| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,140 |
| تعداد مقالات | 76,848 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,528,435 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,570,649 |
سبکشناسی تذهیب نسخ خطی کتابت شده در دورۀ آل اینجو | ||
| نشریه هنرهای زیبا: هنرهای تجسمی | ||
| دوره 30، شماره 4، دی 1404، صفحه 79-94 اصل مقاله (2.3 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfava.2025.389324.667414 | ||
| نویسندگان | ||
| پگاه ابراهیمی1؛ صمد نجارپورجباری* 2 | ||
| 1کارشناسی ارشد نقاشی ایرانی، گروه کتابت و نگارگری، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| 2استادیار، گروه کتابت و نگارگری، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| سبکشناسی تزیینات کتابآرایی در نسخ خطی به شناخت سبکهای مختلف هنری در تاریخ کتابآرایی، شناسایی دیگر تولیدات و تشخیص آثار جعلی کمک میکند. یکی از انواع هنرهای کتابآرایی، تذهیب است. نوشتۀ حاضر با توجه به ضرورت شناخت سبکهای مختلف تذهیب در تاریخ کتابآرایی و با هدف شناسایی شاخصههای سبکی تذهیب نسخ خطی تولیدشده در نیمۀ اول قرن هشتم ه.ق تحت حمایت حکومت آل اینجو، تنظیم شده است. سؤال پژوهش از این قرار است: شاخصههای اصلی فرمی، ساختاری و رنگبندی در تذهیبهای نسخ خطی متعلق به دورۀ آل اینجو کداماند؟ در راستای پاسخ به سؤال پژوهش، 10 نسخۀ خطی تاریخدار و مذهَّب از این دوره در پنج مرحله سبکشناسی شدهاند. قابهای اصلی، قابهای فرعی، انواع نقوش و رنگهای به کار رفته شناسایی، دستهبندی و پرکاربردترین آنها مشخص شد. در نهایت شاخصههای سبکی تذهیب در این نسخهها اینگونه بدست آمد: کاربرد ترکیببندی کتیبة قلمدانی مزدوج و شمسه در آغاز نسخه. کاربرد قاب گوشوارهها و نیمترنج و تک گوشواره روبهروی کتیبهها در حاشیه بیرونی. نقش گل نیلوفر و ترکیببندی بوتهای آن. استفاده از قاب گرههای هندسی به شکل مستقل بدون دخالت دیگر نقوش. استفاده از نقوش متوّج و پولکی در حاشیه قابها و بهعنوان نقش تزیینی مستقل. همچنین طلایی رنگ غالب در این آثار است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تذهیب آل اینجو؛ کتابآرایی شیراز؛ نسخۀ خطی؛ سبکشناسی تذهیب | ||
| مراجع | ||
|
آژند، یعقوب (1393). مکتب نگارگری شیراز. (چاپ 2). متن.
پاکباز، رویین (1396). نقاشی ایرانی از دیرباز تا امروز. (چاپ 13). زرین و سیمین.
زرکوب شیرازی (1389). شیراز نامه. به کوشش محمدجواد جدی و احسانالله شکراللهی. متن.
زکریایی کرمانی، ایمان؛ خوشبخت، زهرا و خواجه احمد عطاری، علیرضا (1397). سبکشناسی تذهیبهای قرآنی در مکتب شیراز با تأکید بر مؤلفۀ فرمهای تزیینی. مطالعات هنر اسلامی. 14 (29)، 201- 228. https://www.doi.org/10.22034/ias.2018.91837
سامانیان، صمد و پورافضل، الهام (1396). تحلیل تطبیقی آرایههای تذهیب صفحات افتتاحیه در نسخ مکتب شیراز آل اینجو. مطالعات تطبیقی هنر. 7 (13)، 113-132. https://mth.aui.ac.ir/browse.php?mag_id=4&slc_lang=fa&sid=1
سعدی، شیخ مصلح الدین (1402). دیوان سعدی. وبلاگ کتاب بدیا برگرفته در اردیبهشت 1402 از https://digital.staatsbibliothek-berlin.de/werkansicht/?PPN=PPN635598353
شاد، محمد پادشاه (1892 م.). فرهنگ آنندرج (ج 3). چاپ سنگی. محفوظ در کتابخانة آستان قدس رضوی مشهد. شمارة عمومی 14223. صحراگرد، مهدی. (1387). کتابت و کتابآرایی در مکتب شیراز: سخنی دربارهی چند نشان در مصحفهای شیراز. آینه خیال. 2 (10)، 126-128. https://www.noormags.ir/view/fa/magazine/number/18826
عظیمی، حبیبالله. (1392). بررسی تحلیلی مکتب هنری شیراز با استناد به آرایههای نسخ خطی. آینه میراث. 15 (52)، 191-238. https://www.magiran.com/volume/84846
معتقدی، کیانوش (1387). کتاب و کتابآرایی در مکتب شیراز: شکوه و خوشنویسی و تذهیب در مکتب شیراز (سدههای هشتم و نهم هجری). آینه خیال. 2 (10)، 118 – 125. https://www.noormags.ir/view/fa/magazine/number/18826
نجارپورجباری، صمد (1403). سیر تحول فرمی و کارکردی تذهیب در سه قرآن منسوب به ابن بواب، یاقوت مستعصمی و شیوه یاقوت. جلوه هنر. 16(3)، 147-160. https://www.doi.org/10.22051/jjh.2023.44067.1996
هوشیار، مهران و وحیده میرزاخانلو (1395) ویژگیهای ساختاری تذهیب قرآن تاش خاتون. نگره. 11 (40)، 5- 15. https://doi.org/10.22070/negareh.2016.420
Azhand, Y. (2014). The Shiraz school of painting (2nd ed.). Tehran: Matn. (in Persian) Azimi, H. (2013). Analytical study of the Shiraz artistic school based on the ornamentation of manuscripts. Ayene-ye Miras, 15(52), 191–238. (in Persian) Ġazzālī. Abū Ḥāmid (2024) Kīmiyyā-i Saʿādat. Retrieved Access Date from April 2024. http://archivesetmanuscrits.bnf.fr/ark:/12148/cc101336d Ferdowsi. Abolghasem (2024). Shahnameh. Access Date from April 2024. https://asia.si.edu/explore-art- culture/collections/search/?edan_q=+Folio+from+a+Shahnama+&&edan_fq[]=place:Shiraz&edan_fq[]=date:1300s Houshiar, M. & Mirzakhanlou. (2016). The illumination of “Tashi khatun’s Quran”. Negareh. 11(40): 5-15. (in Persian) Monshi. Nasrallah (2023). Kalilah and Demna. Retrieved Access Date from June 2023. https://www.bl.uk/manuscripts/Viewer.aspx?ref=or_13506_fs001r Motaghedi. K. (2008). Calligraphy and book decoration in the Shiraz school: glory and calligraphy and illumination in Shiraz school (Eighth and Ninth centuries A.H.). Ayene-ye Khial, 2(10), 118-125. (in Persian) Muhammad Aufi. Sadiduddin (2024) Ğavāmi‛ Al-Ḥikāyāt va Lavāmi‛ Al-Rivāyāt. Retrieved Access Date from April 2024 http://archivesetmanuscrits.bnf.fr/ark:/12148/cc907481 Najarpour Jabari, S. (2024). The formal and functional Evolution of illumination in three Qurans attributed to Ibn Bawab, Yaqut Mustasami, and Yaqut styles. Glory of Art( jelve-y-honar ). 16(3): 147-160. (in Persian) Pakbaz, R. (2017). Iranian painting from ancient times to the present (13th ed.). Zarrin & Simin. (in Persian) Qazwīnī, Zakarīyā ibn Muḥammad (2024). Āthār al-bilād wa-akhbār al-ʿibād. Retrieved Access Date from April 2024. https://www.qdl.qa/archive/81055/vdc_100023438862.0x000001 Saadi. Muslehuddin (2024). Saʿdī: Dīwān, 1306. Retrieved Access Date from April 2024. http://resolver.staatsbibliothek-berlin.de/SBB00002D7700000000 Sahragard, M. (2008). Calligraphy and book decoration in the Shiraz school: A discussion on some Signs in Shiraz Qur'ans. Ayene-ye Khial, 2(10), 126–128. (in Persian) Samanian, S. & Pourafzal E. (2017). Comparative Analysis of the Illumination Components of the frontispieces in Shiraz school manuscripts from Injuid period to Timurid period. Motaleate-e Tatbiqi-e Honar. 7(13), 113-132. (in Persian) Shad, M. Padshah. (1892). Anandraj dictionary (Vol. 3). Lithographic print. Mashhad: Astan Quds Razavi Library, No. 14223. (in Persian) Wright, E. (2012). The look of the book: manuscript production in Shiraz, 1303-1452. University of Washington Press. Zakariae Kermani, I. Khoshbakht. & Khajeh Ahmad Atari. (2018). Stylistics of Qur’anic illumination in Shiraz school with emphasis on the decorative forms factor. Islamic Art. (29) 14. 201- 228. (in Persian) Zarkub Shirazi. (2004). Shiraz Nameh. By the efforts of Mohammad-Javad Jodai, Ehsanullah Shakrollahi. Matn (in Persian) | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 401 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 5,927 |
||