مطالعۀ نقوش سنگمزارات قرون هشتم تا یازدهم هجری موزۀ آذربایجان تبریز بر مبنای ابزارهای تحلیلی رویکرد نشانه شناسی | ||
| مطالعات باستان شناسی | ||
| مقاله 10، دوره 13، شماره 3 - شماره پیاپی 27، پاییز 1400، صفحه 211-239 اصل مقاله (1.86 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jarcs.2019.278962.142699 | ||
| نویسنده | ||
| مهدی کاظم پور* | ||
| استادیار دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران. | ||
| چکیده | ||
| ثبت عناصر در سنگ مزارهای موزه آذربایجان تبریز، از مهمترین شاخصه آن است اما این نقشمایهها صرفاً جهان واقعی را ارائه نمیکنند، بلکه علاوه بر خصلت بازنمایانده، از قابلیت بیانگرایانه و نمادین نیز برخوردار هستند. بنابراین، هر نقشمایه را میتوان به مثابه متنی نشانهای دانست که دلالتهای متعددی را در معرض تفسیر و تأویل مخاطب قرار میدهد. از اینرو، کاربست ابزارهای تحلیلی رویکرد نشانهشناسی در تحلیل و خوانش سنگ مزارها، هدف این مقاله است. بدین منظور، اصل جانشینی و همنشینی، تعامل و تقابل نشانهها، معنای صریح و ضمنی، بافت یا زمینه و بینامتنیت، معرفی و در تحلیل و خوانش نقشمایههای سنگمزارهای موزه آذربایجان به آزمون گذاشته شدهاند. پرسشهای مطرحشده در این پژوهش عبارتاند از: 1. سازوکار و نقش ابزارهای تحلیلی رویکرد نشانهشناسی در تحلیل و خوانش نقشمایه سنگمزارها چیست. 2 . سنگمزارهای موجود در موزه آذربایجان تبریز دارای چه مفهوم نمادشناسی میباشند؟ این پژوهش به روش، توصیفی- تحلیلی بوده و دادههای آن بر اساس مطالعات میدانی و کتابخانهای جمع آوری شدهاند. بر اساس این پژوهش مشخص گردید که بهواسطه کاربست ابزارهای تحلیلی موجود در رویکرد نشانهشناسی، افزون بر تجزیهوتحلیل و خوانش روشمند نقشمایهها، جلوههای متعدد مفهومی، بصری و زیباییشناسی آنها آشکار میشود و چارچوبی برای تقسیمبندی نقشمایهها نیز فراهم میگردد. بدین شکل که به کمک این ابزارها، بهتر و دقیقتر میتوان جهت ارجاع نقشمایهها را تشخیص داد. همچنین بر اساس این مطالعه مشخص گردید که نقشمایههای موجود روی سنگ مزارهای موزه آذربایجان در چهار دسته: نقشمایههای گیاهی، هندسی، محرابی وکتیبهای قابل تقسیمبندی هستند که شواهد مستقیمی از اعتقادات و باورهای آئینی و دینی عصر خود را به نمایش می گذارند. این مردمان طبق باورهای دینی خود، این جهان را فانی تلقی کرده و این فانی بودن را سعی کردهاند به دیگران گوشزد نمایند. بر همین اساس هم در انتخاب نقشمایه، هم در انتخاب اشعار و هم در انتخاب آیههایی از قران به این امر دقت کافی داشتهاند. همین امر باعث شده است یک هارمونی بین نقشمایهها وجود داشته باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| موزه آذربایجان؛ تحلیل نمادشناسی؛ سنگمزارها؛ نقشمایه؛ باورها و اعتقادات | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,009 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 997 |
||