بررسی پیامدهای احداث سد آبی بر کشاورزان ساکن در نوار شمالی استان گلستان: مورد مطالعه سد شیریندره | ||
| تحقیقات آب و خاک ایران | ||
| دوره 53، شماره 4، تیر 1401، صفحه 871-884 اصل مقاله (1.05 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijswr.2022.330866.669081 | ||
| نویسندگان | ||
| خلیل کلانتری* 1؛ علی اسدی2؛ محسن عادلی ساردوئی3؛ سارا مخت4 | ||
| 1مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2گروه مدیریت و توسعه کشاورزی،دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 3گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران | ||
| 4گروه مدیریت و توسعه کشاورزی،دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| منافع اقتصادی حاصل از سدها بیشتر از هزینههای ساخت آنها تصور شده و از اینرو یک دلیل منطقی برای ساخت سدها در سراسر دنیا فراهم ساخته است. با این وجود مشخص شده است که ساخت این سازههای دست ساز بشر اثرات منفی برای ساکنین در حاشیه رودخانههایی که سدها در مسیر آن احداث شدهاند نیز به همراه داشته است. از اینرو مقاله حاضر با هدف بررسی اثرات احداث سد شیریندره بر وضعیت کشاورزی اراضی تحت پوشش ایستگاههای پمپاژ حاشیه رودخانه اترک صورت پذیرفته است. بهمنظور دستیابی به این هدف، این مطالعه بهصورت کتابخانهای و میدانی انجام شد و دادههای مورد نیاز با استفاده از ابزار پرسشنامه گردآوری گردید. روایی محتوایی ابزار تحقیق با نظرخواهی از اساتید گروه مدیریت و توسعه کشاورزی دانشگاه تهران و گروه جغرافیای دانشگاه پیام نور-مرکز گنبد تایید گردید و پایایی آن نیز پس از انجام پیشآزمون از طریق ضریب آلفای کرونباخ بدست آمد که مقدار آن برای بخشهای مختلف پرسشنامه بالاتر از 7/0 که حاکی از مناسب بودن ابزار اندازهگیری بود. جامعه آماری تحقیق حاضر دو گروه روستائیان و متولیان ایستگاههای پمپاژ مستقر در حاشیه رودخانه بودند. حجم نمونه برای جامعه آماری روستائیان (2417 خانوار) با استفاده از فرمول کوکران تعداد 160 نفر بود و نمونهگیری به روش طبقهای با انتساب متناسب انجام گرفت و همچنین از طریق سرشماری تعداد 14 نفر از متولیان ایستگاههای پمپاژ آب بهرهبرداری شده مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج حاکی از تفاوت معنیداری بین وضعیت کشاورزی از دیدگاه روستائیان و متولیان ایستگاههای پمپاژ قبل و بعد از احداث سد بود. نتایج تحلیل عاملی اثرات مثبت نشان داد که پنج عامل اثرات اجتماعی، کشاورزی، زیستمحیطی، اقتصادی و مکانیزاسیون در مجموع 21/62 درصد از واریانس را تبیین کردهاند. نتایج تحلیل عاملی اثرات منفی سد شیریندره نیز نشان داد، چهار عامل اثرات فیزیکی، شیمیایی، اجتماعی و زیستمحیطی 95/65 درصد کل واریانس را تبیین کرده است. با توجه به اینکه ایستگاههای پمپاژ مساحت زمینهای آبی و تولیدات آنها را افزایش داده، پیشنهاد میشود آنها را مجهز به تاسیسات جانبی از جمله سیستم آبیاری تحت فشار و آببندانها نموده تا شرایط صرفهجویی در منابع آبی محدود منطقه، آبیاری اراضی زراعی بیشتر و اهداف گسترش شیلات (پرورش ماهیان سرد آبی و گرم آبی) در منطقه محقق شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سد مخزنی شیریندره؛ اراضی زراعی آبی؛ ایستگاههای پمپاژ؛ تامین آب؛ روستاهای حاشیه رودخانه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 791 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 550 |
||