| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,196 |
| تعداد مقالات | 77,227 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,231,051 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,410,623 |
تحلیل رویکرد جابری به دو مقوله «قیاس» و «نظام استدلالی» جرجانی بر پایه پارادایم های فکری – انتقادی | ||
| ادب عربی | ||
| مقاله 1، دوره 18، شماره 1 - شماره پیاپی 47، اردیبهشت 1405، صفحه 1-24 اصل مقاله (1.07 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jalit.2025.387061.612903 | ||
| نویسندگان | ||
| عبدالاحد غیبی* 1؛ الهام بابلی بهمه2 | ||
| 1استاد گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران | ||
| 2پژوهشگر پسادکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. | ||
| چکیده | ||
| نقدِ فرایند روش شناختی رویکردهای انتقادی جدید در رابطه با میراث فصیح بلاغی، مستلزم شناخت اندیشه های انحرافی حاکم بر بلاغت و شناسایی طرح شبه ها برای پیشگیری از نفوذ چنین دیدگاه هایی به بلاغت است. جابری (۱۹۳۶م) متفکر مراکشی با به رهگیری از علوم انسانی جدید، پروژه فکری «نقدِ عقل عربی» را در طیف وسیعی از میراث عربی رقم زده و به بهانه تعامل با میراث به تحریفِ علوم زبانی از جمله بلاغت پرداختهاست. ایشان، با رویکردی واحد (انتقادی) و دو روش متفاوت (اندیشه های واگرا و همگرا) خوانشی انتقادی از آراء بلاغت پژوهان داشته است و جرجانی (۴۷۱هـ) را ذیل اندیشه واگرا قرار داده تا با تصویرسازی منفی روش عقلانیت وی را برابر با نهادینه کردن تفکر قیاسی بداند که نوعی ایستایی را بر بلاغت حاکم کرد. در پرتو نگاه معرفتی جابری به بلاغت، پژوهش پیشرو کوشیده است با رویکرد کیفی و روش استقرائی به چگونگی خوانش انتقادی و روش شناسی جابری از دو مقوله «قیاس» و «نظام استدلالی» جرجانی بر پایه پارادایم های فکری– انتقادی به پروژه «نقد عقل عربی» بپردازد. جستار کنونی، با این فرض که خوانش جابری بر پایه حذف روش عقلانیت جرجانی از دایره عقل بیانی پیش می رود، به این نتایج رسیده است که مخالفت جابری با مبنای معرفت شناسی جرجانی بوده که عینیت گرا است تا جایی که «قیاس بیانی» و «نظام استدلالی» را شکل دهنده رویکرد معرفتی ایشان می بیند. جابری با تفکیک میان روش فلسفی و دینی همانندی میان جرجانی و ارسطو نمی بیند؛ زیرا به گمان ایشان، روش استدلال و استنتاج های جرجانی با ذات بلاغت بیگانه است. وی در ضمن نظام استدلالی، عقل در اندیشه عبدالقاهر را عقلی مرده در دانش بلاغت دانسته که به دلیل برابری با معانی النحو هویتی مستقل ندارد. بنابراین، صورت بندی استدلالی جرجانی را ذهنی گرا توصیف کرده و قیاس برهانی را در مقایسه با قیاس بیانی برای تعامل با بلاغت ترجیح داده است. در واقع، از نظر جابری، جرجانی براساس ظرفیت های درونی بلاغت به سراغ آن، نرفته است | ||
| کلیدواژهها | ||
| محمد عابد جابری؛ عبدالقاهر جرجانی؛ قیاس؛ نظام استدلالی؛ عقل؛ روش | ||
| مراجع | ||
|
آمدی، علیبن محمد (۱۴۲۴)، الأحکام فی أصول الأحکام، تعلیق شیخ عبدالرزاق عفیفی، الجزء الثالث، ط ۱، ریاض، دار الصمیمی للنشروالتوزیع.
بلیکی، نورمن (۱۳۹۱)، پارادایمهای تحقیق در علوم انسانی، ترجمه حسنی، حمید رضا و محمد تقی ایمان و مسعود ماجدی، چاپ اول، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
بوذرینژاد، یحیی (۱۴۰۱)، روششناسی دانش اجتماعی مسلمین رویکردهای فقهی، چاپ دوم، تهران، دانشگاه تهران.
بوذرینژاد، یحیی؛ ریحانی، حمید (۱۴۰۰)، «بررسی و نقد رویکرد انتقادی محمد عابد الجابری»، نشریه علمی اندیشه نوین دینی، دوره ۱۷، شماره ۴، پیاپی ۶۷، ۱۹۸ - ۱۷۷.
20.1001.1.20089481.1400.17.67.8.1
پارسانیا، حمید (۱۴۰۲)، فلسفه و روش علوم اجتماعی، چاپ دوم، قم، مؤسسه بوستان کتاب.
جابری، محمد عابد (۱۴۰۰)، نقد عقل عربی؛ ساختار عقل عربی (بیان)، ترجمه سید محمد آلمهدی، جلد اول، چاپ اول. تهران، انتشارات آس.
الجابری، محمد عابد (۲۰۰۹ الف)، نقد العقل العربی (۱)؛ تکوین العقل العربی، ط ۱۰، بیروت، مرکز دراسات الوحدة العربیة.
الجابری، محمد عابد (۲۰۰۹ ب)، نقد العقل العربی (۲)؛ بنیة العقل العربی، دراسة تحلیلیة نقدیة لنظم المعرفة فی الثقافة العربیة، ط ۹، بیروت، مرکز دراسات الوحدة العربیة.
الجرجانی، عبد القاهر (۱۹۹۱)، أسرار البلاغة، تحقیق محمود محمد شاکر، مصر، مطعبة المدنی.
الجرجانی، عبد القاهر (1992)، دلائل الإعجاز، تعلیق محمود محمد شاکر، القاهرة، مکتبة الخانجی.
حبیبی، غلامحسین (۱۳۹۳)، بینش روششناختی، تهران، کتاب همه.
خضریآذر، موسی؛ متقیزاده، عیسی؛ میرزایی، فرامرز؛ پروینی، خلیل (1401)، «چالش ناکارآمدی بلاغت سنتی اسلامی از منظر بلاغت جدید عربی»، مجله ادب عربی، سال 14، شماره 2. 84 – 63.
شریفی، احمدحسین (۱۳۹۵)، روششناسی علوم انسانی اسلامی، چاپ اول، قم، انتشارات آفتاب توسعه.
واعظی، احمد (۱۳۸۰)، درآمدی بر هرمنوتیک، چاپ اول، تهران، مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر.
هالینگدیل، رجینالد جان (۱۳۸۴)، تاریخ فلسفه غرب، ترجمه عبدالحسین آذرنگ، چاپ پنجم، تهران، انتشارات ققنوس. Al-Jabari, M. A. (2009/a). Criticism of al-aql al-Arabi (1): The development of the Arab mind (10th ed.). Darasat al-Wahda Al-Arabiya Center. [In Arabic]. Al-Jabari, M. A. (2009/b). Criticism of al-aql al-Arabi (2): Baniya al-aql al-Arabi; a critical analytical study of the knowledge system in Arabic culture (9th ed.). Darasat al-Wahda Al-Arabiya Center. [In Arabic]. Al-Jurjani, A. Q. (1991). The secrets of rhetoric. Al-Madani. [In Arabic]. Al-Jurjani, A. Q. (1992). The Reasons for the miracle. Maktaba Al-Khanji. [In Arabic]. Amadi, A. (2003). Al-Ahkam fi usul al-ahkam (A. R. Afifi, Ed.; 3rd V.; 1st ed.). Dar Al-Samimi. [In Arabic]. Blakey, N. (1391). Paradigms of research in the humanities. (H. R. Hassani, M. T. Iman, & M. Majedi, Trans.). Research Institute of Seminaries and Universities. [In Persian]. Bouzari-Nejad, Y. (2022). Methodology of Muslim social knowledge: Jurisprudential approaches (2nd ed.). University of Tehran. [In Persian]. Bouzari-Nejad, Y., & Reyhani, H. (2020). Review and criticism of the critical approach of Muhammad Abed Al-Jaberi. Scientific Journal of New Religious Thought, 17(4), 198-177. 20.1001.1.20089481.1400.17.67.8.1 [In Persian]. Habibi, Gh. H. (2014). Methodological Insights. Ketab-i-Hame. [In Persian] Hallingdale, R. J. (2005). History of Western Philosophy (A. H. Azarang, Trans.; 5th ed.). Qoqnoos Publications. [In Persian]. Jabri, M. A. (2021). Criticism of the Arabic intellect: The structure of the Arabic intellect (expression) (M. Al-Mahdi, Trans.; 1st V.). Ace publications. [In Persian]. Khezriazar, M., & Motaghizadeh, I., & Mirzaei, F., & Parvini, Kh. (2022). The Challenge of the Inefficiency of Traditional Islamic Rhetoric from the Perspective of Modern Arabic Rhetoric. Journal of ADAB – E – ARABI,14 (2), 63 – 84. [In Persian]. doi.org/10.22059/jalit.2021.319888.612392 Medewar, P. B. (1969). Induction and Intuition in Scientific Thought. London, Methuen. Medewar, P. B. (1969). Induction and intuition in scientific thought. Methuen. Parsania, H. (2023). Philosophy and method of social sciences (2nd ed.). Bustan Kitab. [In Persian]. Popper, K. R. (1972). Conjectures and Refutations. London, Routledge & Kegan Paul. Popper, K. R. (1972). Conjectures and refutations. Routledge & Kegan Paul. Sharifi, A. H. (2016). Methodology of Islamic Humanities (1st ed.) Aftab-i-Tose'e. [In Persian]. Vaezi, A. (2000). An Introduction to Hermeneutics (1st ed.). Cultural Institute of Contemporary Knowledge and Thought. [In Persian]. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 601 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 74 |
||