| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,147 |
| تعداد مقالات | 76,904 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,929,667 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,902,411 |
بررسی مردمشناختی نقش تغذیه در شیوع سرطان (جامعه مورد مطالعه: قوم ترکمن) | ||
| پژوهشهای انسانشناسی ایران | ||
| مقاله 5، دوره 15، شماره 1، شهریور 1404، صفحه 81-102 اصل مقاله (1.34 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijar.2025.376218.459871 | ||
| نویسندگان | ||
| پیام صدریه1؛ وحید رشیدوش* 2؛ یعقوب شربتیان3؛ علی باصری4 | ||
| 1دانشجوی دکتری مردمشناسی؛ گروه علوم اجتماعی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران | ||
| 2استادیار گروه مردم شناسی، واحد تهران مرکسی، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران | ||
| 3گروه علوم اجتماعی؛ واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران | ||
| 4استادیار دانشکده علوم اجتماعی ارتباطات و رسانه، دانشگاه آزاد، واحد تهران مرکز، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: موضوع سلامت از اساسیترین و بدیهیترین نیازهای جوامع انسانی است. تأمین این نیاز اولیه، نه تنها در دستورالعملهای پزشکی و بهداشتی، بلکه در پرتو شناخت دیدگاهها و باورهای فرهنگی جوامع ممکن میگردد. انسانشناسی در رویکردی میانرشتهای عوامل فرهنگی مرتبط با انسان و بیماری را شناسایی کرده و جوامع را در امر پیشگیری و بهبود یاری میرساند. هدف این مطالعه شناسایی عوامل فرهنگی نظام تغذیه در جامعه مورد مطالعه و نقش آن در شیوع بالای سرطان گوارش در میان ترکمنها بود. نقش تغذیه همواره یکی از عوامل مهم ابتلا به بیماریها در دانش پزشکی است. اما از دیگر سوی تغذیه عاملی فرهنگی است که در ساختارهای اجتماعی یک قوم یا ملت رسوب کرده و از گذشتههای یک قومیت سرچشمه گرفته و از این منظر قابل مطالعه و بررسی خواهد بود. روششناسی: این مقاله از نوع مطالعات کیفی است و از رویکرد مردمنگاری استفاده شد. بیشترین تکنیک در این مطالعه تکنیک مصاحبه نیمهساختاریافته انتخاب شد. افزون بر این گردآوری بخشی از دادهها از طریق مطالعات اسنادی و مشاهده صورت پذیرفت. روش تحلیل و تفسیر دادهها مبتنی بر نظریه ساختارگرایی لوی استروس بهویژه مثلث غذایی او که نمایانگر الگوی فرهنگی طبخ غذا در جوامع است، استوار گردید. استورس سهگانه پخته، خام و گندیده را بهعنوان شیوههای استفاده از فرآوردههای غذایی در نظر گرفت. غذای پخته همان غذای خام است که توسط وسائل موجود در فرهنگ دگرگون شده است. غذای گندیده غذای خام است که بهصورت طبیعی دگرگون شده است. این تقابل بین فرهنگ و طبیعت منجر به حالتهای متفادت از طبخ میشود که توسط آن تغذیه را در ساختارهای فرهنگی میتوان مورد مطالعه قرار داد. همچنین نشانهشناسی تفسیری کلیفورد گیرتز بهعنوان روشی که عناصر نمادین را همراه با توصیف ژرف مطالعه میکند و مسائل یک زیستبوم را بر اساس دانش و فرهنگ بومی مورد مطالعه قرار میدهد، انتخاب شد. یافتهها: حاکی از آن است که برخی از عوامل در بروز بیماری سرطان نقش دارد. ترکمنها در موارد زیادی از الگوهای غذایی خطرآفرین، شیوه طبخ ناسالم و نامناسب در تغذیه سنتی خود بهره میبرند. نظام تغذیه در این مقاله از سه منظر مواد اولیه، شیوه طبخ و نقش نمادین باورها در شکلدهی به طبخ و روشهای آشپزی در جامعه مورد مطالعه پرداخت. مواد اولیه در سبدغذایی جامعه مورد مطالعه به ترتیب عبارت است از غلات بهویژه گندم و فرآوردههای آن که بیشتر به شکل نان مورد مصرف قرار میگیرد؛ گوشت قرمز و برنج. شیوه طبخ غذاهای سنتی بیشتر مبتنی بر سرخ کردن با روغن داغ که از روشهای ناسالم طبخ است و در مثلث غذایی استروس بیشترین سهم را به طبخ گنداندن ناقص اختصاص میدهد. در پخت هم بیشتر به پخت نیمپز به روش تنوری یا کباب کردن عمل میشود که محصول آن پخت ناقص مواد غذایی است. نتیجهگیری: حاکی از آن است که نظام تغذیه در جامعه مورد مطالعه به سمت افزایش ریسک بیماریهای گوارشی از جمله سرطان میل دارد. مصرف بیش از حد برخی مواد غذایی مانند غلات و گوشت قرمز و شیوۀ طبخ نامناسب و عدم استفاده از برخی مواد غذایی مفید و مؤثر در پیشگیری، از جمله سبزیجات و میوهجات از عوامل ارتقای ریسک سرطان گوارش در این منطقه است. همچنین نظام باورها و اعتقادات ریشهدار در ساختار فرهنگی قوم ترکمن، به این سبک تغذیه دامن میزند. این سه در شکلگیری نوعی از تغذیه که استعداد ابتلا به سرطان را بالا میبرد، موثر تشخیص داده شد. مواد اولیه و شیوه طبخ بهطور مستقیم و نظام باورها بهصورت تسهیلکننده بر طریقه استفاده از مواد غذایی، از عوامل ارتقادهنده سطح ریسک سرطان گوارش در نظام فرهنگی جامعه مورد مطالعه هستند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| انسانشناسی پزشکی؛ تغذیه؛ سرطان گوارش؛ قوم ترکمن؛ نظام باورها | ||
| مراجع | ||
|
ازکیا، مصطفی؛ ایمانی جهرمی، حسین (1382). روشهای کاربردی تحقیق. تهران: اطلاعات.
استروس، کلود لوی (1394). توتمیسم. مترجم مسعود راد. تهران: توس.
اعظمیراد، گنبددردی (1382). نگاهی به فرهنگ مادی و معنوی ترکمنها. مشهد: ناشرمؤلف.
پاکتچی، احمد؛ درزی، قاسم (1393). نقش ترجمه فرهنگی در مطالعات میان رشتهای با تأکید بر الگوهای نشانهشناسی فرهنگی، فصلنلمه علمی پژوهشی مطالعات میان رشتهای، سال ششم، ش: چهارم، صص: 33-49.
جرجانی، موسی (1394)، ایرانیان ترکمن، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی.
حجاریان، محسن (1395). مردمشناسی و موسیقی (گزیده مقالات). تهران: کارنامه کتاب.
راسخ، محمدصالح (بیتا). تاریخ و فرهنگ ترکمنها. بهاهتمام عبدالعزیز عمر. بیجا. بینا.
ساروخانی، باقر (1384). روشهای تحقیق در علوم انسانی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
فکوهی، ناصر (1393). تاریخ اندیشه و نظریههای انسانشناسی. تهران: نشر نی.
فلیک، اووه (1388). درآمدی بر تحقیق کیفی. م: هادی جلیلی. تهران: نشر نی.
الکساندر، جفری (1402). برنامه قوی در جامعهشناسی فرهنگی. م: مسعود وفایی، تهران: نشر نگاه معاصر.
کمالی، محمدشریف؛ عسگریخانقاه، علیاصغر (1374). ایرانیان ترکمن: پژوهشی در مردمشناسی و جمعیتشناسی. تهران: اساطیر.
کمالی، محمدشریف (1362). ریشهیابی قوم ترکمنهای یموت، مجموعه مقالات مردمشناسی، دفتر دوم. تهران: وزارت فرهنگ و آموزش عالی.
گیرتز، کلیفورد (1398). تفسیر فرهنگها. ترجمه محسن ثلاثی. تهران: ثالث.
لومبار، جک (1397). مبانی نظری مردمشناسی. م: جلالالدین رفیعفر. تهران: خجسته.
لیچ، ادموند (1358). لوی استروس. م: حمید عنایت. تهران: خوارزمی.
متین، پیمان (1401). انسانشناسی پزشکی. تهران: فرهامه.
ملکزاده، رضا؛ فضلاللهی، نرگس (1393)، مطالعه همگروهی استان گلستان، تهران: میرماه.
میرشکرایی، محمد؛ زیباکناری، سیدعلی (1402). چای در ایران: پژوهش مردمشناختی. تهران: پیشینپژوه؛ آزما.
Alexander, Jeffery.c (2008) , Clifford Geertz and the Strong Program: The Human Sciences and Cultural Sociology, Cultural Sociology.
Alexander, Jeffrey C.(2003). The meanings of social life : a cultural sociology. Translated by masoud vafaee. Tehran, Asatir Publication. (in persian)
Azami rad, Gonbad dordi(1382), The study of material and spiritual culture of Turkmen. Mashhad, Azamirad. (in persian)
Azkia, Mostafa; Imani Jahromi, Hossein (1382). Applied research methods. Tehran, ettelaat Publication. (in persian)
Catherine Panter-Brick (2018), The field of medical anthropology in Social Science & Medicine, Social Science & Medicine: Vol. 196, pp. 233-239
Darzi, ghasem; Pakatchi, Ahmad(). The Role of Cultural Translation in Interdisciplinary Studies; with the Emphasis on the Cultural Semiotics Patterns. Interdisciplinary Studies in the Humanities. Vol:6. No:4. P:33-49. (in persian)
Dressler W.William (2012). "Cultural consonance: linking culture, the individual and health."
Fakoohi, Naser(1393), History of anthropological thought and theories. Tehran, ney Publication. (in persian)
Flick, Uwe (2006). An introduction to qualitative, research. Translated by Hadi Jalili. Tehran, ney Publication. (in persian)
Geertz, Clifford(2021). The interpretation of cultures : selected essays. Translated by Mohsen Solasi. Tehran, Salles Publication. (in persian)
Hajarian, Mohsen(1395). Anthropology of music(Selected articles), Tehran, Karnameh ketab Publication. (in persian)
Jorjani, mousa (1394), Turkmens of Iran ,Tehran, Iran cultural studies office. (in persian)
Kamali, Mohammadsharif(1362), The origins of the Yamut Turkmen people. Anthropological Essays (Second Series). Tehran, Ministry of Culture and Higher Education (Anthropology Center). (in persian)
Kamali, Mohammadsharif; Askari khaneghah, Aliasghar(1374). Turkmen Iranians. Tehran, asatir Publication. (in persian)
Leach, Edmund Ronald (1358) IEVI - strauss, claude. Tehran, Kharazmi Publication..
Levi-Strauss, Claud (1394). Le totémisme aujourd'hui. Translated by masoud rad. Tehran, Toos Publication. (in persian)
Lombard, Jacques (1397), Introduction à l'ethnologie. Translated by Jalal,e,din rafi,e,far. Tehran, Khojasteh Publication. (in persian)
Malekzadeh, Reza; Fazlollahi, Narges. Golestan Cohort Study(1393). Tehran, Mirmah Publication. (in persian)
Matin, Peyman(2022), Medical Anthropology. Tehran, Farhameh Publication. (in persian)
Mirshakrai, Mohammad; Zibakenari, Seyed Ali (2023). Tea in Iran: Anthropological Research. Tehran, Pisheenpajouh, Azma Publication. (in persian)
Rasekh, Mohammadsalleh(?). History and culture of the Turkmen.??. (in persian)
Sarokhani. Bagher (1384). Research methods in the humanities. Tehran, Institute for Humanities and Cultural Studies. (in persian)
Singer, merril- Eriecson, pamela (2022); Acampanion to Medical Anthropology: USA: Wiley-Blackwell
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 787 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 186 |
||