تحلیل انتقادی دیدمان جنسیت در نقاشی قاجار (تبارکاوی چهره و بدن در مکتب پیکرنگاری درباری) | ||
| نشریه هنرهای زیبا: هنرهای تجسمی | ||
| دوره 30، شماره 1، بهار 1404، صفحه 49-62 اصل مقاله (1.07 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfava.2025.381989.667334 | ||
| نویسنده | ||
| حسن زین الصالحین* | ||
| استادیارگروهمطالعاتعالیهنر،دانشکدههنرهایتجسمی،پردیسهنرهایزیبا،دانشگاهتهران،تهران،ایران. | ||
| چکیده | ||
| موضوع اصلی نقاشی قاجار پیکر انسانی با نوعی زیبایی آرمانی است که به لحاظ ویژگیهای چهره و بدن از الگویی ثابت تبعیت میکند. بنا به رأی برخی محققان، مختصات زیبایی به طور یکسان برای مردان و زنان تصویرگری میشده است. این گزاره اگرچه صحیح، اما دقیق نیست. مسئله باید پیرامون بازنمایی جنسیت در فرهنگ دیداری و دیدمان حاکم بر این دوره صورتبندی شود و این موضوع و چرایی آن، خصوصاً در مورد شاه و شاهزادگان نیز باید مورد واکاوی قرار گیرد. این تحقیق از نوع کیفی و بنیادین بوده و روش آن توصیفی با تحلیل ترکیبی است که به نحو انتقادی کاربست مییابد. روششناسی به مفهوم تبارکاوی بر بنیان آراء فوکو و لکان برمیگردد. تبارکاوی چهره و بدن از اهداف این نوشتار است. با توجه به اهمیت پرترهی شاه، میتوان نتیجه گرفت که فتحعلیشاه محور دیدمان و کلیشهای تصویری برای بازنمایی زیبایی بهعلاوهی قدرت است و برای خود و دیگران مورد تقلید و مطلوب انطباق هویتی قرار میگیرد. بنابراین زیبایی در این دیدمان، نخست متعلق شاه/پدر یا دیگری بزرگِ آینهای است و سپس به دیگران تعلق میگیرد. چنین امری محصول ساحت خیالی جامعه بوده و به انگارهی شاهی در نهاد ناآگاه جمعی برمیگردد که به نحو اسطورهای، تاریخی و فرهنگی شکلگرفته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نقاشی قاجار؛ دیدمان؛ زیبایی؛ قدرت؛ جنسیت؛ تبارکاوی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,080 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 11,383 |
||