میز خدمت الکترونیک
دوره ویراستاری

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات127
تعداد شماره‌ها7,140
تعداد مقالات76,846
تعداد مشاهده مقاله154,477,215
تعداد دریافت فایل اصل مقاله116,537,137
سلیمانی نژاد, ثمره, جمشیدی, امید, شفیعی, فاطمه. (1404). واکاوی عوامل موثر بر تغییرات ساختاری-کارکردی روستاهای شهرستان تنکابن. , 16(4), 189-204. doi: 10.22059/jrur.2025.384182.1994
ثمره سلیمانی نژاد; امید جمشیدی; فاطمه شفیعی. "واکاوی عوامل موثر بر تغییرات ساختاری-کارکردی روستاهای شهرستان تنکابن". , 16, 4, 1404, 189-204. doi: 10.22059/jrur.2025.384182.1994
سلیمانی نژاد, ثمره, جمشیدی, امید, شفیعی, فاطمه. (1404). 'واکاوی عوامل موثر بر تغییرات ساختاری-کارکردی روستاهای شهرستان تنکابن', , 16(4), pp. 189-204. doi: 10.22059/jrur.2025.384182.1994
سلیمانی نژاد, ثمره, جمشیدی, امید, شفیعی, فاطمه. واکاوی عوامل موثر بر تغییرات ساختاری-کارکردی روستاهای شهرستان تنکابن. , 1404; 16(4): 189-204. doi: 10.22059/jrur.2025.384182.1994

واکاوی عوامل موثر بر تغییرات ساختاری-کارکردی روستاهای شهرستان تنکابن

پژوهش های روستائی
مقاله 11، دوره 16، شماره 4، آبان 1404، صفحه 189-204    اصل مقاله (894.28 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrur.2025.384182.1994
نویسندگان
ثمره سلیمانی نژاد؛ امید جمشیدی* ؛ فاطمه شفیعی
گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
چکیده
پایداری یا ناپایداری مناطق روستایی، یکی از مباحث اساسی در دستیابی به توسعه پایدار کشور به شمار می‌رود. در این فرایند، توجه به ابعاد اقتصادی، اجتماعی، کالبدی، فضایی و اکولوژیکی روستاها ضروری است. ازاین‌رو، مطالعه حاضر قصد دارد عوامل مؤثر بر تغییرات ساختاری-کارکردی روستاها را در شهرستان تنکابن واکاوی کند. این تحقیق از نوع پیمایشی با رویکرد کمی بود و جامعه آماری آن را خانوارهای روستایی ساکن در روستاهای شهرستان تنکابن (بخش مرکزی) تشکیل دادند که 250 خانوار با استفاده از فرمول دانیل و به روش نمونه‌گیری چندمرحله‌ای با انتساب متناسب  انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسش‌نامه بود که روایی صوری آن توسط گروهی از متخصصان و صاحب‌نظران تأیید شد و برای تعیین پایایی آن از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد که مقدار آن مناسب بود. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای Win26 SPSS و  SmartPLS V4 بهره گرفته شد. یافته‌های بخش انعکاسی مدل ارزیابی نشان داد که روایی همگرا و تشخیصی سازه‌ها در حد مناسب برآورد شدند. نتایج حاصل از مدل مؤلفه‌های سلسله‌مراتبی بر روی 55 متغیر تغییرات ساختاری-کارکردی پنج عامل را شناسایی کرد. باتوجه‌به مقدار ضرایب مسیر به ترتیب سازه‌های عوامل سیاسی- نهادی (452/0)، عوامل فیزیکی- کالبدی (409/0) و سپس عوامل اجتماعی- فرهنگی (289/0) از مهم‌ترین سازه‌های مؤثر بر تغییرات ساختاری-کارکردی روستاها بودند. این نتایج بر اهمیت برنامه‌ریزی جامع و مشارکت‌محور برای بهبود وضعیت روستاها و جلوگیری از بروز تغییرات ساختاری-کارکردی منفی در روستاهای موردمطالعه تأکید می­کند.
کلیدواژه‌ها
توسعه پایدار؛ کشاورزی؛ سکونتگاه‌های روستایی؛ کاربری اراضی؛ تحلیل سلسله مراتبی
مراجع
  1. احمدی، سودابه؛ صادقلو، طاهره و شایان، حمید. (1403). واکاوی تأثیر توسعه گردشگری در بازساخت نواحی روستایی (موردمطالعه: روستاهای شهرستان طرقبه شاندیز). پژوهش‌های روستائی، 15(2)، 281-260. doi: 10.22059/jrur.2024.366442.1873
  2. اصلانی سنگده، بیتا و امینی، عباس. (1400). تحلیل ساختاری دگرگونی‌های روستائیت کشاورزی در استان اصفهان. پژوهش­های روستائی، 12(4)، 767-750. doi: 10.22059/jrur.2021.325709.1648
  3. احمـــدی، شیرکو. (1399). بررسی عوامل مؤثر بر سکونتگاه‌های زیستی روستایی (مطالعه موردی: شهرستان سردشت). پایداری، توسعه و محیط‌زیست، 1(1)، 50-29. doi: 20.1001.1.24233846.1399.1.1.3.7
  4. جمالی پور، محسن؛ شاهپوری، احمدرضا و قربانی، محمد. (1394). عوامل مؤثر بر شکل‌گیری تغییر کاربری اراضی در استان مازندران (مطالعه موردی: شهرستان تنکابن). اقتصاد و توسعه کشاورزی، 29 (2)، 115-107. doi:10.22067/jead2.v0i0.27902
  5. حیدری، زهرا؛ بدری، سید علی؛ رضوانی، محمدرضا و دربان آستانه، علیرضا. (1401). تحلیل نگرش‌ها و گرایش‌های گردشگران نسبت به گردشگری کشاورزی مبتنی بر جامعه محلی (منطقه موردمطالعه: روستاهای شهرستان تنکابن). برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، 11(40)،40-7.  doi: 10.22080/jtpd.2022.20965.3483
  6. ریاحی، وحید؛ کرمی نسب، صدیقه و بیات، مقصود. (1397). بررسی عوامل مؤثر بر تحولات ساختاری- کارکردی سکونتگاه‌های روستایی (موردمطالعه: بخش کردیان- شهرستان جهرم). راهبردهای توسعه روستایی، 5 (2)، 196-173. doi: 10.22048/rdsj.2018.80666.1642
  7. سازمان جهاد کشاورزی استان مازندران. (1401). اداره آمار و اطلاعات.
  8. صدیقی، صابر. (1395). تبیین عوامل تشدیدکننده تغییرات کاربری اراضی (مطالعه موردی: شهرستان محمودآباد). پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد جغرافیا و برنامه­ریزی روستایی. گرایش مدیریت توسعه پایدار روستایی. دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.
  9. عسکری رابری، اباصلت؛ عباس‌زاده، شهاب و آبرون، علی‌اصغر. (1396). ارزیابی تغییرات ساختار معماری مسکن و عرصه حیات در روستاها (مطالعه موردی: روستای ریاب- خراسان رضوی). مسکن و محیط روستا، ۳۶ (۱۵۹)، 50-35.
  10. علیائی، محمدصادق و عزیزی، سمیه. (1398). عوامل مؤثر بر تحولات کارکرد اقتصادی سکونتگاه‌های روستایی در شهرستان ری. اقتصاد فضا و توسعه روستایی، ۸ (۲۷) :238-223.
  11. فاضل‌نیا، غریب و افشار عمرانی، الهام. (1392). تحلیل تأثیر تقاضای اجتماعی بر کاربری اراضی روستاهای شهرستان تنکابن. نشریه جغرافیا و توسعه، 11 (33)، 38-27. doi: 10.22111/gdij.2013.1320.
  12. کاظمی چمسورک، زینب؛ جلالیان، حمید و زنگانه، احمد. (1398). تحلیل تحولات ساختاری ـکارکردی روستاهای در حال گذار شهرستان ایوان. برنامه‌ریزی توسعه کالبدی، 6 (4)، 41-27. doi: 10.30473/psp.2020.6586
  13. کمانرودی کجوری، موسی و قلی‌نیا، صادق. (1398). پراکنده­رویی شهر بابل و تغییرات ساختاری-کارکردی روستاهای پیرامون-مطالعه موردی: روستای "سیاه کلا محله". مطالعات ساختار و کارکرد شهری، 6 (19)، 72-47. doi: 10. 2080/shahr.2019.15550.1697
  14. مرکز آمار ایران. (1395). نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن. سازمان برنامه‌وبودجه کشور.
  15. مؤمنی، حسن و جولایی، سمیرا. (1402). بازشناسی ساختاری ـ کارکردی روستاهای هالیدی (تعطیلات) در قلمرو کردان. اقتصاد فضا و توسعه روستایی. ۱۲ (۴۶)، 98-85. doi: 10.61186/serd.12.46.85
  16. نصیری زارع، سعید و ریاحی، وحید. (1401). تحلیل رابطه‌ تغییرات کارکردی با ارزش‌های روستایی در نواحی حومه‌ای (موردمطالعه: روستاهای بخش لواسانات شمال تهران). پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی،3(8)، 18-1. doi: 20.1001.1.27173747.1401.3.8.1.8
  17. نورانی، محدثهغ آمار، تیمور و قریشی میناآباد، محمد باسط. (1400). تحلیل تغییر کارکرد اقتصادی، تولیدی و صنعتی روستاهای پیراشهری لنگرود. فصلنامه علمی برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 11(44)،  268-253.  doi: 10.30495/jzpm.2022.4067
  18. Agriculture Organization of Mazandaran. (2022). Department of Statistics and Information. https://jkmaz.ir/. [In Persian].
  19. Ahmadi, S., Sadeghloo, T., & Shadyan, H. (2024). Analyzing the Impact of Tourism Development on the Reconstruction of Rural Areas (Case Study: Villages of Torghabeh-Shandiz City). Journal of Rural Research, 15(2), 260-281. doi: 10.22059/jrur.2024.366442.1873. [In Persian].
  20. Ahmadi, Sh. (2020).Study of Effective Factors on Rural Biological Settlements (Case Study: Sardasht City). Journal of Sustanble, development & encironment, 1(1), 29-50. doi: 20.1001.1.24233846.1399.1.1.3.7 [In Persian].
  21. Aniah, P., Kaunza-Nu-Dem, M. K., & Ayembilla, J. A. (2019). Smallholder farmers' livelihood adaptation to climate variability and ecological changes in the savanna agro ecological zone of Ghana. Heliyon, 5(4). doi:10.1016/j.heliyon.2019.e01492
  22. Askari Raberi, A., Abbaszadeh, Sh., & Abrun, A. (2017). Evaluation of Changes in the Architectural Structure of Housing and Living Spaces in Villages (Case Study: Riyah Village, Razavi Khorasan Province). Housing and Rural Environment, 36(159), 35-50. [in Persian].
  23. Aslani Sangdeh, B. and Amini, A. (2022). Structural Analysis of Agricultural Rurality Evolution in Isfahan Province. Journal of Rural Research, 12(4), 750-767. doi: 10.22059/jrur.2021.325709.1648 [in Persian].
  24. Chen, S., Mehmood, M. S., Liu, S., & Gao, Y. (2022). Spatial pattern and influencing factors of rural settlements in Qinba Mountains, Shaanxi Province, China. Sustainability, 14(16), 10095. doi: /10.3390/su141610095
  25. Daniel, W. W. (1999). Biostatistics: A Foundation for Analysis in the Health Sciences.
  26. Fazelneia, G., & Omranei, E. (2013). Analyzing the Effect of Social Demands on Land Uses of the Villages in Tonkabon Township. Geography and Development, 11(33), 27-38. doi: 10.22111/gdij.2013.1320. [In Persian].
  27. Ge, D., Long, H., Qiao, W., Wang, Z., Sun, D., & Yang, R. (2020). Effects of rural–urban migration on agricultural transformation: A case of Yucheng City, China. Journal of Rural Studies, 76, 85-95. doi: /10.1016/j.jrurstud.2020.04.010
  28. Halfacree, K. (2007). Back‐To‐The‐Land In The Twenty‐First Century – Making Connections With Rurality. Tijdschrift Voor Economische En Sociale Geografie, 98(1), 3–8. doi:10.1111/j.1467-9663.2007.00371.x
  29. Heydari, Z., Badri, S. A. , Rezvani, M. R. , & Darban Astaneh, A.R. (2022). Analysis of tourist's attitudes and tendencies towards community based Agritourism (Study area: villages of Tonekabon township). Journal of Tourism Planning and Development, 11(40), 7-40. doi: 10.22080/jtpd.2022.20965.3483 [in Persian].
  30. Jamalipour, M., Shahpouri, A., & Ghorbani, M. (2015). Factors Affecting the Formation of Change in Land Use in the Mazandaran Province: A Case Study of Tonekabon. Journal of Agricultural Economics and Development, 29(2), 107-115. doi: 10.22067/jead2.v0i0.27902. [In Persian].
  31. Jihad-e-Agriculture Organization of Mazandaran Province. (2022). Department of Statistics and Information. [in Persian].
  32. Kamanroodi Kojouri, M., & Gholinia, S. (2019). Sprawl of Babol city and structural-functional changes of the surrounding villages-Case study: Siakalamahaleh Village. Urban Structure and Function Studies, 6(19), 47-72. doi: 10.22080/shahr.2019.15550.1697 [in Persian].
  33. Kanto, S., Wisadirana, D., Chawa, A. F., & Umanailo, M. C. B. (2020). Change in community work patterns. In Proceedings of the International Conference on Industrial Engineering and Operations Management (pp. 2496-502).
  34. Kazemi Chamsourak, Z., Jalalian, H., & Zanganeh, A. (2020). Analysis of functional - structural changes in transitional villages of Aivan County. Physical Social Planning, 6(4), 27-41. doi: 10.30473/psp.2020.6586. [In Persian].
  35. Korsgaard, S., Müller, S., & Tanvig, H. W. (2015). Rural entrepreneurship or entrepreneurship in the rural–between place and space. International Journal of Entrepreneurial Behavior & Research, 21(1), 5-26. doi: 10.1108/ijebr-11-2013-0205 
  36. Li, Y., Westlund, H., & Liu, Y. (2019). Why some rural areas decline while some others not: An overview of rural evolution in the world. Journal of Rural Studies, 68, 135-143. doi: 10.1016/j.jrurstud.2019.03.003 
  37. Liu, Y., Dai, L., Long, H., Woods, M., & Fois, F. (2022). Rural vitalisation promoted by industrial transformation under globalization: The case of Tengtou village in China. Journal of Rural Studies, 95, 241-255. doi: 10.1016/j.jrurstud.2022.09.020
  38. Momeni, H. & Joolaee, S. (2023). Structural-Functional Recognition of Holiday Villages in the Kurdan Region. Space Economy and Rural Development, 12(46), 85-98. doi: 10.61186/serd.12.46.85 [in Persian].
  39. Nasire Zare, S. & Riahi, V. (2022). Analysis of the relationship between functional changes and rural values in suburban areas (Case study: Villages of Lavasanat district in the north of Tehran). Economic Geography Research, 3(8), 1-18. doi: 20.1001.1.27173747.1401.3.8.1.8 [in Persian].
  40. Nourani, M., Amar, T., & Ghoreshi Minabad, M. B. (2022). Analysis of Economic-Production and Industrial Functional Changes in Peri-Urban Villages of Langrood. Regional Planning, 11(44), 253-268. doi: 10.30495/jzpm.2022.4067 [in Persian].
  41. Oliaee, M.Sadegh. & Azizi, S. (2019). Factors Affecting the Evolution of Economic Functions in Rural Settlements in Ray County. Space Economy and Rural Development, 8(27), 223-238. [in Persian].
  42. Riahi, V., Karaminasab, S. & Bayat, M. (2018). Factors affecting structural - functional changes in rural settlements (case study: Kurdian district - city of Jahrom). Rural Development Strategies, 5(2), 173-196. doi: 10.22048/rdsj.2018.80666.1642 [in Persian].
  43. Ringle, C. M., Hair, J., Hult, G. T. M., & Sarstedt, M. (2016). A Primer on Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). United States: SAGE Publications
  44. Sarstedt, M., Ringle, C. M., & Hair, J. F. (2021). Partial least squares structural equation modeling. In Handbook of market research (pp. 587-632). Cham: Springer International Publishing
  45. Sedighi, S. (2016). Explaining Factors Intensifying Land Use Changes (Case Study: Mahmoudabad County). Master's Thesis in Geography and Rural Planning, Sustainable Rural Development Management Orientation, Faculty of Geography, University of Tehran. [in Persian].
  46. Shucksmith, M., & Brown, D. L. (Eds.). (2016). Routledge International Handbook of Rural Studies, 442–454. doi: 10.4324/9781315753041-50
  47. Sikorski, D., Latocha, A., Szmytkie, R., Kajdanek, K., Miodońska, P., & Tomczak, P. (2020). Functional changes in peripheral mountainous areas in east central Europe between 2004 and 2016 as an aspect of rural revival? Kłodzko County case study. Applied Geography, 122, 102223. doi: 10.1016/j.apgeog.2020.102223
  48. Statistical Center of Iran. (2016). Detailed Results of the General Population and Housing Census. Plan and Budget Organization of Iran. [in Persian].
  49. Steiner, A., & Fan, S. (2019). Rural revitalization: Tapping into new opportunities. International Food Policy Research Institute. doi: 10.2499/9780896293502_02
  50. United nation. (2024). Available at; https://unstats.un.org/sdgs/report/2019/Goal-01/#:~:text=About%2079%20per%20cent%20of,under%2014%20years%20of%20age.
  51. World bank. (2024). Available at; https://data.worldbank.org/indicator/SP.RUR.TOTL.ZS?locations=IR
  52. Zhao, J., & Li, T. (2021). Social Capital, Financial Literacy, and Rural Household Entrepreneurship: A Mediating Effect Analysis. Frontiers in Psychology, 12. doi: 10.3389/fpsyg.2021.724605
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 439
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 73





سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب