تبیین علمی از منظر پارادایم مدرن و پسامدرنیسم | ||
| مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران | ||
| مقاله 8، دوره 14، شماره 1 - شماره پیاپی 54، بهار 1404، صفحه 161-178 اصل مقاله (1.12 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jisr.2025.387955.1572 | ||
| نویسندگان | ||
| علی اعلایی* 1؛ نورالله نورانی2 | ||
| 1پژوهشگر مستقل، تهران، ایران | ||
| 2گروه مطالعات پایه و روش شناسی، پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| تحولات عمیق اجتماعی، فرهنگی و فلسفی از مدرن به پسامدرن، لزوم بازنگری در روشهای علمی را آشکار میسازد. علم مدرن مبتنی بر عینیت، قوانین کلی و روشهای کمی است؛ درحالیکه پسامدرنیسم این اصول را با تأکید بر نسبیگرایی، عدم قطعیت و تحلیلهای تفسیری به چالش کشیده است. این مقاله با بررسی اصول تبیین علمی در این دو پارادایم، به ارائۀ چارچوبی جامع برای فهم پدیدههای پیچیدۀ امروز میپردازد. پژوهش حاضر توصیفی است و با راهبرد کیفی و روش تحلیل محتوای تطبیقی انجام شده است. دادهها از آثار نظریهپردازان کلیدی مدرنیسم (همپل، پوپر، ناگل) و پسامدرنیسم (لیوتار، فوکو، گادامر، رورتی) گردآوری شده است. روش کدگذاری شامل استقرایی برای کشف مفاهیم نوظهور و قیاسی برای تحلیل چارچوبهای نظری موجود است. در تحلیل تطبیقی، ابزارهایی مانند جدول حقیقت و مجموعههای فازی بهکار گرفته شدهاند. تحلیل تطبیقی نشان داد هرچند مدرنیسم و پسامدرنیسم دیدگاههای متمایزی در تبیین علمی دارند، اما در برخی جنبهها مکمل یکدیگرند. مدرنیسم بر پیشبینیپذیری و روشهای کمی تأکید دارد؛ درحالیکه پسامدرنیسم بر تحلیلهای زمینهگرا و تفاسیر متکثر تمرکز میکند. نتایج این پژوهش در قالب یک مدل هیبریدی ارائه شده که با ترکیب اصول مدرنیسم و پسامدرنیسم، همزمان به تعمیمپذیری و پیشبینی و نیز به معانی اجتماعی و فرهنگی توجه دارد. عناصر اصلی این مدل شامل ۱. ساختاردهی برمبنای قوانین کلی و پیشبینیپذیری مدرنیسم، ۲. تأکید بر تفاسیر متکثر و زمینهگرایی پسامدرنیسم، ۳. همافزایی میان علیت خطی و پیچیده و ۴. ترکیب روشهای کمی و کیفی در تحلیل پدیدهها است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پسامدرنیسم؛ پیشبینی؛ تبیین علمی؛ تعمیمپذیری؛ مدرنیسم؛ مدل هیبریدی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 842 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 386 |
||