تعیین غلظت ترکیبات شبهاستروژنی در مصب رودخانههای سواحل ایرانی دریای خزر با استفاده از روش خوشهبندی و آنالیز مؤلفههای اصلی | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 75، ویژه نامه محیط زیست ساحلی و دریایی، زمستان 1401، صفحه 167-183 اصل مقاله (891.02 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2022.347542.2462 | ||
| نویسندگان | ||
| ساحل پاکزادتوچایی* 1؛ علی کاظمی2؛ فاطمه عین الهی پیر3 | ||
| 1گروه پژوهشی اکوسیستمهای طبیعی، پژوهشکدة تالاب بینالمللی هامون، پژوهشگاه زابل، زابل، ایران | ||
| 2گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده کشاورزی و محیط زیست، دانشگاه اراک، اراک، ایران | ||
| 3گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، زابل، ایران | ||
| چکیده | ||
| مواد شیمیایی مختل کنندة غدد درون ریز، مانند ترکیبات شبه استروژنی بیسفنول A و نونیلفنول از منابع مختلفی توسط رودخانه ها به دریای خزر وارد می شوند. این ترکیبات در غلظت های کم می توانند بهطور بالقوه برای سلامتی انسان و موجودات آبزی خطرناک باشند. در عین حال، اطلاعات مربوط به غلظت آنها در مصب رودخانه های دریای خزر، محدود است. بنابراین در مطالعة حاضر، غلظت آلاینده های BPA و NP و برخی از فاکتورهای فیزیکی و شیمیایی آب در مصب 49 رودخانة ورودی دریای خزر از استان های گیلان، مازندران و گلستان در ماه های مرداد تا شهریور ۱۳۹۴ بررسی شد. غلظت ترکیبات در بین مصب های مختلف مقایسه گردید و اولویتبندی ترکیبات شبه استروژنی و فاکتورهای فیزیکی و شیمیایی آب با استفاده از آنالیز مؤلفه های اصلی (PCA) و دسته بندی فاکتورها و مصب ها نیز با آنالیز خوشه ای (CA) انجام شد. بر اساس نتایج، غلظت ترکیبات BPA و NP بهطور متوسط µg/l 1/81 و µg/l 2/85 اندازه گیری شد که بالاتر از حد مجاز بود و بیشترین غلظت این ترکیبات در رودخانههای تالش، آستارا، انزلی، ازارود، نشتارود، طلارود و تجن اندازه گیری گردید. نتایج PCA، 2 مؤلفه اصلی را مؤثر بر کیفیت آب رودخانه ها با مقدار واریانس 81/41٪ و با مقدار ویژه 1> نشان داد، که در درجة اول پارامترهای EC، TDS، TSS و TS از مهمترین فاکتورها و سپس میزان نیترات و فسفات در درجة بعدی اهمیت قرار گرفتند. همچنین بر اساس نتایج CA، 4 دسته مصب و پارامترهای کیفی جدا گردید. بهطورکلی نتایج نشان داد که رودخانه های سواحل ایرانی دریای خزر، دارای غلظت بالایی از ترکیبات شبهاستروژنی بوده که می تواند حاصل آبشویی زمین های کشاورزی و پساب صنایع و مناطق مسکونی باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دریای خزر؛ بیسفنول A؛ نونیلفنول؛ فاکتورهای فیزیکی و شیمیایی؛ استانداردهای کیفی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 688 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 399 |
||