پیشنگری اثرات تغییر اقلیم بر رواناب قسمت بالادست حوضه آبریز رودخانه کشف رود | ||
| پژوهش های جغرافیای طبیعی | ||
| دوره 57، شماره 1، بهار 1404، صفحه 83-99 اصل مقاله (1.4 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله کامل | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jphgr.2025.388558.1007868 | ||
| نویسندگان | ||
| حسین ایمانی پور1؛ مختار کرمی* 1؛ عبدالرضا کاشکی1؛ مرتضی اسمعیل نژاد2 | ||
| 1گروه آب و هواشناسی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران | ||
| 2گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، ایران | ||
| چکیده | ||
| تغییر اقلیم مستقیماً بر منابع آبی تأثیر گذاشته و خطراتی همچون سیلاب و خشکسالی را تشدید میکند. این پژوهش با هدف پیشنگری اثرات تغییر اقلیم بر رواناب قسمت علیای حوضه آبریز رودخانه کشف رود، انجام شد. ریزمقیاس نمایی توسط مدل CMhyd و پیشنگری رواناب بهوسیله مدل هیدرولوژیکی SWAT انجام گردید. سپس برونداد مدلهای منتخب CMIP6 تحت سناریوهای SSP1_2.6 و SSP5_8.5 برای دورههای آینده نزدیک (54-2025) و میانی (84-2055) به کار گرفته شدند. پس از انجام مراحل اعتبارسنجی و واسنجی توسط مدل SWAT-CUP، شبیهسازی مدل هیدرولوژیک SWAT در شرایط تغییر اقلیم انجام گرفت. ضرایب R2 NSE, RMSE, به ترتیب در دوره واسنجی برای ایستگاههای منتخب دولتآباد 73/0، 154/12، 672/0 و کرتیان 81/0، 25/13، 72/0 و در دوره اعتبارسنجی برای ایستگاه دولتآباد 77/0، 205/14، 684/0 و کرتیان 76/0، 43/16، 66/0 به دست آمدند. بررسی وضعیت متغیرهای اقلیمی بارش و دما در شرایط تغییر اقلیم، افزایش دمای بیشینه و کمینه فصلی و سالانه برای تمامی سناریوها و افزایش بارش را در همه سناریوها بهجز SSP1_2.6 در دوره آینده نزدیک نشان میدهد. مقدار رواناب در دوره آینده نزدیک تحت سناریوی SSP1_2.6 به میزان 03/10% کاهش مییابد. مقادیر رواناب در سایر دورهها و سناریوها بهصورت افزایشی بین 37/3% در سناریوی SSP1_2.6 دوره آینده دور تا 56/15% در سناریوی SSP5_8.5 دوره آینده دور پیشنگری شد. این تغییرات عمدتاً ناشی از افزایش شدت و فراوانی بارشهای شدید و افزایش دما است. نتایج این پژوهش میتواند بهعنوان ابزاری مدیریتی برای سیاستگذاری منابع آب در جهت سازگاری با تغییرات اقلیمی استفاده شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تغییر اقلیم؛ حوضه آبریز رودخانه کشف رود؛ رواناب؛ CMIP6؛ SWAT | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,043 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 330 |
||