پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,147 |
| تعداد مقالات | 76,904 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,929,659 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,902,410 |
کنشمندیِ زنانِ خانواده در تعاطی با پیشرانهای حکمرانی در عصر صفویه | ||
| پژوهشهای انسانشناسی ایران | ||
| مقاله 2، دوره 15، شماره 1، شهریور 1404، صفحه 29-46 اصل مقاله (1.61 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijar.2025.388317.459899 | ||
| نویسندگان | ||
| زهرا سادات کشاورز* 1؛ مسلم طاهری کل کشوندی2 | ||
| 1دکترای تخصصی گروه تاریخ تشیع، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| 2استادیار گروه شیعهشناسی، دانشکدۀ الهیات، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: تأمل بر خانواده به مثابه زیستِ پایه، نیازمند نگاه به تاریخ اجتماعی است اما گم گشتگیِ بُعد اجتماعیِ تاریخ در ایران، مانعی سرسخت در برابر این تأمل بوده است. خانواده بهرغم آنکه همواره بهعنوان اجتماعِ پایه معرفی میشود، نهادی بهغایت اثرگذار در زیست عمومی جامعه است و مقیاس خُردِ آن بهمعنای کم اهمیت بودن آن نیست و دقیقاً به همین سبب، اثرگذاریهای متقابل این نهاد با دیگر نهاد، همواره محل اندیشهورزی بوده است. خانواده بهرغم آنکه همواره بهعنوان اجتماعِ پایه معرفی میشود، نهادی بهغایت اثرگذار در زیست عمومی جامعه است و مقیاس خُردِ آن به معنای کم اهمیت بودن آن نیست و دقیقاً به همین سبب، اثرگذاریهای متقابل این نهاد با چهار نهاد مطرحِ دیگر در جامعهشناسی، همواره محل تتبع و اندیشهورزی بوده است. از اساس جامعهشناسی استانداردهای سختگیرانهای برای انتساب عنوان نهاد به برخی ساختارها داشته است و تنها پنج ساختار موفق به کسب سایر این استانداردها شدهاند که عبارت از نهاد سیاست، نهاد اقتصاد، نهاد آموزش، نهاد دین، و نهاد خانواده هستند. حتی صرف عظمت ساختارهایی غیر از خانواده که جامعهشناسی عنوان نهاد را به آنها اطلاق کرده است میتواند گویای اهمیت خانواده در این مجموعه باشد. بخشی از این اهمیت ناشی از آن است که خانواده میتواند منشأ کنشهایی باشد که در صورت تداوم و محیا بودن شرایط، سایر نهادها را متأثر سازد. بهعنوان مثال و متناسب با موضوع پژوهش حاضر، کنشهای زنان به عنوان جزء اساسی خانواده، در صورت تنوع و در صورت شکستن برخی قالبهای مکرر میتواند بر نهادهایی با مقیاسهای بزرگتر نیز تأثیر بگذارد. خانواده در عین حال میتواند محل اثرپذیری از سایر نهادها نیز باشد و فیالمثل نوع سیاستگذاریهای ساختار حکمرانی میتواند به پیشرانهایی در حوزه خانواده بدل شود. روششناسی: بر این اساس، سؤال اصلی پژوهش آن است که آیا کنشهای زنان عصر صفوی یکدست بوده است یا متنوع؟ و آیا نسبتی احتمالی میان این کنشها با پیشرانهای حکمرانی صفویه وجود داشته است؟ پژوهش حاضر بر این فرضیه که نسبتهایی میان کنشهای زنان با پیشرانهای حکمرانی در عصر صفویه وجود دارد، تمرکز کرده است اما در ادامه، کنش سنتی و عاطفی را جستجو کرده است. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی به اعتبار تحلیل دادههای تاریخی در نظریه ماکس وبر، گویای وجود کنش زنانِ عصر صفوی بهرغم برخی کلیشههای محدودکننده خانواده است. یافتهها: رویکرد بینارشتهای پژوهش حاضر با مبنا قرار دادن نظریه سنخبندی انواع کنشها توسط وبر و جستجوی این کنشها بر اساس دادههای کمشمار مربوط به زنان دوره صفویه سعی در انعکاس این معنا داشت که صفویه بهرغم آنکه نمونهای نسبتاً درخشان از دگرگونیهای کم سابقه در سپهر سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بوده است به نظر میرسد آنجا که نوبت به گشودن دروازه نقشهای متهورانه به روی زنان است مواجههای بسیار تخفیفآمیز داشته است. زنان را تنها شایسته نقشهایی محدود به چارچوبه خانواده دانسته و در چارچوبه گفته شده نیز صرفاً به نقشهای محول بسنده کرده است و چنین وضعیتی را عمدتاً از طریق برخی پیشرانهای حکمرانی ایجاد نموده است.کنشهای سنتی و کنشهای عاطفی عموماً تابعی از پیشرانهایی چون پایگاه اخباری صفویه و اِعمال قوانین محدودیتزا بودهاند. این کنشها متأثر از پیشرانهایی چون تربیت فرزندان تا مرحلهای، فرزندآوری، ظرفیتهای جنسی، خانهداری، فعالیتهای یدی، دامداری، زراعت، پشمریسی و نظایر آن و مادرانگی درباره کنشهای سنتی و عاطفی یادشده میباشد | ||
| کلیدواژهها | ||
| پیشران حکمرانی؛ خانواده؛ زنان؛ کنشمندی؛ کنشِ سنتی؛ کنشِ عاطفی | ||
| مراجع | ||
|
آرون، ریمون (1377)، مراحل اساسی سیر اندیشه در جامعهشناسی، ترجمه باقر پرهام، انتشارات علمی و فرهنگی: تهران.
آصف، محمد هاشم (1348)، رستم التواریخ، به کوشش محمد مشیری، انتشارات تابان: تهران.
ابنخلدون، عبدالرحمن (1359)، مقدمه، ترجمه محمّد گنابادی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب: تهران.
ابیصعب، رولاجردی (1396)، تغییر مذهب در ایران، ترجمه منصور صفتگل، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی: تهران.
اولئاریوس، آدام (1363)، سفرنامه، ترجمه احمد بهپور، انتشارات ابتکار: تهران.
اولیویه (1371)، سفرنامه، ترجمه محمدطاهر میرزا، تصحیح غلامرضا ورهرام، انتشارات اطلاعات: تهران.
براون، ادوارد (1375)، تاریخ ادبیات ایران (از آغاز عصر صفویه تا زمان حاضر)، ترجمه بهرام مقدادی، انتشارات مروارید: تهران.
تاورنیه، ژان بابتیست (1369)، سفرنامه، ترجمه ابوتراب نوری، کتابفروشی سنائی: اصفهان.
ترکمان، اسکندربیگ (1382)، تاریخ عالمآرای عباسی، تصحیح ایرج افشار، انتشارات امیرکبیر: تهران.
خواندمیر، غیاثالدین بن همامالدین الحسینی (۱۳۵۳)، حبیب السیر، زیر نظر محمد دیر سیاقی، انتشارات خیام: تهران.
خوانساری، میرزا محمدباقر (1390ق)، روضات الجنات فی احوال العلماء و السادات، نشر اسماعیلیان: قم.
دلاواله، پیترو (1370)، سفرنامه، ترجمه شعاعالدین شفا، انتشارات علمی و فرهنگی: تهران.
رازی، عبدالجلیل (1371ق)، النقض معروف به بعض مثالب النواصب فی نقض بعض فضایح الروافض، تصحیح جلالالدین حسینی ارموی (محدث)، ]بینا[: ]بیجا[.
ساروخانی، باقر (1370)، جامعهشناسی خانواده، تهران: سروش.
سانسون، مارتین (1346)، سفرنامه، ترجمه تقی تفضلی، انتشارات ابنسینا: تهران.
سفرنامههای ونیزیان در ایران (1349). ترجمه منوچهر امیری، انتشارات خوارزمی: تهران.
سیوری، راجر (1387)، ایران عصر صفوی، ترجمه کامبیز عزیزی. نشر مرکز: تهران.
شاردن، ژان (۱۳۵۰)، سفرنامه. ترجمه محمد عباسی، انتشارات امیرکبیر: تهران.
شاردن، ژان(1372)، سفرنامه، ترجمه اقبال یغمایی، انتشارات توس: تهران.
شهرستانی، محمّدبن عبدالکریم (1361)، توضیح الملل (الملل و النحل)، تحقیق و تصحیح محمدرضا جلالی نائینی، نشر اقبال: تهران.
فطرت، میرزا معزالدین (بیتا)، سفینه فطرت. نسخه خطی، کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی: تهران.
فلسفی، نصرالله (1353)، زندگانی شاه عباس اول، انتشارات دانشگاه تهران: تهران.
فلیک، اوه (1390)، درآمدی بر تحقیق کیفی، ترجمه هادی جلیلی، انتشارات نو: تهران.
فندرسکی، سیدابوطالب (1388)، تحفه العالم، به کوشش رسول جعفریان، مرکز اسناد شورای اسلامی: تهران.
فیگوئروا، دنگارسیا (1363)، سفرنامه، ترجمه غلامرضا سمیعی، انتشارات نو: تهران.
فومنی گیلانی، عبدالفتاح (1349)، تاریخ گیلان، به کوشش منوچهر ستوده، نشر فرهنگ ایران: تهران.
کارری، جملی (1348)، سفرنامه، ترجمه عباس نخجوانی و عبدالعلی کارنگ، اداره کل فرهنگ و هنر آذربایجان شرقی: تبریز.
کربن، هانری (1377)، تاریخ فلسفه اسلامی، ترجمه سیّدجواد طباطبائی، انتشارات کویر: تهران.
کروسینسکی، یوداش تادوش (1363)، سفرنامه، ترجمه عبدالرزاق دنبلی، با مقدمه و تصحیح مریم میراحمدی، انتشارات توس: تهران.
کرویس، دیرک وان در (1380)، شاردن و ایران تحلیلی از اوضاع ایران در قرن هفدهم میلادی، ترجمه حمزه اخوان تقوی، نشر و پژوهش فرزان: تهران.
کمپفر، انگلبرت (۱۳۶۳)، سفرنامه، ترجمه کیکاووس جهانداری، انتشارات خوارزمی: تهران.
کوئن، بروس (1372)، درآمدی به جامعهشناسی، ترجمه محسن ثلاثی، نشر فرهنگ معاصر: تهران.
مفید، محمدبن نعمان (1413ق)، اوائل المقالات، به کوشش مهدی محقق، انتشارات دانشگاه تهران و مؤسسه مطالعات اسلامی: تهران.
منجمیزدی، جلال الدین محمد (1366)، تاریخ عباسی، به کوشش سیفالله وحیدنیا، انتشارات وحید: تهران.
نوایی، عبدالحسین؛ غفاریفرد، عباسقلی (1403)، تاریخ تحولات سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی ایران در دوره صفویه، تهران، سمت.
مؤلف ناشناخته (1363)، عالمآرای صفوی، به اهتمام یدالله شکری، انتشارات اطلاعات: تهران.
والهاصفهانی، محمدیوسف (1372)، خلد برین، به کوشش میرهاشم محدث، انتشارات بنیاد موقوفات محمود افشار: تهران.
وبر، ماکس (۱۳۷۴)، اقتصاد و جامعه، ترجمه مصطفی عمادزاده و همکاران، انتشارات سمت: تهران.
وحیدقزوینی، محمدطاهر (۱۳۲۹)، عباسنامه یا شرح زندگانی 22ساله شاهعباس ثانی1152-1073، تصحیح و تحشیه ابراهیم دهگان، کتابفروشی داودی: اراک.
ولش، آنتونی (1385)، نگارگری و حامیان صفوی، ترجمه روحالله رجبی، انتشارات فرهنگستان هنر: تهران.
Fukuyama, F. (2013). What is governance? Governance, New York: St. Martin’s Press.
Neuman, W. Lawrence. (2000). Social research methods; qualitative and quantitative approaches, Boston: Allyn & Bacon.
Reynolds, Paul Davidson. (1971). A primer in theory construction, Indianapolis: BobbsMerial.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 798 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 180 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب