پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,124 |
| تعداد مقالات | 76,623 |
| تعداد مشاهده مقاله | 153,462,958 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,628,066 |
بررسی دیدگاه داریوش شایگان در مواجهه با مسئله «امتناع هویتی» فرهنگ ایرانی در اندیشه آرامش دوستدار | ||
| پژوهش های ایران شناسی | ||
| دوره 15، شماره 3، آبان 1404، صفحه 69-90 اصل مقاله (712.15 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jis.2025.384951.1316 | ||
| نویسندگان | ||
| مجید سروند* 1؛ محمدجعفر جامه بزرگی2 | ||
| 1دانشآموخته دکتری اندیشه سیاسی، دانشکده حقوق، دانشگاه تهران، تهران ایران | ||
| 2استادیار، گروه فلسفه اسلامی، موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، تهران، ایران، | ||
| چکیده | ||
| در باور آرامش دوستدار، سیطره و چیرگیِ همیشگیِ فرهنگِ دینی، وضعیتی را پدید میآورد که پیامدِ آن چیزی جز رکودِ فرهنگی و ناممکن بودنِ استقلال، خودبنیادی، فردیت، سوژگی، و مقاومتِ آدمی نخواهد بود. لذا، دوستدار با طرحِ مفهوم فرهنگ دینی، در مسیری گام مینهد که هیچ راه بُرونرفتی را از آن نمیتوان تصوّر کرد. در این تصویر، فرهنگ امری به خود بسته، ایستا، همگن، و یکپارچه است که هیچگونه پویایی در آن وجود نداشته و فردْ مضمحل در آن بوده و از نوآوری، کنشگری، و ایجاد دگرگونی ناتوان است. مقاله حاضر به دو پرسش اساسی پرداخته است؛ نخست اینکه فرهنگِ دینی در انگارة دوستدار چه اقتضائات و پیامدهای هویتی را در پی داشته است؟ پرسش دیگر اینکه آیا در رویکرد داریوش شایگان درباره ارتباط متقابل فرهنگها، نسبتِ غرب و شرق، و پیوند سنّت، تجدّد، و پُستمدرنیسم، میتوان پاسخهایی به بُنبستهای دوستدار یافت؟ فرضیه مقاله این است که، نتیجۀ رویکردِ دوستدار را میتوان بحران هویتی یا حتّی «بیهویتی» در پروژة فکری وی قلمداد نمود. همچنین به نظر میرسد طرح فکری شایگانِ متأخّر، ظرفیت عبور از چنین بُنبست فرهنگی و هویتی را دارد. شایگان با عطف توجه به دنیای با هستیشناسی ریزوموار و درهم-شکسته تلاش می کند نشان دهد در روزگار کنونی، هیچ فرهنگی به تنهایی پاسخگوی نیازهای انسان امروزی نیست و بنابراین انسان معاصر از آگاهی چندپاره برخوردار بوده و دیگر موجودی تکهویتی نیست، بلکه چندهویتی است و از این توانایی برخوردار است که از یک فضای فرهنگی ـشیوهای از هستی و سطحی از آگاهیـ به فضای فرهنگی دیگر | ||
| کلیدواژهها | ||
| شایگان؛ دوستدار؛ فرهنگ دینی؛ امتناع هویتی؛ سوژۀ مهاجرِ سیّار؛ انسان متجدّدِ معنوی | ||
| مراجع | ||
|
الیاده، میرچا (1375)، مقدس و نامقدس، ترجمۀ نصرالله زنگوئى، تهران: انتشارات سروش
تقوی، سیدمحمدعلی؛ بائی، فاطمه (1397). «امتناع تفکر در فرهنگ دینی؛ نقد و نظری بر آرای آرامش دوستدار»، پژوهش سیاست نظری، دورۀ 13، پاییز و زمستان، شماره 24: 325-291
حقدار، علیاصغر (1386)، آرامش دوستدار و هنر نیندیشیدن، تهران: باشگاه ادبیات
دباغ، سروش (1390)، ترنم موزون حزن: تأملاتی در روشنفکری معاصر، تهران: انتشارات کویر
دوستدار، آرامش (1359)، ملاحظات فلسفی در دین، علم، و تفکّر، تهران: انتشارات آگاه
دوستدار، آرامش (1370)، امتناع تفکّر در فرهنگ دینی، پاریس: انتشارات خاوران
دوستدار، آرامش (1377)، درخششهای تیره، چ دوم، پاریس: انتشارات خاوران
دوستدار، آرامش (1387)، خویشاوندی پنهان، به کوشش بهرام محیی، کلن: انتشارات فروغ، نشر دنا
سبزواری، ملاهادی (1379)، شرح المنظومه، تصحیح حسن زاده املی، قم: انتشارات ناب
سعیدی، نادر (1374). «نقد و بررسی کتاب درخششهای تیره»، نشریۀ ایرانشناسی، سال هفتم، زمستان، شماره 4: 844-837
شایگان، داریوش (1372)، آسیا در برابر غرب، چ دوم: تهران: امیرکبیر
شایگان، داریوش (1380/الف)، افسونزدگی جدید: هویت چهل تکه و تفکّر سیّار، ترجمۀ فاطمه ولیانی، چ دوم، تهران: فرزان روز
شایگان، داریوش (1380/ب)، بتهای ذهنی و خاطرۀ ازلی، چ چهارم، تهران: امیرکبیر
شایگان، داریوش (1386)، زیر آسمانهای جهان: گفتگوی داریوش شایگان با رامین جهانبگلو، ترجمۀ نازی عظیما، چ چهارم، تهران: نشر و پژوهش فرزان روز
شایگان، داریوش (1387)، هانری کربن؛ آفاق تفکّر معنوی در اسلام ایرانی، ترجمۀ باقر پرهام، چ پنجم، تهران: نشر و پژوهش فرزان روز
شهبازی، عبدالله (1387). «فریدون آدمیت و داوریهای تاریخی»، مجلۀ بخارا، سال یازدهم، فروردین و اردیبهشت، شماره 65: 376-373
کربن، هانری (1358)، ارض ملکوت؛ کالبد انسان در روز رستاخیز: از ایران مزدائی تا ایران شیعی، ترجمۀ سید ضیاءالدین دهشیری، تهران: مرکز ایرانی مطالعه فرهنگها
کربن، هانری (1384)، «زندگی، شخصیّت و آثار ملاصدرای شیرازی»، ترجمۀ کریم مجتهدی، مجموعه مقالات هانری کربن، گردآوری و تدوین از محمد امین شاهجویی، تهران: انتشارات حقیقت
نیچه، فردریک (1380)، حکمت شادان، ترجمۀ حامد فولادوند و دیگران، تهران: انتشارات جامی
نیکفر، محمدرضا (1399)، ایدئولوژی ایرانی: در نقد آرامش دوستدار، انتشارات روناک
ملاصدرا (1981)، الحکمة المتعالیة فی الاسفارالاربعة العقلیه، بیروت: دار احیاء التراث
میراحمدی، منصور؛ احمدی، عبدالرضا (1396). «درآمدی انتقادی بر نظریۀ امتناع تفکر در فرهنگ دینی»، جستارهای سیاسی معاصر، سال هشتم، پاییز، شماره 3: 122-105
واتیمو، جانی (1386)، پایان مدرنیته، ترجمۀ منوچهر اسدی، تهران: پرسش
وحدت، فرزین (1383)، رویارویی فکری ایران با مدرنیت، ترجمۀ مهدی حقیقتخواه، تهران: انتشارات ققنوس | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 374 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 85 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب