تحلیل واکنش تعادلی رودهای منطقة دامغان در برابر رخدادهای تکتونیکی و فرسایشی با استفاده از مدل SPL | ||
| پژوهش های جغرافیای طبیعی | ||
| مقاله 2، دوره 52، شماره 4، زمستان 1399، صفحه 535-551 اصل مقاله (1.03 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله کامل | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jphgr.2021.303347.1007521 | ||
| نویسندگان | ||
| مجتبی یمانی* 1؛ ابوالقاسم گورابی2؛ محمدرضا قاسمی3؛ سیدمحمد زمان زاده4؛ فاطمه کیارستمی5 | ||
| 1استاد ژئومورفولوژی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران | ||
| 2دانشیار ژئومورفولوژی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران | ||
| 3استاد زمین شناسی (تکتونیک)، پژوهشکدة علوم زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور | ||
| 4دانشیار زمین شناسی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران | ||
| 5دانشجوی دکتری مخاطرات ژئومورفولوژیک، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| لندفرمها و واکنش آنها به تغییرات محیطی از جمله مباحثی است که از دیرباز مورد توجه متخصصان علم ژئومورفولوژی بوده است. یکی از لندفرمهایی که از تغییرات محیطی بهویژه فرایندهای زمینساختی و فرسایشی تأثیر میپذیرد رودخانهها هستند. هدف اصلی در این پژوهش تحلیل واکنش رودهای ناحیه برای رسیدن به نیمرخ تعادلی در مواجهه میان فرایندهای زمینساختی با فرایندهای فرسایشی است. برای این پژوهش، سه رود اصلی ناحیه شامل آستانه، چشمهعلی، و تپال بررسی شد. رابطة توان برشی رود در قالب ارتباط میان شیب و مساحت زهکشی، مقادیر دو پارامتر تندی و فرورفتگی کانال را استخراج مینماید. هر دوی این پارامترها متأثر از عوامل سنگشناسی، زمینساختی، توپوگرافی، و فرسایشیاند. نتایج حاصل از بررسی سه رود اصلی منطقه نشان میدهد که رسیدن به نیمرخ تعادلی در هر رود به عوامل بالاآمدگی نسبت به سطح اساس، فرسایشی، و سنگشناسی بستگی دارد. بالاآمدگی رخدادة ناشی از گسلخوردگی آبراهه به افزایش ارتفاع و شیب کانال رود منجر شده و فرسایش در پاسخ به این تغییر در محیط رودخانه رخ میدهد. این امر باعث افزایش بار رسوبی تولیدی و در نتیجه بالارفتن بازده فرسایشی در رودها میشود. با افزایش بار رسوبی در پاییندست حوضه، رود قادر میشود تأثیر بالاآمدگیهای گسلی بر بستر خود را خنثی کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| البرز شرقی؛ دامغان؛ زمینساخت فعال؛ ژئومورفولوژی ساختمانی؛ مدل SPL | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,125 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 715 |
||