Hafez Abru (1978). Dhayl-e Jame' al-Tawarikh-e Rashidi. ed. Khan Baba Bayani. Tehran: Anjoman-e Asar-e Melli. [In Persian]. Hafez Abru (2008). Geography of Hafez Abru. Vol. 2. ed. Sadeq Sajjadi. Tehran: Miras Maktoob. [In Persian]. Hosseini Shushtari, Abdullah ibn Nur al-Din (1964). Tazkirah-ye Shushtar. ed. Khan Bahadur Mowla Bakhsh and Mohammad Hedayat Hussain. Calcutta: Asiatic Society of Bengal. [In Persian]. Ibn Taghribardi, Jamal al-Din Yusuf (1971). al-Nojūm ul-Zāhira Fi Molūlk-i Meṣr va al-Qāhira, ed. Jamāl Muḥammad Moḥraz, Fahīm Muḥammad Shaltūt, Cairo: al-Hey'at al- Meṣrīat al-'Aāma Letta'alif va al-Nashr [In Arabic]. Ibn Taghribardi, (1984). Al-Manhal ul-Ṣāfī va al-Mostawfī Ba'ad al-Wāfi. Vol.1. ed.Muhammad Muhammad Amin. Cairo: al-Hey'at al- Meṣrīat al-'Aāma [In Arabic]. Ibn Taghribardi, (1988). Al-Manhal ul-Ṣāfī va al-Mostawfī Ba'ad al-Wāfi. Vol.5. ed. N. M. 'Abd ul-'Azīz, Cairo: al-Hey'at al- Meṣrīat al-'Aāma [In Arabic]. Imam (Ahwazi), M. A.(1379). Tarikh-e Khuzestan, ed. A. Ruhbakhshan. Tehran: Anjoman-e Athar va Mafakher-e Farhangi. [In Persian]. Iqbal, A (1388). History of the Mongols. Tehran: Amir Kabir[In Persian]. Jafari, J (2014). Tarikh-e Awlad-e Timur. Ed. A. Zaryab. Qom: Movarrekh. [In Persian]. Jannabi, M (Ms). 'Aylam al-Zakhir fi Ahwal al-Awwal va al-Awakher. No.1441, Sulaymaniyah Library, Istanbul. [In Arabic] Kamrani, Z; Mohammadi, R and Aini, F (1401). "A Study in the Political Geography of Al-Jalayr Based on the Mints (836-736 AH)". Historical Sciences Research, 14(4), 109-135. [In Persian]. Maqrizi, T (1997). Al-Suluk fi Ma'arefat al-Duwal wa- al-Muluk. Ed. M. Abdul-Qadir 'Aṫa. Beirut: Dar al-Kutb al-'Elmiya. [In Arabic] Mir Ja'afari, H (2009). History of the Timurids and Turkmens. 2nd edition. Tehran: Samt. [In Persian]. Mirkhwand, M. (1950). Rawda al-Safa. Tehran: Khayyam-Pirooz. [In Persian]. Munajjembashi, A (2023). Jame'e al-Duwal. Ed. M. Harb. Damascus: Dar Rawa'e al-Kutub. [In Arabic] Natanzi, M (2004). Muntakhab al-Tawarikh. Ed. P. Estakhri. Tehran: Asatir. [In Persian]. Qazvini, Y (1386). Lubb al-Tawarikh. Ed. Hashem Muhaddis. Tehran:. [In Persian]. Rabi'ei, M; Arjah, M. (2014). "Jalayerids or Ilakanids", Danesh Nameh Jahan Islam. Vol. 10. Tehran: Bonyad-e Dayerat al-Ma'aref Islami. [In Persian]. Rajabzadeh, H (1389). "Jalayerian". Ayenah Miras, 8 (3), 109-130. [In Persian]. Razpoosh, S (2010). "Dundi Khatun". Danesh Nameh Jahan Islam, Vol. 18, Tehran: Bonyad-e Dayerat al-Ma'aref Islami. [In Persian]. Sakhawi, S (1412). al-Ẓaw' ul- Lame'a le-Ahl-e al-Qarn al-Tase'a. Beirut: Darjeel. [In Arabic] Samarqandi, A (1383). Matla'a Sa'adayn va Majma'a Bahrayn. ed. Abdul Hussein Navayi. Tehran: Pazhuheshgah Olum Ensani [In Persian]. Shushtari, N (1954). Majalis al-Mu'minin. Tehran: Islamiya. [In Persian]. Tatawi, A; Qazvini, A (2003). Tarikh-e Alfi. Ed. Gh. Tabatabaei-Majd. Tehran: 'Elmi va Farhangi. [In Persian]. Yazdi, S. A (2008). Zafarnameh. ed. S. M. Mohammad Sadeq and A. Navayi. Tehran: Kitabkhaneh-ye Majlis-e Showra –ye Islami. [In Persian]. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 480 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 116 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب