میز خدمت الکترونیک
دوره ویراستاری

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات127
تعداد شماره‌ها7,140
تعداد مقالات76,847
تعداد مشاهده مقاله154,483,210
تعداد دریافت فایل اصل مقاله116,541,283
فلاحیان, طیبه, قنبری موحد, رضوان, رحیمیان, مهدی, رحیمی فیض آبادی, فاطمه. (1404). تحلیل عوامل روان‌شناختی مؤثر بر رفتار حفاظت از آب در بین کشاورزان شهرستان دلفان. , 16(4), 57-75. doi: 10.22059/jrur.2025.382635.1984
طیبه فلاحیان; رضوان قنبری موحد; مهدی رحیمیان; فاطمه رحیمی فیض آبادی. "تحلیل عوامل روان‌شناختی مؤثر بر رفتار حفاظت از آب در بین کشاورزان شهرستان دلفان". , 16, 4, 1404, 57-75. doi: 10.22059/jrur.2025.382635.1984
فلاحیان, طیبه, قنبری موحد, رضوان, رحیمیان, مهدی, رحیمی فیض آبادی, فاطمه. (1404). 'تحلیل عوامل روان‌شناختی مؤثر بر رفتار حفاظت از آب در بین کشاورزان شهرستان دلفان', , 16(4), pp. 57-75. doi: 10.22059/jrur.2025.382635.1984
فلاحیان, طیبه, قنبری موحد, رضوان, رحیمیان, مهدی, رحیمی فیض آبادی, فاطمه. تحلیل عوامل روان‌شناختی مؤثر بر رفتار حفاظت از آب در بین کشاورزان شهرستان دلفان. , 1404; 16(4): 57-75. doi: 10.22059/jrur.2025.382635.1984

تحلیل عوامل روان‌شناختی مؤثر بر رفتار حفاظت از آب در بین کشاورزان شهرستان دلفان

پژوهش های روستائی
مقاله 4، دوره 16، شماره 4، آبان 1404، صفحه 57-75    اصل مقاله (946.89 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrur.2025.382635.1984
نویسندگان
طیبه فلاحیان؛ رضوان قنبری موحد* ؛ مهدی رحیمیان؛ فاطمه رحیمی فیض آبادی
گروه اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران
چکیده
یکی از مهم‌ترین مسائلی که طی دهه­های اخیر در جهان نمود یافته و محیط‌زیست را با محدودیت مواجهه ساخته است کاهش منابع آبی است. منابع آبی به‌عنوان یکی از ضروری‌ترین عناصر توسعه به‌ویژه در بخش کشاورزی به شمار می‌رود. بنابراین رفتار حفاظت از آب در میان کشاورزان برای تضمین پایداری درازمدت کشاورزی بسیار مهم است. لذا هدف این تحقیق تحلیل رفتار حفاظت از آب در بین کشاورزان شهرستان دلفان واقع در استان لرستان هست. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه کشاورزان گندم‌کار آبی شهرستان دلفان (N=3614) هست که بر اساس جدول کرجسی و مورگان 350 نفر از کشاورزان با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای با انتساب متناسب به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. جهت جمع‌آوری داده­ها از پرسش‌نامه استاندارد تئوری توسعه‌یافته رفتار برنامه­ریزی شده استفاده شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده­ها از مدل‌سازی معادلات ساختاری با به‌کارگیری نرم‌افزار Smart PLS4 استفاده شد. نتایج این پژوهش نشان داد که بر اساس تئوری توسعه‌یافته رفتار برنامه­ریزی شده، متغیرهای نگرش و هنجارهای توصیفی، هنجارهای تأکیدی و قصد تأثیر مثبت و معنی‌داری بر رفتار داشتند و در مجموع قادر بودند  33 درصد از تغییرپذیری متغیر رفتار را پیش­بینی نمایند. بنابراین، تلاش‌ها برای ترویج حفاظت از آب کشاورزی باید رویکردی چندوجهی داشته باشد، با تمرکز بر تقویت قصد، نگرش‌های مثبت، و استفاده از هنجارهای اجتماعی توصیفی و تأکیدی برای ایجاد محیطی که برای استفاده پایدار از آب مفید باشد.
کلیدواژه‌ها
حفاظت از آب؛ رفتار حفاظتی کشاورزان؛ تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده؛ هنجارهای توصیفی؛ هنجارهای تأکیدی
مراجع
  1. بوعذار، منتهی؛ یزدان‌پناه، مسعود و عبدشاهی، عباس. (1397). تعیین‌کننده‌های تغییر الگوی کشت برنج در شهرستان شوشتر با استفاده از مدل‌های تئوری رفتار بین‌فردی و مدل اعتقادات سلامت. علوم ترویج و آموزش کشاورزی، 14 (2)، 125-141.
  2. حلاج، زینب؛ صدیقی، حسن و فرهادیان، همایون. (1397)، تحلیل نگرش‌­های ارزشی محیط‌زیستی در رفتار محیط‌زیست گرایانه کشاورزان منطقه سیستان در مواجهه با خشکسالی. پژوهش های روستایی، 9 (1)، 136-147. https://doi.org/10.22059/jrur.2018.219933.1012
  3. دهقانپور، حامد و زیبایی، منصور. (1399). بررسی عوامل مؤثر بر انگیزش کشاورزان در به‌کارگیری فناوری‌های حفاظت آب و خاک. اقتصاد کشاورزی و توسعه، 28 (2)، 121-146. https://doi.org/10.30490/aead.2020.280471.1051
  4. زبیدی، طاهره؛ یعقوبی، جعفر و یزدان‌پناه، مسعود. (1400). بررسی روش‌های سازگاری روستاییان با کم‌آبی در استان خوزستان: کاربرد نظریه بنیانی. پژوهش های روستایی،12 (2)، 246-257. https://doi.org/10.22059/jrur.2020.302235.1497
  5. سواری، مسلم. (1401). کاربست تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده در تبیین رفتار حفاظت از آب کشاورزان شهرستان باوی، استان خوزستان. محیط‌زیست و مهندسی آب، 8 (4)، 969-982. https://doi.org/10.22034/jewe.2021.309740.1641
  6. سواری، مسلم؛ سواری، آمنه و ایزدی، حامد. (1403). عوامل مؤثر بر تمایل خانوارهای روستایی شهرستان باغملک برای حفاظت از آب در بخش خانگی. پژوهش های روستایی، 15 (1)، 132-147. https://doi.org/10.22059/jrur.2023.351630.1798
  7. عیدی، اسما؛ کاظمیه، فاطمه و ظریفیان، شاپور. (1400). واکاوی عوامل مؤثر بر نگرش کشاورزان نسبت به مدیریت پایدار منابع آب کشاورزی (مطالعه موردی گندم‌کاران روستاهای شهرستان مراغه). دانش کشاورزی و تولید پایدار، 31 (2)، 361-375. https://doi.org/10.22034/saps.2021.13118
  8. مختاری حصاری؛ آرزو، رضایی، روح اله و شعبانعلی فمی، حسین. (1399). تحلیل عوامل مؤثر بر رفتار کشاورزان در به‌کارگیری سامانه آبیاری کم‌فشار در استان آذربایجان شرقی. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 16 (2)، 125-143. https://doi. rg/10.22034/iaeej.2020.228394.15
  9. منتی زاده، میثم و زمانی، غلامحسین. (1397). واکاوی علّی رفتارهای حفاظت از آب کشاورزان مورد مطالعه: شهرستان خرم‌آباد. تحقیقات منابع آب ایران، 14 (3)، 80-91.
  10. نادری مهدیی، کریم؛ جلیلیان، نسرین و سپهوند، فاطمه. (1401). راهکارهای حفاظت از منابع آب در بخش کشاورزی استان کرمانشاه. تحقیقات منابع آب ایران، 18 (2)، 61-71. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17352347.1401.18.2.4.4
  11. ولی‌زاده، ناصر؛  بیژنی، مسعود و عباسی، عنایت. (1394). ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻣﺤﯿﻂزﯾﺴﺖگراﯾﺎﻧﻪ رﻓﺘﺎر ﻣﺸﺎرکتی کشاورزان در ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺳﻄحی در ﺣﻮزه ﺟﻨﻮبی آﺑﺮﯾﺰ درﯾﺎچه اروﻣﯿﻪ. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 11 (2)، 183-201. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20081758.1394.11.2.12.8
  12. ولی نیا، سپیده و صفا، لیلا. (1400). بسط اخلاقی نظریه رفتار برنامه‌ریزی شده برای پیش‌بینی قصد کشاورزان در انجام اقدامات حفاظت از منابع آب در شهرستان زنجان. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 52 (1)، 107-125. https://doi. rg/10.22059/ijaedr.2020.309143.66
  13. Abdul Rashid, N., & Mohammad, N. (2012). A Discussion of underlying theories explaining the spillover of environmentally friendly behavior phenomenon. Procardia-Social and Behavioral Sciences. 50, 1061- 1072. Doi. Org/10.1016/J.sbspro. 2012.08.106.
  14. Ajzen, I. (1991). The Theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes. 50 (2), 179-211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
  15. Ajzen, I. (2002). Perceived behavioral control, self – efficacy, locus of control, and the theory of planned behavior. Journal of Applied social Psychology, 32(4), 665-683. https://doi.org/10.1111/j.1559-1816.2002.tb00236.x
  16. Armitage, C., & Conner, M. (2000). Social cognition models and health behavior: A structured review. Psychology and Health, 15(2),173-189. Doi. Org/10.1080/08870440008400299.
  17. Ataei, P., Karimi, H., & Es’ haghi, S. (2022). Socio-cognitive analysis of farmers’ water conservation behaviour: The case of the Kavar plain, Iran. Science Progress, 105(4), 1-21. https://doi.org/10.1177/00368504221128777
  18. Ataei, P., Karimi, H., Hallaj, Z., & Mottaghi Dastenaei, A. (2024). Risks and farmers' behavior change towards water conservation: a study in the Southeast of Iran. Water Supply, 24(3), 723-737. https://doi.org/10.2166/ws.2024.032
  19. Azadi, Y., Yazdanpanah, M., & Mahmoudi, H. (2019). Understanding smallholder farmers’ adaptation behaviors through climate change beliefs, risk perception, trust, and psychological distance: Evidence from wheat growers in Iran. Journal of. Environment Management, 17(56), 39-56. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2019.109456
  20. Bhatta, D., Paudel, K., & Liu, K. (2022). Factors in fiuencing water conservation practices adoptions by nepali farmer. Environment Development and sustainability, 25(10), 10879-10901. http://dx.doi.org/10.1007/s10668-022-02510-4
  21. Canlas, I., Karpudewan, M., & Khan, N. (2022). More than twenty years of value-belief-norm theory of environmentalism: what has been and yet to be done?. Journal of Environmental and Science Education, 18(2), 1-16. https://doi.org/10.21601/ijese/11801
  22. Chung, M., Jang, Y., Knight Lapinski, M., Kerr, J. M., Zhao, J., Shupp, R., & Peng, T. Q. (2022). I do, therefore i think it is normal: the causal effects of behavior on descriptive norm formation and evolution. Social Influence, 17(1), 17-35. https://doi.org/10.1080/15534510.2022.2052955
  23. De Groot, J., & Steg, L. (2009). Morality and prosocial behavior: The role of awareness, responsibility, and norms in the norm activation model. The Journal of social psychology, 149(4), 425-449. http://dx.doi.org/10.3200/SOCP.149.4.425-449
  24. De-Graaff, J., Amsalu, A., Bodnar, F., Kessler, A., Posthumus, H., & Tege, A. (2008). Factors influencing adoption and continued use of long-term soil water conservation measures in five developing countries. Applied Geography, 28(4), 271-280. Doi.org/10.1016/J.apgeog.2008.05.001.
  25. Faryabi, R., Rezabeigi Davarani, F., Daneshi, S., & Moran, D. (2023). Investigating the effectiveness of protection motivation theory in predicting behaviors relating to natural disasters, in the households of southern Iran. Frontiers in public health, 11, 1-9. https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1201195
  26. Font, X., Garay, L., & Jones, S. (2016). A social cognitive theory of sustainability empathy. Annals of Tourism Research, 58, 65-80. http://dx.doi.org/10.1016/j.annals.2016.02.004
  27. Gagnon, M. P., Godin, G., Gagne, C., Fortin, J. P., Lamothe, L., Reinharz, D., & Cloutier, A. (2003). An adaptation of the theory of interpersonal behaviour to the study of telemedicine adoption by physicians. International journal of medical informatics, 71(2-3), 103-115. https://doi.org/10.1016/s1386-5056(03)00094-7
  28. Hale, J., Householder, B., & Greene, K. (2002). The theory of reasoned action. The persuasion handbook: Developments in theory and practice, 14, 259-286
  29. Heinicke, F., König-Kersting, C., & Schmidt, R. (2022). Injunctive vs. descriptive social norms and reference group dependence. Journal of Economic Behavior & Organization, 195, 199-218. https://doi.org/10.1016/j.jebo.2022.01.008
  30. Kaiser, F. (2006). A moral extension of the theory of planned behavior: Norms and anticipated feelings of regret in conservationism. Personality and Individual Differences, 41, 71-81. Dio.org/J.paid.1005.11.028.
  31. Khanna, M., & Zilberman, D. (2017). Inducing water conservation in agriculture: Institutional and behavioral drivers. Choices, 32(4), 1-3.
  32. Kifle, S., Teferi, B., Kebedom, A., & Legesse, A. (2016). Factors influencing farmer's decision on the use of introduced soil and water conservation practices in the lowland’s of Wenago Woreda, Gedeo Zone, Ethiopia. American Journal of Rural Development, 4(1), 24-30. Doi.10.12691/ajrd-4-1-4.
  33. Lemos, M., & De Oliveira, J. (2004). Can water reform survive politics? Institutional change and river basin management in Ceará, Northeast Brazil. World development, 32(12), 2121-2137. Doi.org/10.1016/J.worlddev.2004.08.002.
  34. Marikyan, D., & Papagiannidis, S. (2023). Protection motivation theory: A review. TheoryHub Book: This handbook is based on the online theory resource, TheoryHub, 78-93.
  35. Mekonnen, H., Hasen, M., Kebede, K., & Tegegne, B. (2016). Farmer’s perception of soil and water conservation practices in Eastern Hararghe, Ethiopia. Zeszyty Naukowe SGGW Warszawie-Problemy Rolnictwa Światowego, 16(4), 232-239. Doi.org/10.22630/PRS.2016.16.4.116.
  36. Moghadam, M., Raheli, H., Zarifian, S., & Yazdanpanah, M. (2020). The power of the health belief model (HBM) to predict water demand management: A case study of farmers’ water conservation in Iran. Journal of Environment Management, 263, 401-419. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2020.110388
  37. Momenpour, Y., Choobchian, S., Sadighi, H., Malos, C., Viira, A., Kurban, A., & Azadi, H. (2021). Factors Affecting Wheat Producers’ Water Conservation Behavior. Evidence from Iran Water, 13(22), 1-17. http://dx.doi.org/10.3390/w13223217
  38. Moody, G., & Siponen, M. (2013). Using the theory of interpersonal behavior to explain non-work-related personal use of the Internet at work. Information & Management, 50(6), 322-335. http://dx.doi.org/10.1016/j.im.2013.04.005
  39. Nguyen, Q., Hens, L., MacAlister, C., Johnson, L., Lebel, B., Bach Tan, S., ... & Lebel, L. (2018). Theory of reasoned action as a framework for communicating climate risk: A case study of schoolchildren in the Mekong Delta in Vietnam. Sustainability, 10(6), 1-14. https://doi.org/10.3390/su10062019
  40. Onwezen, M., Antonides, G., & Bartels, J. (2013). The Norm Activation Model: An exploration of the functions of anticipated pride and guilt in pro-environmental behaviour. Journal of economic psychology, 39, 141-153. https://doi.org/10.1016/j.joep.2013.07.005
  41. Perry, C., & Pasquale. (2017). Does improved Irrigation Technology Save Water? A Review of the Evidence. Cairo: Food and Agriculture organization of the United Nations. 24, 216-239.
  42. Pradhanaga, A., & Darenport, M. (2019). Predicting farmer aadoption of water conservation practices using a norm-based moral obligation model. Environmental Managements, 64(4), 483-496.
  43. Qiu, W., Zhong, Z., & Huang, Y. (2021). Impact of perceived social norms on farmers’ behavior of cultivated land protection: an empirical analysis based on mediating effect model. International Journal of Low-Carbon Technologies, 16(1), 114-124.
  44. Savari, M., & Shahitavi, S. (2024). The Effects of Personal and Social Norms on the Use of Pro-environmental Behaviors: A Case Study of Farmers in Bavi County. Iranian Agricultural Extension and Education Journal, 19(2), 177-194.
  45. Savari, M., Sheheytavi, A., & Amghani, M. (2023). Promotion of adopting preventive behavioral intention toward biodiversity degradation among Iranian farmers. Global Ecology and Conservation, 43, 1-13.
  46. Shahangian, S., Tabesh, M., & Yazdanpanah, M. (2021). How can socio-psychological factors be related to water-efficiency intention and behaviors among Iranian residential water consumers?. Journal of Environmental Management, 288, 112466. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2021.112466
  47. Stajkovic, A., & Sergent, K. (2019). Social cognitive theory. Management, 1-14. http://dx.doi.org/10.1093/obo/9780199846740-0169
  48. Valizadeh, N., Bijani, M., Fallah Haghighi, N., Hayati, D., Bazrafkan, K., & Azadi, H. (2023). Conceptualization of farmers’ water conservation intention and behavior through the lens of economic man worldview: Application of structural equation modeling. Water, 15(18), 1-16. http://dx.doi.org/10.3390/w15183199
  49. Verplanken, B., & Orbell, S. (2003). Reflections on past behavior: a self‐report index of habit strength 1. Journal of applied social psychology, 33(6), 1313-1330. https://doi.org/10.1111/j.1559-1816.2003.tb01951.x
  50. Warner, L., & Hobbs, W. (2020). Examining the potential role of descriptive norms in landscape water conservation programs. The Journal of Extension, 58(3), 26. http://dx.doi.org/10.34068/joe.58.03.26
  51. Warner, L., Turner, S., & Lundy, L. (2020). Comparing linkages between descriptive norms and current and intended outdoor water conservation. The Journal of Extension, 58(6), 16.
  52. Warsame, M., & Ireri, E. (2016). Does the heory of planned behavior (TPB) matter in Sukuk investment decisions?. The Journal of Behavioral and Experimental Finance, 12, 93- 100. Doi.org/10.1016/J.jbef.2016.10.002.
  53. Yazdanpanah, M., Hayati, D., Hochrainer stigler. S., & Zamani, G. (2014) Understanding formers intention and behavior regarding water conservation in the Middle-East and North Africa: Acase study in Iran. Journal of Environmental Management, 135, 63-72. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2014.01.016
  54. Yazdanpanah, M., Rahimi Feyzabadi, F., Forouzani, M., Mohammahzadeh, S., & Buton, R. (2015). Predicting farmers water conservation golals and behavior in Iran: A test of social cognitive theory. Land Use Policy, 47, 401-407. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2015.04.022
  55. Boazar, M., Yazdanpanah, M., & Abdeshahi, A. (2018). Determinants of change the pattern of rice cultivation in Shushtar county using theory of interpersonal behavior models and health belief model. Extension science and agricultural education, 14(2),125-140. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20081758.1397.14.2.8.5 [in Persian]
  56. Eidi, A., Kazimieh, F., & Zarifian, Sh. (2021). Investingation of factors Affecting farmers  attitude toward sustainable management of agricultural water resources (a case study of wheat farmers in the villages of Maragheh province). Iran Scientific Research Journal of Agricultural Science and Sustainable Production, 31(2), 375-361. https://doi.org/10.22034/saps.2021.13118 [in Persian]
  57. Hallaj, Z., Sadighi, H., & Farhadian, H. (2018). An Investigation on Environmental Attitude values in Pro-En-vironmental Behavior of Farmers in Copping with Drought (case study: Sistan Region of Iran. Journal of Rural Research, 9(1), 136-147, http://dx.doi.org/ 10.22059/jrur.2018.219933.1012. [in Persian]
  58. Menati-Zadeh, M., & Zamani, G. (2018). Causal analysis of farmers water protective behaviors. Iran water Resources Research, 14(3), 103-117. [in Persian]
  59. Mohammadi, S., Mohammadzadeh, S., & Yazdanpanah, M. (2014). Investigating the factors affecting the intention and behavior of water conservation by gardeners of Dashtestan city with a test of the theory of planned behavior. Agricultural Extension and Education Research Journal, 8(4), 75-89. [in Persian]
  60. Mokhtari-Hesari, A., Rezaei, R., Shabanali-Fami, H., & Nemati, A. (2020). Analysis of farmers' behavior in the application of low pressure irrigation technology is based on the development of the theory of planned behavior analysis. Iran Journal of extension research and agricultural education, 15(1),125-143. [in Persian]. Doi. Net/dor/20.1001.1.2008758.1399.16.2.8.9.
  61. Naderi Mahdei, K., Jalilian, N., & Sepahvand, F. (2022). Conservational Solutions for Agricultural Water Resources in Kermanshah Province. Iran-Water Resources Research, 18(2), 61-71. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17352347.1401.18.2.4.4 [in Persian]
  62. Savari, M. (2022). Theory of Planning Behavior Application in Explaining Agricultural Water Conservation Behavior among Farmers in Bavi County, Khuzestan Province. Environment and Water Engineering, 8(4), 969-982. https://doi.org/10.22034/jewe.2021.309740.1641 [in Persian]
  63. Valizadeh, N., Bizheni, M., & Abbasi, A. (2016). Pro_Environmental analysis of farmers participatory Behavior toward conservation of surface Resources in southern sector of Urmialakes catchement Area. Iran Agricultura Extension and Education journal, 11(2), 183-201. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20081758.1394.11.2.12.8 [in Persian]
  64. Zobeidi, T., Yaghoubi, J., & Yazdanpanah, M. (2021). Investigating Typology of Adaptation Strategies of Villagers to Water Shortage in Khuzestan Province: Application of Grounded Theory. Journal of Rural Research, 12(2), 246-257. http://dx.doi.org/ 10.22059/jrur.2020.302235.1497. [in Persian]
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 651
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 78





سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب