مدیریت خشکسالی در نواحی روستایی با تأکید بر رویکرد تابآوری (مورد مطالعه: شهرستان کنگاور) | ||
| پژوهشهای جغرافیای انسانی | ||
| مقاله 18، دوره 53، شماره 2، تابستان 1400، صفحه 717-732 اصل مقاله (964.44 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhgr.2021.310008.1008169 | ||
| نویسندگان | ||
| احمد ملکان1؛ فضیله دادورخانی* 2؛ علیرضا دربان آستانه3 | ||
| 1دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی | ||
| 2استاد دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران | ||
| 3دانشیار دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| روند فزایندهای در بروز بلایای طبیعی وجود دارد؛ روندی که در طول زمان افزایش یافته و بلایای مرتبط با تغییر اقلیم از جمله خشکسالی شایعترین آنها بوده است و هنگامی تبدیل به مسئله میشود که اثرهایی در جامعه داشته باشد و این نیز به آسیبپذیری جامعه نسبت به خشکسالی بستگی دارد. بنابراین،آنچه اهمیت دارد نحوةمواجهه با آن است؛یعنی با توجه به اثرهایچشمگیری که دارد، چه اقداماتی برای مقابله با آن انجامگرفته است. به این معنی که اعمال مدیریت در خشکسالی گامی مهم در جهت کاهش میزان خسارت این پدیده و تحت کنترل درآوردن آثار آن است. رویکرد غالب برای مدیریت آن در بیشتر نقاط جهان هنوز انفعالی است؛به این صورت که تمرکز اقدامات پس از وقوع حادثه را شامل میشود. بنابراین، با واردکردن رویکرد تابآوری به فعالیتهای چرخة مدیریت بلایا میتوان به رویکرد جامعی برای مدیریت خشکسالی دست یافت که در آن با بهکارگیری ظرفیتهای روستایی میتوان اثرهای نامطلوب خشکسالی را به حداقل رساند. در این رویکرد بر ظرفیتها، مشارکت، و توانمندسازی و یادگیری جامعة روستایی برای مقابله با بلایا تأکید میشود. پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و به روش کمّی انجام شدهاست.نگارندگان در صدد بررسی ارتباط بین سرمایههای اجتماع و تابآوری با میانجیگری متغیرهای مدیریت بلایا در برابر خشکسالیاند. دادههای مورد نیاز در این پژوهش با بهرهگیری از روش کتابخانهای و میدانی گردآوری شدهاست. جامعة آماری پژوهش شامل 13000 نفر از افراد روستایی شهرستان کنگاور است. حجم نمونه از طریق فرمول کوکران و به تعداد 492 نفر انتخاب شدهاست. پایایی پژوهش با روش آلفای کرونباخ نشاندهندة پایایی0/7است که ضریب بهدستآمده قابل اتکاست. بهمنظور بررسی وضعیت سرمایههای اجتماع قبل و بعد از اقدامات انجامشده از آزمون تی زوجی استفاده شد که نشاندهندة معناداربودن تفاوت بود. همچنین، بهمنظور بررسی ارتباط و تأثیر متغیرها معادلات ساختاری بهکار گرفته شد که با استفاده از آزمون تی روابط بین متغیرها معنادار شناخته شد و سرمایههای اجتماع با میانجیگری چرخة مدیریت بلایا 50درصد از تغییرات تابآوری را تبیین میکند؛ به این صورت که سرمایة اجتماعی کمترین و سرمایة فیزیکی بیشترین تأثیر را بر تابآوری داشته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تابآوری؛ چرخة مدیریت بلایا؛ سرمایههای اجتماع؛ شهرستان کنگاور؛ معادلات ساختاری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,498 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 884 |
||