بررسی زبانشناختی آیات ارث از نگاه محمد شحرور | ||
| ادب عربی | ||
| مقاله 7، دوره 13، شماره 1، بهار 1400، صفحه 137-153 اصل مقاله (680.47 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jalit.2018.220431.611587 | ||
| نویسندگان | ||
| محمّدنبی احمدی* 1؛ مهدی پورآذر2 | ||
| 1دانشیار گروه زبان و ادبیات عرب دانشگاه رازی | ||
| 2دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عرب دانشگاه رازی | ||
| چکیده | ||
| طرح قرآنپژوهی محمّد شحرور میکوشد میان متن قرآنی، معرفت و ذهنیّت انسانی تعاملی سازنده و فعّال برقرار کند و فهم قرآنی را از حدّ و مرز خوانشها و تفسیرهای گذشته که گاهی هالهای از قداست و نقدگریزی را به خود گرفتهاند، جدا سازد. موضوع ارث و تقسیم ترکه متوفّی در آیة یازده سورة نساء بیان شده است. فهم و برداشت مفسّران قرآنی و مسلمانان از این آیه - که البته جزء بدیهیّات تلقّی میشود - بر این پایه استوار شده که سهم الإرث پسر دو برابر سهم الإرث دختر است؛ ولی در روش قرآنپژوهی محمّد شحرور که به طور کلّی شالودۀ آن به واکاوی نشانههای زبانی در چارچوب تفسیر قرآن به قرآن مبتنی است، پرده از فهمی نوین و متفاوت از این آیه برمیدارد که از آن در دانش ریاضیّات به نظام مجموعهها و معادله یک مجهولی یاد میشود که متغیّر X تعداد گروه زنان است. طبق این فهم، نخست کاربرد آیه در جایی است که فرزندان متوفّی ترکیبی از دختر و پسر باشند و دوم این که فرمول تقسیم ترکه از سه حالت خارج نیست و تنها در یک حالت سهم الإرث مجموعه مردان دو برابر سهم الإرث مجموعه زنان است. این سخن بدان معناست که اوّلاً ما در تقسیم ارث دو مجموعه به نام مجموعۀ مردان و مجموعۀ زنان داریم، نه یک مجموعه و اگر فرزندان متوفا همه دختر یا همه پسر باشند، در این صورت ارث به صورت مساوی میان آنها تقسیم میشود؛ ثانیاً میزان سهم افراد در ارث به تعداد اعضای مجموعۀ زنان و نسبت آن با مجموعۀ مردان بستگی دارد که متن قرآنی برای این مورد سه حدّ معین کرده است . نگرش شحرور در عرصۀ مطالعات قرآنی، از یک سو، تفکّر سنّتی و موروثی را در این زمینه در هم مینوردد و از دیگر سو، راهکارهای سازندهای را برای حل و رفع مشکلات و چالشهای پیشروی فهم قرآنی بیان میدارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| قرآن؛ ارث؛ زبانشناسی؛ حدّ؛ محمد شحرور | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,700 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 788 |
||