نگرشی تحلیلی ـ انتقادی بر اسناد تاریخی «نمایش سایه» در سرزمینهای اسلامی؛ مطالعه موردی: مصر و شام | ||
| پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی | ||
| دوره 53، شماره 1، شهریور 1399، صفحه 95-116 اصل مقاله (209.83 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhic.2020.291025.654073 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه اشراقی* 1؛ نرگس گنجی2 | ||
| 1پژوهشگر پسادکترای زبان و ادبیات عربی، دانشگاه اصفهان | ||
| 2دانشیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه اصفهان | ||
| چکیده | ||
| نمایش سایه، گونهای از نمایشهای عامیانه است که در سدههای نخستین و میانه سابقهای دیرینه داشته است. از آنجا که مورخان در قرون گذشته، به ادبیات و هنر عامیانه اهمیت چندانی نشان نمیدادند، اینک اطلاعات کافی دربارۀ این هنر نمایشی در دست نیست. در پژوهش حاضر با شیوۀ اسنادی ـ تحلیلی ـ انتقادی، دیرینگی نمایش سایه و سیر آن از روزگاران کهن تا قرن 9 ق بررسی خواهد شد و با تتبع در منابع تاریخی و نقد آراء پژوهشگران، میکوشیم پرده از جنبههای پنهان این هنر برگیریم. بنابر یکی از مهمترین یافتهها، کهنترین سند موجود حاکی از آشنایی در دورۀ اسلامی با نمایش سایه، بیتی از ابونواس (146ـ198ق) است که نشان میدهد دیرینگی این هنر ـ برخلاف تصور بیشتر پژوهشگران ـ به قرن 2ق بازمیگردد. بر مبنای اسناد تاریخی بررسیشده در این پژوهش، هنر نمایش سایه در روزگار فاطمیان و مملوکیان مصر رواج تمام داشته است. «خَیال» در ادبیات نمایشی، اصطلاحی کلی بوده و افزون بر نمایش سایه، بر «خیمهشببازی» و «تقلید» نیز دلالت داشته و همین موضوع، برخی پژوهشگران را در تحلیل اسناد تاریخی هنرهای نمایشی به اشتباه افکنده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نمایش عامیانه؛ نمایش سایه؛ سرزمینهای عربی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,467 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 689 |
||