تأمّلات نقّادانه در تقسیمات صفات الهی به «ثبوتی ـ سلبی» و «ذاتی ـ فعلی» و ارائهی طرح تلفیقی | ||
| فلسفه و کلام اسلامی | ||
| دوره 54، شماره 2، اسفند 1400، صفحه 486-467 اصل مقاله (265.86 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jitp.2022.307824.523219 | ||
| نویسنده | ||
| محمود هدایت افزا* | ||
| دانشآموختهی دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| از میان تقسیمات متنوّع اوصاف الهی، دو تقسیم ثنائی «ثبوتی ـ سلبی» و «ذاتی ـ فعلی» در آثار اندیشمندان امامیه، تبلور بیشتری داشته است. نگاه اوّل که ریشه در آثار اهل سنّت دارد، بر یک تحلیل سادهی عقلی مبتنی است. این تقسیم از حیث مصداقیابی واجد ابهاماتی است؛ از جمله تعداد و مصادیق هر دسته از صفات، ارجاع یکی از اقسام به دیگری و تسرّی آن از ذات به افعال الهی. امَا تقسیم «ذاتی ـ فعلی» بنابر منابع موجود، توسّط محدّثان امامیه طرح شده، هم ایشان در تبیین ملاک تمایز و مصادیق آن کوشیدهاند. تقسیم اخیر جامع صفات وجودی خداوند است و ظاهراً تنها نقطه ضعف آن، عدم شمول بر صفات تنزیهی ایزد یکتا است. بنابراین به نظر میرسد، تلفیق دو تقسیم پیشین، رافع مجموع ایرادات یادشده باشد؛ چنانکه علّامه حسینی تهرانی، اوصاف الهی را به چهار دستهی «ثبوتیِ ذاتی»، «ثبوتیِ فعلی»، «سلبیِ ذاتی» و «سلبیِ فعلی» تقسیم کرده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تقسیمات صفات الهی؛ ثبوت و سلب؛ شیخ کلینی؛ تمایز صفات ذاتی از صفات فعلی؛ هاشم حسینیتهرانی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 491 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 644 |
||