بررسی مفهوم عشق در تمهیدات عینالقضات در مقایسه با غزلیّات حافظ شیرازی | ||
| پژوهش های ایران شناسی | ||
| مقاله 6، دوره 16، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 107-126 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jis.2025.393666.1343 | ||
| نویسندگان | ||
| بهزاد گرانمایه* 1؛ عبدالرّضا سیف2 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی، دانشکدۀ ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران، | ||
| 2استاد گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکدۀ ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش به بررسی مفهوم عشق در دو اثر شاخص از ادبیّات فارسی، یعنی تمهیدات عینالقضات همدانی و غزلیّات حافظ شیرازی اختصاص دارد. تمرکز اصلی این تحقیق بر تحلیل و مقایسۀ دیدگاههای این دو چهره دربارۀ مفهوم عشق است، بهویژه با توجّه به ابعاد هستیشناختی، معرفتشناختی و سلوکی که این مفهوم در نظام فکری آنان ایفا میکند. عشق، بهعنوان یکی از بنیادیترین مفاهیم در سنّت عرفان اسلامی، مفهومی چندوجهی، پیچیده و در عین حال پویـا است که در مواجهه با مقولاتی همچون عقل، شریعت، تجربه عرفانی و شهود، تعابیر و جلوههای متنوعی پیدا میکند. اگرچه برخی مفاهیم کلیدی مانند تغلیب عشق، تقابل میان عشق و عقل، غفلت و بدایت عشق در میان بسیاری از عرفا بهصورت مشترک مطرح شدهاند؛ امّا تحلیل دقیق این متون نشان میدهد که دیدگاه عینالقضات نسبت به عشق، با مضامین و تعابیر موجود در غزلیّات حافظ مشابهتهایی بارز دارد. در این پژوهش، با بهرهگیری از روش تحلیل محتوای کیفی، مضامین، تمثیلها و نمادهای مرتبط با عشق در دو اثر موردنظر استخراج شده و وجوه تشابه و تفاوت میان آنها مورد شناسایی و تحلیل قرار گرفته است. در پایان، هرچند بهصراحت نمیتوان از تأثیر مستقیم عینالقضات بر حافظ سخن گفت؛ امّا شواهد متنی موجود، حاکی از پیوندی درونی، عمیق و غیرقابلانکار میان اندیشههای این دو متفکّر برجسته است | ||
| کلیدواژهها | ||
| عشق؛ عینالقضات همدانی؛ حافظ شیرازی؛ تمهیدات؛ هستیشناسی؛ معرفتشناسی؛ سلوک | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 570 |
||