تغییرات زمانی در ترکیب عنصری و خصوصیات فیزیکوشیمیایی ذرات معلق هوا ساطع شده از پهنههای ماسهای( مطالعة غرب دریاچة ارومیه) | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 76، ویژه نامه مناطق تحت حفاظت، زمستان 1402، صفحه 79-95 اصل مقاله (1.6 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2023.356230.2533 | ||
| نویسنده | ||
| نیکو حمزه پور* | ||
| گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران. | ||
| چکیده | ||
| پهنه های ماسه ای واقع در غرب دریاچه ارومیه، یکی از مهمترین منابع تولید گردوغبار در این منطقه می باشند. هدف از انجام این تحقیق، مطالعة تغییرات زمانی در ترکیب عنصری و خصوصیات فیزیکوشیمیایی ذرات معلق هوا در مجاورت پهنه های ماسه ای غرب دریاچه ارومیه در طول فصل خشک و تعیین میزان مشارکت خاک های محلی در ترکیب گردوغبار بود. بدینمنظور، نمونه های گردوغبار در طی چهار ماه مختلف در طی فصل خشک 1399 با اله های رسوبگیر جمع آوری شدند. همچنین دو خاک غالب از کانون های گردوغبار نیز از عمق 5-0 سانتی متری نمونه برداری شدند. نمونه برداری از هرکدام از سطوح، بهصورت مرکب و از ترکیب چندین نمونه از بخش های مختلف آن سطح بود. خصوصیات فیزیکوشیمیایی نمونه ها از جمله توزیع اندازة ذرات، قابلیت هدایت الکتریکی، اسیدیته، مادة آلی و درصد کربنات کل اندازه گیری شدند. شناسایی کانی های غالب با روش تفریق اشعة ایکس (XRD)، شناسایی عناصر موجود در نمونه ها با دستگاه ICP-MS و نیز تصویربرداری از سطح نمونه ها با میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) نیز صورت گرفت. براساس نتایج حاصل از این تحقیق، کوارتز، کلسیت، آراگونت و هالیت کانی های غالب در نمونه ها بودند. نتایج آنالیز عنصری نشان داد که کلسیم، منیزیم، سدیم، سیلیسیوم، آهن و آلومینیوم در هر دو نمونه خاک و گردوغبار جزء عناصر با فراوانی زیاد بودند. تصویربرداری از سطح دو خاک نشان داد که آراگونیت با اشکال سوزنی و ستونی، فراوانترین کانی در آنها است. براساس نتایج حاصل از محاسبة فاکتورغنیشدن، باوجود اینکه خاک 1 (DS1) با مقدار رس، نمک و سیلت بیشتر، بالاترین مشارکت را در ترکیب گردوغبار در ابتدای فصل خشک (تیرماه و مرداد ماه) دارد، به سمت انتهای فصل خشک، مشارکت خاک 2 (DS2) با میزان املاح کمتر، شن و کربنات کل بالاتر، بیش از DS1 می شود. براساس نتایج میکروسکوپ روبشی و آنالیز نقطه ای، به سمت اواسط فصل خشک و در نتیجه تبخیر زیاد در منطقه، کلریدسدیم در سطح نمونه DS1 تجمع مییابد و با ایجاد پوشش در دور ذرات شن، منجر به ایجاد سله شده و از ادامة فرسایش بادی، ممانعت می کند. با این حال، خاک DS2، تمام طول سال کانون اصلی گردوغبار باقی می ماند و با دارا بودن مقادیر بسیار زیادی از کانی آراگونیت و عناصری همچون استرانسیوم 88Sr و باریم Ba و حرکت گردوغبار حاصل، در جهت بادهای غالب به سمت مناطق مسکونی و اراضی کشاورزی، خطری جدی به حساب می آید و نیازمند توجه ویژه است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آنالیز عنصری؛ فاکتور غنیشدن؛ کلرید سدیم؛ میکروسکوپ الکترونی روبشی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 591 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,152 |
||