مفهومسازی استعاری خودستاییهای خاقانی بر اساس نظریۀ استعارۀ مفهومی | ||
| پژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت | ||
| دوره 11، شماره 4 - شماره پیاپی 28، زمستان 1401، صفحه 85-107 اصل مقاله (596.65 K) | ||
| نوع مقاله: علمی-پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jlcr.2022.347517.1873 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم منوچهری* 1؛ اسماعیل شفق2 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| خاقانی شاعری است خودستا؛ بهطوریکه کمتر شعری را میتوان یافت که او سخن از برتری خود نگفته باشد. یکی از دلایل خودستاییهای خاقانی را عقدۀ حقارت بیان کردهاند. در روزگاران گذشته، سطح اجتماعی و اقتصادی خانواده در تعیین جایگاه افراد در جامعه، مؤثر بوده است. از آنجا که خاقانی خانوادهای ثروتمند نداشته مورد بیتوجهی واقع میشده است؛ بنابراین یکی از دلایل خودشیفتگی او، عقده حقارت است. دلیل دیگر، وجود رقیبانی است که از شاعر بدگویی میکردهاند در نتیجه شاعر مجبور به بیان شایستگیهای خود بوده است. نظریۀ استعارۀ مفهومی که با آراء لیکاف و جانسون آغاز شد، ثابت کرد که استعاره در تفکر نیز نمود مییابد. نظام مفهومی که بر اساس آن میاندیشیم و عمل میکنیم ماهیتی استعاری دارد. محیط زندگی، حوادث زندگی، تجربه، فرهنگ و غیره بر افکار و احساسات انسان تأثیر گذاشته در کلام او منعکس میشود؛ بنابراین با مطالعه آثار یک شاعر یا نویسنده میتوان به اندیشههای آن شاعر یا نویسنده دست یافت. در این پژوهش که به شیوه توصیفی- تحلیلی انجام شده است، ضمن معرفی نظریۀ استعارۀ مفهومی، نگاشتهای استعاری مربوط به خودستایی استخراج شده است. شاعر برای عینی کردن مفاهیم مربوط به خودستایی از مفاهیم حوزههای زیر به ترتیب بسامد بهره گرفته است: مفاهیم حوزۀ خانواده و نظام اجتماعی (31 مورد)، پادشاهی (۱9 مورد)، طبیعت (۱6 مورد)، حوزۀ دین (15 مورد)، حوزۀ نجوم (4 مورد)، حوزۀ پزشکی (4 مورد)، حوزۀ پیشهوری (4 مورد) و ... . | ||
| کلیدواژهها | ||
| خاقانی؛ قصیده؛ استعاره؛ خودستایی؛ استعارۀ مفهومی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 768 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 547 |
||