ظرفیت‌سنجی گونههای مرجعیت علمی قرآن در مطالعات روانشناختی | ||
| روان شناسی قرآن بنیان | ||
| مقاله 7، دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 2، خرداد 1402، صفحه 125-140 اصل مقاله (305.39 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/qpsj.2023.101844 | ||
| نویسنده | ||
| مرتضی عزیزی* | ||
| دانشجوی دکتری، دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف پژوهش حاضر بررسی ظرفیت‌های مرجعیت علمی قرآن در مطالعات روانشناختی بوده و درصدد پاسخ به این سؤال است که آیا تمامی گونههای مرجعیت علمی قرآن، قابلیت انجام مطالعات روانشناختی را دارند؟ مرجعیت علمی قرآن به عنوان یک اَبَرنظریه، ظرفیت‌های گسترده‌ای را برای مطالعات میان‌رشته‌ای فراهم می‌کند. یکی از این حوزه‌ها، مطالعات میان‌رشته‌ای قرآن و روانشناسی است. پنج گونه مرجعیت علمی قرآن مطرح شده است: ۱- گونه اثرگذاری استنباطی (مرجعیت به منزله منبع)، ۲- گونه اثرگذاری استلهامی (مرجعیت به منزله الهام‌بخشی)، ۳- گونه اثرگذاری استکمالی (مرجعیت به منزله کمال‌بخشی)، ۴- گونه اثرگذاری حکمیتی (مرجعیت به منزله میزان)، و ۵- گونه اثرگذاری نگرشی و بینشی (مرجعیت به منزله تعیین‌کننده و تغییر‌دهنده نگرش یا بینش). در این راستا، با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی، به بررسی و تحلیل پنج گونه مرجعیت علمی قرآن پرداخته می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهند که قرآن به‌عنوان یک منبع غنی وحیانی، ظرفیت‌های متنوعی برای تحلیل و بررسی جنبه‌های مختلف روانشناسی دارد. در گونه اثرگذاری استنباطی، قرآن به‌عنوان منبعی برای استخراج آموزه‌های روانشناختی مورد استفاده قرار می‌گیرد و پژوهشگرانی نظیر نجاتی و کاویانی به بررسی این مفاهیم پرداخته‌اند. گونه اثرگذاری استلهامی نشان می‌دهد که قرآن می‌تواند الهام‌بخش پژوهش‌های روانشناختی باشد و قصص و حکایت‌های قرآنی به‌عنوان الگوهای مثبت و منفی در تحلیل رفتارها استفاده می‌شوند. در گونه اثرگذاری استکمالی، مفاهیم قرآنی به‌عنوان بُعدی مکمّل برای نظریه‌های روانشناسی معرفی می‌شوند که می‌توانند به تکامل این نظریه‌ها کمک کنند. گونه اثرگذاری حکمیتی قرآن به‌عنوان معیاری برای صحّت‌سنجی مطالعات روانشناختی مورد بررسی قرار می‌گیرد و پژوهشگران تطبیقی به ارزیابی مفاهیم روانشناسی در مقابل آموزه‌های قرآنی می‌پردازند. در نهایت، گونه اثرگذاری نگرشی و بینشی، تأثیر قرآن بر تغییر نگرش‌ها و بینش‌های پژوهشگران در علم روانشناسی را مورد توجه قرار می‌دهد. نتایج این پژوهش نشان‌دهنده ظرفیت‌های فراوان قرآن در مطالعات روانشناختی و ضرورت بهره‌گیری از آن در تحلیل و تبیین مسائل روانشناختی معاصر است. همچنین، پژوهش حاضر می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای تحقیقات آینده در این حوزه به‌کار رود و توجه به اصول و مبانی قرآنی را در طراحی و اجرای تحقیقات روانشناختی ضروری می‌سازد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| مرجعیت علمی؛ قرآن کریم؛ مطالعات روانشناختی؛ روانشناسی؛ اثرگذاری استنباطی؛ اثرگذاری استلهامی؛ اثرگذاری استکمالی؛ اثرگذاری حکمیتی؛ اثرگذاری نگرشی و بینشی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 617 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 390 |
||