| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,133 |
| تعداد مقالات | 76,786 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,029,594 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,041,226 |
تصویرشناسی فرهنگ ایرانی در سفرنامۀ فراسوی دریای خزر | ||
| پژوهش های ایران شناسی | ||
| مقاله 3، دوره 15، شماره 2، شهریور 1404، صفحه 51-70 اصل مقاله (638.5 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jis.2024.370131.1251 | ||
| نویسنده | ||
| اسماعیل علیپور* | ||
| استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بجنورد، خراسان شمالی، ایران | ||
| چکیده | ||
| گزارش سفرنامه های اروپاییان از ایران، یکی از ناب ترین منابع پژوهشی در زمینة ایران شناسی است، زیرا می تواند روشن گر گوشه هایی از فرهنگِ ایرانی باشد که ممکن است مورّخان ایرانی سهواً یا عمداً نادیده گرفته باشند، با وجود این، محتمل است که این آثار آمیخته با بزرگ نمایی، کلی گویی، تعمیم های نابه جا و گرایش های جانبدارانۀ سیاسی باشد. هدفِ پژوهش حاضر، بررسی انتقادیِ بازنمایی فرهنگ ایرانی در سفرنامۀ فراسوی دریای خزر نوشتۀ آرتور کریستن سن ، مستشرق و اسطوره شناس دانمارکی، است. این مقاله با روشِ توصیفی تحلیلی و بر مبنای رویکرد «تصویرشناسی» به بررسی این سفرنامه می پردازد. تصویرشناسی یکی از رویکردهای مطالعات ادبیات تطبیقی است که تصویر «خودی» را از چشم انداز «دیگری» یا بالعکس بررسی می کند و هدفِ غایی آن تبیین چرایی و چگونگی این انعکاس فرهنگی است. همچنین این رویکرد، بینارشته ای است و با حوزة مطالعات فرهنگی، مرتبط می باشد. پرسش اصلی پژوهشِ حاضر این است که چرا و به چه دلایلی جلوه های مشخصی از فرهنگ و ادبیات ایرانی، مقارن سفر نویسنده به ایران در اواخر عهد قاجار، نمود بیشتری در این سفرنامه داشته است؟ نتایج به دست آمده نشان می دهد که کریستن سن دیدگاهی اروپامحور دارد و برداشت های وی برآیندِ استنتاج های استقرائی، انگاره های کلیشه ای و گرایش های سیاسی است که با برجسته سازیِ ابعاد منفیِ فرهنگِ فردی و اقلیمیِ بخش های محدودی از ایران می کوشد آن ها را به مجموعة فرهنگ ایرانی تعمیم می دهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ایرانشناسی؛ فرهنگ ایرانی؛ دورة قاجار؛ سفرنامه فراسوی دریای خزر؛ تصویرشناسی؛ کریستنسن | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
آنه، کلود (1368). اوراق ایرانی: خاطرات سفر کلود آنه در آغاز مشروطیت، ترجمۀ ایرج پروشانی، تهران: معین.
براون، ادوارد (1394). یک سال در میان ایرانیان، ترجمۀ مانی صالحی علامه، تهران: اختران.
پولاک، یاکوب ادوارد (1368). سفرنامۀ پولاک: ایران و ایرانیان، ترجمۀ کیکاووس جهانداری، تهران: خوارزمی.
ترابی، سید محمد (1383). نگاه غربیان به فرهنگ ایرانی؟ ژرف اما ناقص. چشم انداز ارتباطات فرهنگی، ش.13، صص 10 13. http://noo.rs/kzKNC
حدیدی، جواد (1348). ایران در ادبیات فرانسه، چ. دوم، مشهد: انتشارات دانشگاه مشهد.
دروویل، گاسپار (1389). سفرنامۀ دروویل، ترجمۀ جواد محیی، قم: نیلوفرانه.
زرقانی، سید مهدی (1395). تاریخ ادبیات ایران (4) با رویکرد ژانری، تهران: فاطمی.
زند، زاگرس (محمدتقی) (1389). «بررسی تطبیقی پژوهش های ایران شناسی غربی و شرق شناسی با تکیه بر بازنمایی فرهنگ مردم ایران در سفرنامه های اروپاییان در دورۀ قاجار»، فصلنامۀ مطالعات ملّی، س. 11، ش. 2، صص 153 182. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.1735059.1389.11.42.7.8
زینی وند، تورج و امیری، پروین (1396). «تصویرشناسی فرهنگی ایرانیان در آیینۀ سفرنامۀ پولاک»، فصلنامۀ تحقیقات فرهنگی ایران، ش 4، صص 23 39. https://doi.org/10.22631/jicr.2018.1272.2032
سرنا، کارن (1362). آدم ها و آیین ها، ترجمۀ علی اصغر سیدی، تهران: زوّار.
شاه محمدی، خدیجه؛ روشنفکر، کبری و رسولی، حجّت (1395). «فرهنگ عامۀ ایرانی در سفرنامۀ ابنبطوطه»، فرهنگ و ادبیات عامه، ش 11، صص 153 174. http://dorl.net/dor/20.1001.1.23454466.1395.4.11.2.9
صفی، فخرالدین علی (1393). لطایف الطوایف، تصحیح حسن نصیری جامی، تهران: مولی.
صنیعی، فرزانه و قبول، احسان (1402). «تصویرشناسی زنان ایرانی عصر صفویه در سفرنامۀ رافائل دومان»، فصلنامة پژوهش های ایران شناسی، دورة 13، ش 3، پاییز، صص 41 59. https://doi.org/10.22059/jis.2022.349844.1160
علوی زاده، فرزانه (1393). «تصویر ایران و ایرانی در سفرنامۀ ژان شاردن: تأملی در انگاره آفرینی و کلیشه ها در ذهنیت سفرنامه نویس»، جستارهای ادبی، ش.185، صص 147 170. https://doi.org/10.22067/jls.v47i2.18888
کرزن، جرج (1373). ایران و قضیۀ ایران، ترجمۀ غلامعلی وحید مازندرانی، تهران: علمی و فرهنگی.
کریستن سن، آرتور امانوئل. (1385). فراسوی دریای خزر: سفرنامۀ آرتور کریستن سن به ایران و ترکستان در آستانۀ جنگ جهانی، ترجمۀ منیژۀ احدزادگان آهنی و علی آلفونه، تهران: طهوری.
کریمی، علی (1386). «بازتاب هویّت فرهنگی ایرانیان در سفرنامه های عصر صفوی و قاجاری»، فصلنامۀ مطالعات ملّی، س 8، ش 1، صص 31 62. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.1735059.1386.8.29.2.6
گنجی، نرگس و اشراقی، فاطمه (1393). «تصویر ایران و ایرانیان در سفرنامۀ ابنبطوطه»، کاوشنامۀ ادبیات تطبیقی، ش 15، صص 157 180.
گونسالس دو کلاویخو، روی (1384). سفرنامۀ کلاویخو، ترجمۀ مسعود رجب نیا، چ. پنجم، تهران: علمی و فرهنگی.
مارکام، کلمنت، 1367، تاریخ ایران در دورۀ قاجار، ترجمۀ میرزارحیم فرزانه، چ. دوم، بی جا، نشر فرهنگ ایران.
میرزایی، حسین و رحمانی، جبّار (1387). «فرهنگ و شخصیت ایرانیان در سفرنامه های خارجی»، فصلنامۀ تحقیقات فرهنگی، س 1، ش 3، صص 55 77. https://doi.org/10.7508/ijcr.2008.03.003
نامور مطلق، بهمن (1388). «درآمدی بر تصویرشناسی: معرفی یک روش نقد ادبی و هنری در ادبیات تطبیقی»، مطالعات ادبیات تطبیقی، س 3، ش 12، صص 119 138.
نانکت، لاتیشیا (1390). «تصویرشناسی بهمنزلۀ خوانش متون نثر معاصر فرانسه و فارسی»، ترجمۀ مژدۀ دقیقی،. ادبیات تطبیقی، س 2، ش 1، صص 100 115.
وحدانی فر، امید و علی پور، اسماعیل (1400). «تصویرشناسی فرهنگ ایرانی عصر قاجار در سفرنامۀ دروویل»، فصلنامة پژوهش های ایران شناسی، س 11، ش 2، پاییز و زمستان، صص 49 71. https://doi.org/10.22059/jis.2021.329218.1022
Referenses
Bassnett, S. (1993). Comparative Literature: A Critical Introduction. Oxford: Blackwell. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 995 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 184 |
||