شناسایی پیشرانهای کلیدی اجتماعی-اکولوژیک مدیریت جامع حوزۀ آبخیز طالقان | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 78، شماره 1، بهار 1404، صفحه 57-72 اصل مقاله (1.79 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2025.392514.2790 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی قربانی* 1؛ ملیکا ملکی آدرانی1؛ خالد احمدآلی2؛ مجید رحیمی3؛ حنانه سادات سادات موسوی4 | ||
| 1گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. | ||
| 2گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. | ||
| 3پژوهشگر، مؤسسة کسب و کار اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 4گروه محیط زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مدیریت جامع حوزة آبخیز (IWM) رویکردی جامع است که با هدف مدیریت هماهنگ منابع آب، خاک و پوشش گیاهی، به مسائل اقتصادی، اجتماعی و محیطزیستی بهطور همزمان میپردازد. این پژوهش با هدف شناسایی پیشرانهای اجتماعی-اکولوژیک مؤثر بر مدیریت جامع حوزة آبخیز طالقان انجام شدهاست. بهمنظور شناسایی پیشرانهای اجتماعی-اکولوژیک و استخراج و بررسی روابط میان پیشرانهای مؤثر بر مدیریت جامع حوزة آبخیز طالقان از روش مرور منابع پژوهشی استفاده و با روش تحلیل شبکه به بررسی روابط میان پیشرانهای اثرگذار بر مدیریت جامع حوزه پرداخته شد. بدینمنظور دادههای جمعآوریشده با استفاده از نرمافزار UCINET 6 مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند. تحلیل شبکة مدیریت یکپارچة حوزة آبخیز طالقان نشان داد که تراکم شبکه 21%، تمرکز شبکه 47/22%، دوسویگی 33/44% و انتقالپذیری شبکه 63/87% بود که تعاملات متقابل و انتقال آسان اطلاعات را نشان میدهد. میانگین فاصلة ژئودزیک نیز 2/085 بود که نزدیکی پیشرانها را بیان میکند. پیشرانهای مرکزی شامل نگرشهای محیطزیستی، آموزش و آگاهی، مشارکت جامعه و سیاستهای دولتی بودند که تأثیر مستقیمی بر مدیریت داشتند، در حالیکه پیشرانهای پیرامونی مانند فرهنگ محلی، توسعة اقتصادی و سیستمهای قانونی بهطور غیرمستقیم اثرگذار بودند. با توجه به چالشهایی مانند فرسایش خاک، تغییرات کاربری اراضی و آلودگی منابع آب که ناشی از عدم مدیریت مؤثر هستند، اتخاذ رویکردهای یکپارچه برای حل این ضرورت مییابد. بنابراین، این تحقیق میتواند مبنایی برای توسعة سیاستها و برنامههای مدیریتی مؤثر باشد که هدف آن حفظ منابع طبیعی و ارتقای کیفیت زندگی ساکنان منطقه است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تحلیل شبکههای اجتماعی؛ نظام اجتماعی-اکولوژیک؛ نظامهای پیچیده؛ مشارکت اجتماعی؛ مدیریت حوزة آبخیز | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 442 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 236 |
||