| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,147 |
| تعداد مقالات | 76,903 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,923,868 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,898,504 |
فرامتنهای تاریخی نمایشنامههای گزارش خواب، فعل و فرشته تاریخ نوشته محمد رضاییراد بر اساس نظریه ترامتنیت ژرار ژنت | ||
| نشریه هنرهای زیبا: هنرهای نمایشی و موسیقی | ||
| مقاله 6، دوره 31، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 71-80 اصل مقاله (292.44 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfadram.2025.387175.615986 | ||
| نویسندگان | ||
| مهرداد رایانی مخصوص* 1؛ علی طالقانی2 | ||
| 1استادیار گروه نمایش دانشکده هنر دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی. تهران، ایران. | ||
| 2کارشناس ارشد ادبیات نمایشی، گروه نمایش، دانشکده هنر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش خوانشی فرامتنی از سه نمایشنامه گزارش خواب، فعل و فرشته تاریخ اثر محمد رضاییراد، با رویکرد تاریخی و بر اساس نظریه ترامتنیت «ژرار ژنت» ارائه میدهد. رضاییراد با بهرهگیری از ظرفیتهای ترامتنی، تاریخ را نه بهعنوان بازنمایی گذشته بلکه بهمثابه ابزاری برای نقد اکنون و احیای سوژه انقلابی به کار میگیرد. این پژوهش از منظر ماهیت، تحلیلی-تطبیقی است. روش تحقیق بر مبنای تحلیل کیفی و با استفاده از رویکرد ترامتنی ژرار ژنت انجام شده است. دادهها از طریق مطالعه دقیق متون نمایشی و منابع کتابخانهای (آثار رضاییراد و متون بنیامین) جمعآوری شدهاند. این مقاله نشان داد رضاییراد در آثار خود بهویژه در سه نمایشنامه گزارش خواب، فعل و فرشته تاریخ به طرح مسائل تاریخی و فلسفی میپردازد که نشاندهنده تأثیرپذیری او از مکتب مارکسیسم و اندیشههای والتر بنیامین است. فرامتنهای موردنظر در 5 قالب فرمی پیرنگ، شخصیتپردازی، دستور صحنه، مضمون و دیالوگ حضور دارند و عمدتاً تحت تأثیر «پروژه پاساژها»، مقاله «در باب زبان» و «تزهایی درباره مفهوم تاریخ» بنیامین هستند. هدف رضاییراد از بهکارگیری این فرامتنهای تاریخی با انگیزههای مارکسیستی نظیر دعوت مخاطب به زیست انقلابی و آگاهانه، بازخوانی تاریخی با جانبداری از ستمدیدگان، نقد دیدگاه پیشرفتگرا به تاریخ و تحقق نظریه «زیباییشناسی شکست» همراه است. رضاییراد با تلفیق تاریخ، فلسفه و فرمهای نمایشی توانسته است مفاهیمی مانند پراکسیس، آگاهی تاریخی، نقد پیشرفتگرایی و زیباییشناسی شکست را بهصورت نمایشی در آثارش بازتاب دهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ترامتنیت؛ ژرار ژنت؛ فرامتن؛ محمد رضاییراد؛ والتر بنیامین | ||
| مراجع | ||
|
Benjamin, W. (2014). On Language and History] Darbareye Zaban va Tarikh[ (M. Farhadpour & O. Mehregan, Trans.). Hermes. (Original work published 1957) (in Persian) Benjamin, Walter. (2003). The work of art in the age of its technological reproducibility. In Aesthetics and Politics (O. Mehregan, Trans.; W. Benjamin, Ed.), pp.13-54. Gam-e-No. (Original work published 1935) (in Persian) Farbakhsh, F. (2017). A Study of Narrative Time in the Play Dream Report by Mohammad Rezayi-Rad and Sleep in an Empty Cup by Naghmeh Samini Based on Gérard Genette's Theories ]Barresie zamane revayi dar namayeshnameye Gozareshe khab az Mohammad Rezayi-Rad va Khab dar fenjane khali az Naghme Samini bar asase nazariyate Gerard agaennete[ ]Master’s Thesis,Tehran University of Art [. Tehran. (In Persian) Genette, G. (1997). Palimpsestes: La littérature au second degré. Seuil. Khanmohammadi-Zanooz, H. (2017). The Phenomenology of Performative Action in Drama: A Study of Two Plays by Mohammad Rezayi-Rad; Dream Report and Such a Dance ]Padidarshenasi konesh namayeshi dar namayeshname ba barresi do asare Mohammad Rezayi-Rad; Gozareshe khab va Raghsi chenin[ ]Master’s Thesis,Tehran University of Art [. Tehran. (In Persian) Löwy, M. (2016). FIRE ALARM: Reading Walter Benjamin’s on the Concept of History (Chris Turner,Trans.). Verso. (Original work published 2004) (In French) Mohseninia, N. (2014). Comparative Literature in the contemporary World ]Adabiate tatbighi dar jahane mo`aser [. Elmo danesh. (In Persian) Mokhtabad, S. & Rooein, A. (2015). The Phenomenology of Space in the Play Dream Report by Mohammad Rezayi-Rad, with a Focus on Gaston Bachelard’s Views in The Poetics of Space ]Padidarshenasie makan dar namayeshname Gozareshe khab neveshte Mohammad Rezayi-Rad ba tamarkoz bar araye Gaston Bachelar[. Theater Scientific Quarterly, 2 (63), 10-32. http://noo.rs/XSVKI (in Persian) Namvar Motlagh, B. (2007). Introduction to Intertextuality ]Daramadi bar Beynamatniyat[. Sokhan. (In Persian) Nasiri hamed, R. (2021). Continuity and Non Continuity in the History of the Subaltern History by Emphasis on the views of Walter Benjamin ]Tadavom va gosast dar tarikhe foroodastan ba negahi be ara`e Walter Benjamin[. Tarikhnegari & Tarikhnega`ri Quarterly, 31(27), 287-307. https://doi.org/10.22051/hph.2021.36419.1530 (in Persian) Nazer, E. (2022). Phenomenology of the concept of presence and absence in the play Verb by Mohammad Rezaei Rad ]Padidarshenasie mafhoome hozoor va ghiyab dar namayeshname Fe`el asare Mohammad Rezayi-Rad[. Rahpooye Honarha-ye Namayeshi Quarterly, 2 (3), 12-32. https://doi.org/10.22034/rpa.2022.252364 (in Persian) Nowruzi, Z. & Alibeygi Sarhali, V. (2014). The Impressions of Sa'di from Ferdowsi Based on the Theory of Transtextuality ]Asarpazirie Sa`di az Ferdowsi bar asase nazariye taramatniyat[. Quarterly Journal of Persian Language and Literature Research, 33(12), 111-139. https://www.sid.ir/paper/56179/fa (in Persian) Rezayi, M. (2023). An Analysis of the Dramatic Essence of the Conflict Between Thought and Emotion in Theatrical Distancing: A Case Study of the Play Act, by Mohammad Rezayi-Rad ]Tahlile johare deramatic ta-aroze andishe va ehsas dar faselegozarie teatri, ba motale`e moredie namayeshname fe`e, neveshte Mohammad Rezayi-Rad [ ]Master’s Thesis, Institute of Higher Education in Islamic Art and Thought[ Qom. (In Persian) Rozatian, S. & Gerami, N. (2018). Metatextualities of Salaman and Absal ]Faramatnhaye Salaman va Absal[. Research on Mystical Literature, 12 (1), 25-46. https://doi.org/10.22108/jpll.2018.101678.1025 Saboor, R. (2019). The Position of the Climax in the Structure of Realistic Drama in Selected Works of Mohammad Charmshir and Mohammad Rezayi-Rad, with a Focus on Gustav Freytag's Theory ]Jayegahe noghte owj dar sakhtare derame realisti dar asare montakhabe Mohammade Charmshir va Mohammad Rezayi-Rad[ ]Master’s Thesis, Soore Internationaal University[. Tehran. (In Persian) Soltani, M. (2017). A Comparative Study of the Philosophy of History from the Perspectives of Karl Marx and Oswald Spengler ]Barresie tatbighie falsafe tarikh az didgahe marx va Spengler[ ]Master’s Thesis, University of Tabriz [Tabriz. (In Persian) Wood, A. (2014). Karl Marx ]Karl marx[ (Shahnaz Mosama parast, Trans.). Qoqnus. (Original work published 2004) (In Persian) بنیامین، والتر (1382). اثر هنری در عصر بازتولیدپذیر تکنیکی آن (امید مهرگان، مترجم، 13-54). در والتر بنیامین (به اهتمام)، زیباییشناسی انتقادی. انتشارات گام نو. (چاپ اثر اصلی 1935)
بنیامین، والتر (1398). درباره زبان و تاریخ (مراد فرهادپور و امید مهرگان، مترجم). انتشارات هرمس. (چاپ اثر اصلی 1957)
خانمحمدی زنوز، هادی (1396). پدیدارشناسی کنش نمایشی در نمایشنامه با بررسی دو اثر محمد رضایی راد؛ گزارش خواب، رقصی چنین [پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه هنر تهران]. تهران.
رضایی، مهدی (1402). تحلیل جوهر دراماتیک تعارض اندیشه و احساس در فاصلهگذاری تئاتری، با مطالعه موردی نمایشنامه «فعل»، نوشته محمد رضائی راد [پایاننامه کارشناسی ارشد ، موسسه آموزش عالی هنر و اندیشه اسلامی]. قم.
روضاتیان، سیده مریم، گرامی، نجمه (1397). فرامتنهای سلامان و آبسال. پژوهشهای ادب عرفانی (گوهر گویا)، 12(1)، 25-46. https://doi.org/10.22108/jpll.2018.101678.1025
سلطانی، مرضیه (1396). بررسی تطبیقی فلسفه تاریخ از دیدگاه مارکس و اشپنگلر [پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تبریز]. تبریز. صبور، رضا (1398). جایگاه نقطه اوج در ساختار درام رئالیستی در آثار منتخب محمد چرمشیر و محمد رضایی راد با تمرکز بر دیدگاه گوستاو فریتاگ [پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه سوره]. تهران.
فربخش، فرگل (1396). بررسی زمان روایی در نمایشنامهی «گزارش خواب» از محمد رضایی راد و «خواب در فنجان خالی» از نغمه ثمینی بر اساس نظریات ژرار ژنت [پایاننامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه هنر تهران]. تهران.
محسنینیا، ناصر (1393). ادبیات تطبیقی در جهان معاصر. نشر علم و دانش.
مختاباد، سید مصطفی، رویین، علی (1394). پدیدارشناسی مکان در نمایشنامه گزارش خواب نوشته محمد رضاییراد با تمرکز بر آرای گاستن باشلار در بوطیقای فضا، فصلنامه تئاتر، 2(63)، 10-32. http://noo.rs/XSVKI
ناظر، عرفان (1401). پدیدارشناسی مفهوم حضوروغیاب در نمایشنامه فعل اثر محمد رضاییراد، فصلنامه رهپویه هنرهای نمایشی، 2(3)، 12-32. https://doi.org/10.22034/rpa.2022.252364
نامور مطلق، بهمن (1386). درآمدی بر بینامتنیت. نشر سخن. نصیری حامد، رضا (1400). تداوم و گسست در تاریخ فرودستان با نگاهی به آراء والتر بنیامین، تاریخنگری و تاریخنگاری، 31 (27)، 287-307. https://doi.org/10.22051/hph.2021.36419.1530
نوروزی، زینب، علیبیگی سرهالی، وحید (1393). اثرپذیری سعدی از فردوسی بر اساس نظریه ترامتنیت، پژوهش زبان و ادبیات فارسی، 33 (12)، 111-139. https://www.sid.ir/paper/56179/fa
وود، آلن (1387). کارل مارکس (شهناز مسمیپرست، مترجم). نشر ققنوس. (چاپ اثر اصلی 2004) | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 445 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 151 |
||