روش اجتهادی تجمیع ظنون تعریف، خاستگاه، ملاک و مؤلفهها، با تأکید بر رویکرد علامه بحرالعلوم | ||
| فقه و مبانی حقوق اسلامی | ||
| دوره 58، شماره 1، شهریور 1404، صفحه 3-22 اصل مقاله (704.63 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jjfil.2025.382407.669727 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی انواری نسب1؛ محمدتقی فخلعی* 2؛ علیرضا عابدی سرآسیا3 | ||
| 1دانشجوی دکترا، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی شهید مطهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 2استاد، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی شهید مطهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 3دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی شهید مطهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| فقیهان در مواجهه با مسائل مورد ابتلای جامعه و استنباط احکام شرعی مربوط به آن نگاههای متفاوتی دارند و از روشهای متعددی بهره بردهاند که همگی در ترازوی سنجش، اعتبار یکسانی نیافتهاند؛ برخی از آنها نقد شده و برخی دیگر منسوخ، و برخی نیز راهحلهای جدیدی محسوب میشوند که مورد توجه گذشتگان نبوده است. تجمیع ظنون، روشی اجتهادی، و مبنایی است نانوشته که دستکم برخی مؤلفههای آن مرتکز اذهان بسیاری از فقها بود و در منهج فقهی آنان مجال بروز یافته و با عرصههای متعددی از فقه و اصول مرتبط است و برای باورمند به آن، طیف وسیعتری از مستندات را در مسیر کشف و نیل به احکام فقهی فراهم میآورد. این مقاله با بهکارگیری روش توصیفی تحلیلی و نگاه دقیق به مسلک اجتهادی و آرای فقهی و اصولی سید محمدمهدی بحرالعلوم به عنوان یکی از شاگردان مبرز مکتب اصولی وحید بهبهانی، و با تجزیه و تحلیل مجموعهای از دادههای فقهی برای اولین بار به تبیین روش اجتهادی وی در قالب اندیشه تجمیع ظنون و نیز شناسایی مؤلفههای آن میپردازد. اثبات اعتبار ظن شخصی برآمده از این فرآیند و ملاک بودن آن نزد علامه بحرالعلوم و نیز تبیین عقلایی بودن این مسلک از دیگر نوآوریهای این مقاله است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| محمدمهدی بحرالعلوم؛ تجمیع ظنون؛ ظنون متراکم؛ مکتب فقهی؛ روششناسی اجتهاد؛ منهج فقهی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 753 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 400 |
||