میز خدمت الکترونیک
دوره ویراستاری

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات126
تعداد شماره‌ها7,109
تعداد مقالات76,342
تعداد مشاهده مقاله152,334,451
تعداد دریافت فایل اصل مقاله114,352,338
نگهبان, سعید, مکرم, مرضیه, مرادی زاده کرمانی, ریحانه. (1403). تحلیل اثرهای مخاطرۀخشکسالی بر جوامع روستاهای پیرامون دریاچۀ مهارلو. , 11(1), 1-13. doi: 10.22059/jhsci.2024.374378.823
سعید نگهبان; مرضیه مکرم; ریحانه مرادی زاده کرمانی. "تحلیل اثرهای مخاطرۀخشکسالی بر جوامع روستاهای پیرامون دریاچۀ مهارلو". , 11, 1, 1403, 1-13. doi: 10.22059/jhsci.2024.374378.823
نگهبان, سعید, مکرم, مرضیه, مرادی زاده کرمانی, ریحانه. (1403). 'تحلیل اثرهای مخاطرۀخشکسالی بر جوامع روستاهای پیرامون دریاچۀ مهارلو', , 11(1), pp. 1-13. doi: 10.22059/jhsci.2024.374378.823
نگهبان, سعید, مکرم, مرضیه, مرادی زاده کرمانی, ریحانه. تحلیل اثرهای مخاطرۀخشکسالی بر جوامع روستاهای پیرامون دریاچۀ مهارلو. , 1403; 11(1): 1-13. doi: 10.22059/jhsci.2024.374378.823

تحلیل اثرهای مخاطرۀخشکسالی بر جوامع روستاهای پیرامون دریاچۀ مهارلو

مدیریت مخاطرات محیطی
دوره 11، شماره 1، فروردین 1403، صفحه 1-13    اصل مقاله (1.6 M)
نوع مقاله: پژوهشی کاربردی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhsci.2024.374378.823
نویسندگان
سعید نگهبان* ؛ مرضیه مکرم؛ ریحانه مرادی زاده کرمانی
گروه جغرافیا، دانشکدۀ اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
چکیده
خشکسالی از نظر ماهیت و منشأ، پدیده‌ای انسانی- طبیعی است که به‌آرامی وارد می‌شود و به‌آرامی محیط را ترک می‌کند و تأثیرات آن هم بسیار فراگیر است و به‌مرور جبران می‌شود. این پدیده به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم اثرهای مختلفی بر محیط‌های طبیعی و انسانی می‌گذارد. مهم‌ترین اثر مستقیم و واقعی خشکسالی بر منابع آب و مهم‌ترین اثرهای غیرمستقیم خشکسالی بر ابعاد متنوع اقتصادی و اجتماعی است. هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیرات مخاطرۀ خشکسالی بر ویژگی‌های مختلف روستاهای پیرامون دریاچۀ مهارلو در استان فارس و مجاورت شهر شیراز است. پژوهش از نوع توصیفی- تحلیل مبتنی بر روش‌های کتابخانه‌ای، پرسشنامه، میدانی و آماری است. ابتدا پانزده روستا در اطراف دریاچۀ انتخاب و سپس پرسشنامه‌هایی دربارۀ تأثیرات خشکسالی بر ویژگی‌های مختلف مناطق روستایی تهیه شد. پس از تکمیل پرسشنامه‌ها، اطلاعات آنها در نرم‌افزار SPSS وارد و تجزیه‌وتحلیل شد. نتایج نشان داد که هر سه بعد اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی و محیطی در روستاهای بررسی‌شده نماگرهای مختلف تأثیرهای متفاوتی از پدیدۀ خشکسالی پذیرفته‌اند. در بین نماگرهای بعد اجتماعی- فرهنگی، نماگر تمایل به تغییر محل زندگی و مهاجرت بیشترین درصد را دارد و حدود 40 درصد افراد تمایل زیاد و خیلی زیاد به این کار دارند؛ میانگین این نماگر 6/3 است که نشان‌دهندۀ تأثیر بسیار شدید خشکسالی بر ماندگاری افراد در روستاست. در بین نماگرهای بعد اقتصادی، نماگر اثرهای خشکسالی با میانگین 76/3 بیشترین تأثیر را بر مقدار تولید محصولات دارد و نزدیک به 60 درصد افراد تأثیر زیاد و خیلی زیاد را اعلام کردند. در بین نماگرهای بعد محیطی، خشکسالی بیشترین تأثیر را دارد و نزدیک به 50 درصد افراد، تأثیر زیاد و خیلی زیاد را اعلام کردند. میانگین این نماگر 41/3 است. در نماگر اثرهای خشکسالی بر تعرض به منابع آبی نزدیک به 50 درصد افراد تأثیر زیاد و خیلی زیاد و حدود 30 درصد تأثیر کم و خیلی کم را اعلام کردند. میانگین این نماگر 41/3 است. بررسی اثرهای خشکسالی بر هر یک از نماگرهای پژوهش با استفاده از آزمون فریدمن نشان می‌دهد که بین نماگرها از لحاظ تأثیرپذیری از خشکسالی تفاوت معناداری وجود دارد (p value<.05). در همین زمینه و به تفکیک ابعاد سه‌گانه نتایج آزمون فریدمن نشان می‌دهد که در بین ابعاد تفاوت معنادار آماری وجود دارد و خشکسالی بیشترین تأثیر را بر بعد اقتصادی نواحی روستایی داشته است.
کلیدواژه‌ها
دریاچۀ مهارلو؛ شیراز؛ مخاطرۀ خشکسالی؛ نواحی روستایی
مراجع
  • بخشی جهرمی، آرمان (1386). آنالیز اقتصاد تولید و درآمد عشایر منطقۀ جازموریان شهرستان کهنوج، مجموعه مقالات ششمین کنفرانس اقتصاد کشاورزی و توسعه، مشهد، دانشگاه فردوسی.
  • بستانی، علیرضا؛ سلطانی مقدس، ریحانه؛ عطایی، هوشمند؛ و صلاحی اصفهانی، گیتی (1399). بررسی اقدامات اثربخش حکمروایی محلی در کاهش آثار خشکسالی در سکونتگاه‌های روستایی شهرستان داراب. مدیریت مخاطرات محیطی، 7(4)، 367-382.
  • پیرداده بیرانوند، کبری؛ و بخشی، محمدرضا (1394). اهمیت توجه به پدیدۀ خشکسالی و اثرات آن (گزارش وضعیت منابع آب شهرستان کوهدشت)، دومین همایش ملی صیانت از منابع طبیعی و محیط زیست.
  • جعفری، تیمور (1397). شناسایی و تحلیل مخاطرات سکونتگاه‌های روستایی دهستان آلاداغ شهرستان بجنورد. مدیریت مخاطرات محیطی، 5(4)، 359-379.
  • جمشیدی، معصومه؛ نوری زمان‌آبادی، سید هدایت‌اله؛ صیدایی گل‌سفیدی، سید اسکندر؛ و رحیمی، داریوش (1394). اثرات خشکسالی بر اقتصادی نواحی روستایی شهرستان‌های شیروان و چرداول. اقتصاد فضا و توسعۀ روستایی، 13(3)، 1-17.
  • داوردان، بابا (1394). مدیریت بحران خشکسالی در نواحی عشایری اردبیل، هفتمین کنفرانس بین‌المللی مدیریت جامع بحران. اردبیل.
  • رحیمی، داریوش؛ موحدی، سعید؛ و برقی، حمید (1388). بررسی شدت خشکسالی با استفاده از شاخص نرمال بارش (مطالعۀ موردی استان سیستان و بلوچستان). جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، 20 (4)، 43-56.
  • ریاحی، وحید؛ و پاشازاده، اصغر (1392). اثرات اقتصادی و اجتماعی خشکسالی بر نواحی روستایی شهرستان گرمی محدودۀ موردی دهستان آزادلو. چشم‌انداز جغرافیایی در مطالعات انسانی، 8(4)، 17-37.
  • زمانی، غلامحسین؛ کشاورزی، مرضیه؛ و کرمی، عزت‌اله (1389). آسیب‌پذیری خانوارهای کشاورز از خشکسالی، علوم و ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 6(2)، 15-33.
  • صبحانی نسب، یوسف (1388)، اثرات زیست‌محیطی و اقتصادی- اجتماعی خشکسالی. همایش منطقه‌ای بحران آب و خشکسالی، رشت.
  • قریب، علی؛ علی‌پور، حسن؛ و چهارسوقی، امین‌حامد (1392). بررسی اثرات خشکسالی بر وضعیت اقتصادی-اجتماعی کشاورزان، مطالعۀ موردی: گندمکاران شهرستان نهبندان. پژوهش‌های آبخیزداری (پژوهش و سازندگی)، 26(2)، 113-125.
  • قنبری، یوسف (1392). بررسی و شناسایی اثرات خشکسالی بر خانوارهای روستایی شهرستان سمیرم، روستا و توسعه. 16(4)، 55-76.
  • محمدی یگانه، بهروز؛ و حکیم‌دوست، یاسر (1388). اثرات اقتصادی خشکسالی و تأثیر آن بر ناپایداری روستاها، مطالعۀ موردی: قره پشتلوی بالا. همایش منطقه‌ای بحران آب و خشکسالی، رشت.
  • نامدار، محبوبه؛ و بوذرجمهری، خدیجه (1395). تحلیل ابعاد اقتصادی-اجتماعی و زیست‌محیطی بحران خشکسالی و آثار آن بر خانوارهای روستایی، مطالعۀ موردی: روستاهای شهرستان زرین‌دشت. روستا و توسعه، 19(3)، 161-183.
  • وارثی، حسن؛ بیک‌محمدی، حمیدرضا؛ و قنبری، سیروس (1389). مقایسۀ خسارت اقتصادی خشکسالی کشاورزی سال‌های (1382 تا 1378) شهرستان نایین با سایر شهرستان‌های استان اصفهان. جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، 21(3)، 21-44.
  • Anthony, S. (2013). Drought and water policy in Australia. Global Environmental Change, 23(2), 1615-1626.
  • Antwi-Agyei, P., Fraser, E. D., Dougill, A. J., Stringer, L. C., & Simelton, E. (2012). Mapping the vulnerability of crop production to drought in Ghana using rainfall, yield and ocioeconomic data. Applied Geography, 32(2), 324-334.
  • Edwards, B., Gray, M., & Hunter, B. (2015). The impact of drought on mental health in rural and regional Australia. Social Indicators Research, 121, 177-194.
  • Kangalawe, R. Y. &, Lyimo, J. G. (2013). Climate change, adaptive strategies and rural -livelihoods in semiarid Tanzania, Natural Resources, 278-266.
  • Lohmann, S., & Lechtenfeld, T. (2015). The Effect of Drought on Health Outcomes and Health Expenditures in Rural Vietnam. World Development, 72, 432-448.
  • Maponya, PH. & Mpandeli. V, (2012), Climate Change and Agricultural Production in South Africa: Impacts and Adaptation options, Journal of Agricultural Science; 4(10), 125-136.
  • Singh, N. P., Bantilan, C., & Byjesh, K. (2014). Vulnerability and policy relevance to drought in the semi-arid tropics of Asia–A retrospective analysis. Weather and Climate Extremes, 3: 54-61.
  • Walker, M., & thers, A. (1996). Drought & Natural hazard". Drought a Global Assessment, 1(5), 3-18.
  • Wilhite, D. A., Sivakumar, M. V., & Pulwarty, R. (2014). Managing drought risk in a changing climate: The role of national drought policy. Weather and climate extremes, 3, 4-13.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 419
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 393





سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب