مسجد جامع و منارۀ بَرسیان اصفهان؛ تفصیل و تصویر مدخل «برسیان، مسجد» از دایرة المعارف بزرگ اسلامی، جلد 11؛ نوشته هایده لاله | ||
| نشریه دانشجویی ایران شناسی | ||
| مقاله 8، دوره 2، شماره 2 - شماره پیاپی 4، تابستان 1399، صفحه 78-105 اصل مقاله (2.24 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| نویسنده | ||
| تورج خسروی جاوید* | ||
| دانش آموخته کارشناسی ارشد مرمت آثار تاریخی، دانشگاه آزاد اسلامی مدرس دانشگاه پیام نور، مترجم، مؤلف و راهنمای گردشگری | ||
| چکیده | ||
| مسجد نیایشگاه مقدس مسلمانان و مسجد جامع بهعنوان مسجد بزرگ شهر، مکان تعامل اهداف دینی، سیاسی و اجتماعی و نقطه کانونی شهرهای اسلامی اولیه بوده است. ساختار معماری شهرهای ایرانِ دوره اسلامی بر اساس محوریت بر حول مسجد جامع و بزرگ شهر شکل می گرفت و دیگر آثار نیز در جوار مسجد جامع شهر جای می گرفتند. مسجد جامع برسیان که در روستایی به همین نام از توابع بخش مرکزی شهرستان اصفهان و در نزدیکی رودخانه زاینده رود قرار گرفته؛ هسته اولیه شکل روستای برسیان است و دیگر ابنیه تاریخی مهم روستا نظیر کاروانسرای صفوی، نیز در کنار مسجد قرار دارند. تاریخ شناسی مسجد و مناره بر اساس شواهد و مدارک موجود در اثر میسر است. آنگونه که در کتیبه مناره آمده، تاریخ ساخت مناره سال 491ق؛ و آنگونه که در کتیبه محراب آمده، تاریخ ساخت محراب سال 498ق و تاریخ احداث گنبد و گنبدخانه سال 528ق بوده است. لذا مناره پیش از مسجد احداث شده و به مثابه یک میل راهنما جهت هدایت کاروانیان بوده و بعدا مسجد بدان الحاق شده است. آندره گدار، معمار فرانسوی، تحقیقات مبسوطی در سال 1930م در ارتباط با این مسجد انجام داده و این مسجد را چهارطاقی منفرد کوشک مانند و سرآغاز دگرگونیهای بعدی مساجد دانسته است. مناره برسیان چهارمین مناره قدیمی ایران است و سازه و تزیینات آن تماما آجری و دارای تزیینات آجرکاری متنوع نفیسی است. تزیینات محراب نیز به صورت آجرکاری و گچبری است و حاشیه محراب نیز به آیات قرآن مزین است. این اثر در اسفند ماه سال 1352خ با شماره 265 در فهرست آثار ملی قرار گرفته است. هدف این مقاله، مطالعه و شناخت یکی از مساجد مهم عصر سلجوقی از منظر معماری، روند شکل گیری و جزئیات آن است که بر پایه مطالعات میدانی و کتابخانه ای انجام شده و شناخت ساختار کلی مسجد بر اساس مطالعات تطبیقی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| روستای برسیان؛ مسجد جامع و مناره برسیان؛ مسجد چهار ایوانی؛ مسجد ایرانی و معماری سلجوقی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 668 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,211 |
||